ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਾਹੁਗ੍ਰੀਵਾਨੇਤ੍ਰਸਕ੍ਥਿਵਿਨਾਸ਼ੇ ਵਾਚਿਕੇ ਦਮਃ । ਸ਼ਤ੍ਯਸ੍ਤਤੋऽਰ੍ਦ੍ਧਿਕਃ ਪਾਦਨਾਸਾਕਰ੍ਣਕਰਾਦਿषੁ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਬਾਂਹ, ਗਰਦਨ, ਅੱਖ ਜਾਂ ਰਾਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਮੂੰਹੀ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਨੱਕ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਤਨੀਯਕृਤੇ ਕ੍ਸ਼ਏਪੇ ਦਣ੍ਡੋ ਮਧ੍ਯਮਸਾਹਸਃ । ਉਪਪਾਤਕਯੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਦਾਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਸਾਹਸਂ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਤਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਛੋਟਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੈਵਿਦ੍ਯਨृਪਦੇਵਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਪ ਉਤ੍ਤਮਸਾਹਸਃ । ਮਧ੍ਯਮੋ ਜ੍ਞਾਤਿਪੂਗਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਗ੍ਰਾਮਦੇਸ਼ਯੋਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਮੱਧਮ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਹਤੇ ਚਿਹ੍ਨੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚਾਗਮੇਨ ਚ । ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਤੁ ਕੂਟਚਿਹ੍ਨਕृਤਾਦ੍ਭਯਾਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਗਵਾਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮਾਮਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਝੂਠੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੁਕਦਮਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਸ੍ਮਪਙ੍ਕਰਜਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਦਣ੍ਡੋ ਦਸ਼ਪਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਮੇਧ੍ਯਪਾਰ੍ष੍ਣਿਨਿष੍ਠ੍ਯੂਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੫੮.

ਰਾਖ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਦਗੀ, ਪੈਰ ਦੀ ਐੜੀ ਜਾਂ ਥੂਕ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਮੇष੍ਵੇਵਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤੂਤ੍ਤਮੇषੁ ਚ । ਹੀਨੇष੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਮੋ ਮੋਹਮਦਾਦਿਭਿਰਦਣ੍ਡਨਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਔਰਤ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ, ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀ ਲਈ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਭੁੱਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸੇ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਵਿਪ੍ਰਪੀਡਾਕਰਂ ਚ੍ਛੇਦ੍ਯਮਙ੍ਗਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤੁ । ਉਦ੍‌ਗੂਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਥਮੋ ਦਣ੍ਡਃ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਿਕਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਉਦ੍‌ਗੂਰ੍ਣੇ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਤੁ ਦਸ਼ਵਿਂਸ਼ਤਿਕੌ ਦਮੌ। ਪਰਸ੍ਪਰਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਮਸਾਹਸਃ ।। ੨੫੮.

ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਚੋਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਦਸ ਤੇ ਵੀਹ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲਈ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਦਕੇਸ਼ਾਂਸ਼ੁਕਕਰੋਲ੍ਲੁਞ੍ਚਨੇषੁ ਪਣਾਨ੍ ਦਸ਼ । ਪੀਡਾਕਰ੍षਾਸ਼ੁਕਾਵੇष੍ਟਪਾਦਾਧ੍ਯਾਸੇ ਸ਼ਤਨ੍ਦਮਃ ।। ੨੫੮.

ਪੈਰ, ਵਾਲ, ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚਣ 'ਤੇ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨਣ ਜਾਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਸੋ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੋਣਿਤੇਨ ਵਿਨਾ ਦੁਃਖਙ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਕਾष੍ਠਾਦਿਭਿਰ੍ਨਰਃ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਂ ਪਣਾਨ੍੨ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇऽਸृਜਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਖੂਨ ਕੱਢੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਤਾਂ ਬਤੀਹ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖੂਨ ਵਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਪਾਦਦਤੋ ਭਙ੍ਗੇ ਚ੍ਛੇਦਨੇ ਕਰ੍ਣਨਾਸਯੋਃ । ਮਧ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡੋ ਵ੍ਰਣੋਦ੍ਭੇਦੇ ਮृਤਕਲ੍ਪਹਤੇ ਤਥਾ ।। ੨੫੮.

ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਨੱਕ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਜਾਂ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਖਮ ਖੁੱਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚੇष੍ਟਾਭੋਜਨਵਾਗ੍ਨੋਧੇ ਨੇਤ੍ਰਾਦਿਪ੍ਰਤਿਭੇਦਨੇ । ਕਨ੍ਧਰਾਬਾਹੁਸਕ੍ਥ੍ਯਾਞ੍ਚ ਭਹ੍ਗੇ ਮਘ੍ਯਮਸਾਹਸਃ ।। ੨੫੮.

ਚਲਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਅੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਜਾਂ ਗਰਦਨ, ਬਾਂਹ, ਰਾਣ ਤੋੜਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਂ ਘ੍ਨਤਾਂ ਬਹੂਨਾਞ੍ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਦਮਾਃ । ਕਲਹਾਪਹृਤਂ ਦੇਯਂ ਦਣ੍ਡਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੁਃਖਮੁਤ੍ਪਾਦਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਜਂ ਵ੍ਯਯਮ੍ । ਦਾਪ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡਞ੍ਚ ਯੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲਹੇ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਹੋਈ ਖਰਚ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।

. ਤਰਿਕਃ ਸ੍ਥਲਜਂ ਸ਼ੁਲ੍ਕਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਪਣਾਨ੍ਦਸ਼ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਾਤਿਵੇਸ਼੍ਯਾਨਾਮੇਤਦੇਵਾਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣੇ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਟੈਕਸ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪੜੋਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਬਿਨਾ ਸਹੀ ਸੱਦੇ ਦੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਅਭਿਘਾਤੇ ਤਥਾ ਭੇਦੇ ਚ੍ਛੇਦੇ ਕੁਡ੍ਯਾਵਪਾਤਨੇ । ਪਣਾਨ੍ਦਾਪ੍ਯਃ ਵਞ੍ਚਦਸ਼ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੫੮.

ਮਾਰ-ਪਿੱਟ, ਤੋੜ-ਫੋੜ, ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਕੰਧ ਢਾਹਣ 'ਤੇ ਪਚੀ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਦੁਃਸ੍ਵੋਤ੍ਪਾਦਿਗृਹੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਹਰਂ ਤਥਾ । षੋੜਸ਼ਾਦ੍ਯਃ ਪਣਾਨ੍ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਪਣਪ੍ਰਭृਤਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਚੀਜ਼ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਲਾਂ ਪਣਾਂ ਤੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪਣਾਂ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਃਖੇ ਚ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਪਾਦੇ ਸ਼ਾਖਾਙ੍ਗਚ੍ਛੇਦਨੇ ਤਥਾ। ਦਣ੍ਡਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਪਸ਼ੂਨਾਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਣਪ੍ਰਭृਤਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂ ਲਹੂ ਵਗਾਇਆ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਚ੍ਛੇਦਨੇ ਮृਤ੍ਤੌ ਮਧ੍ਯਮੋ ਮੂਲ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਮਹਾਪਸ਼ੂਨਾਮੇਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਦਮਾਃ ।। ੨੫੮.

ਜਨਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਦੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਯਃ ਸਾਹਸਙ੍ਕਾਰਯਤਿ ਸਂ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਨ੍ਦਮਮ੍ । ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਹਂ ਦਾਤਾ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਚ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਜਬਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਕਿ 'ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ' ਤੇ ਫਿਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਚੌਗੁਣੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ।

ਆਰ੍ਯ੍ਯਾਕ੍ਰੋਸ਼ਾਤਿਕ੍ਰਮਕृਦ੍‌ਭ੍ਰਾਤृਜਾਯਾਪ੍ਰਹਾਰਦਃ ਸਨ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਤਾ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਗृਹਭੇਦਕਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰੇ, ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੋਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਕਰੇ—

ਸਾਮਨ੍ਤਕੁਲਿਕਾਦੀਨਾਮਪਕਾਰਸ੍ਯ ਕਾਰਕਃ । ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਣਿਕੋ ਦਣ੍ਡ ਏषਾਮਿਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ, ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਪਣਾਂ ਦੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।

ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਵਿਧਵਾਗਾਮੀ ਵਿਕ੍ਰੁष੍ਟੇ ਨਾਭਿਧਾਵਕਃ । ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਣਿਕੋ ਦਣ੍ਡ ਏषਾਮਿਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਣ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਪਣਾਂ ਦੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜੀਤਾਨਾਞ੍ਚ ਦੈਵੇ ਪੈਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਭੋਜਕਃ । ਅਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਪਥਂ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨ੍ਨਯੋਗ੍ਯੋ ਯੋਗ੍ਯਕਰ੍ਮਕृਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਖਾਏ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ—

ਵृषਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਪਸ਼ੂਨਾਞ੍ਚ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਕृਤ੍ । ਸਾਧਾਰਣਸ੍ਯਾਪਲਾਪੋ ਦਾਸੀਗਰ੍ਭਵਿਨਾਸ਼ਕृਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਬਲਦ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰ-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਸਾਂਝੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਦਾਸੀ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ—

ਪਿਤਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਵਸृਭ੍ਰਾਤृਦਮ੍ਪਤ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਸ਼ਿष੍ਯਕਾਃ । ਏषਾਮਪਤਿਤਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਤ੍ਯਾਗੀ ਚ ਸ਼ਤਦਣ੍ਡਭਾਕ੍ ।। ੨੫੮.

ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਭੈਣ, ਭਰਾ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਅਧਿਆਪਕ-ਸ਼ਿਸ਼, ਜੇ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਉਹ ਸੌ ਪਣਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ।

ਵਸਾਨਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪਣਾਨ੍ ਦਣ੍ਡ੍ਯੋ ਨੇਜਕਸ੍ਤੁ ਪਰਾਂਸ਼ੁਕਮ੍ । ਵਿਕ੍ਰਯਾਵਕ੍ਰਯਾਧਾਨਯਾਚਿਤੇषੁ ਪਣਾਨ੍ ਦਸ਼ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦਾ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਪਣਾਂ ਦੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਉਧਾਰ ਲਿਆ ਕਪੜਾ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਵੇਚ-ਖਰੀਦ, ਜਮ੍ਹਾ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ।

ਤੁਲਾਸ਼ਾਸਨਮਾਨਾਨਂ ਕੂਟਕृਨ੍ਨਾਣਕਸ੍ਯ ਚ । ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਵਹਰ੍ਤ੍ਤਾ ਯਃ ਸ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਤੋਲ, ਮਾਪ ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕਰੇ ਜਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ।

ਅਕੂਟਂ ਕੂਟਕਂ ਬ੍ਰਤੇ ਕੂਟਂ ਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਕੂਟਕਮ੍ । ਸ ਨਾਣਕਪਰੀਕ੍ਸ਼ੀ ਤੁ ਦਾਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਸਾਹਸਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਅਸਲ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਦੱਸੇ, ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਝੂਠੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ।