ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਕਾਨ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤਮਂ ਭਾਗਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਪਥਿ ਸਂਤ੍ਯਜਨ੍ । ਭृਤਿਮਰ੍ਦ੍ਧਪਥੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਯਾਜਕੋਪਿ ਚ ।। ੨੫੮.

ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਰਾਹ ਵਿਚ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਚੌਥਾ, ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅੱਧੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਦੇਵੇ।

ਗ੍ਲਹੇ ਸ਼ਤਿਕਵृਦ੍ਧੇਸ੍ਤੁ ਸਭਿਕਃ ਪਞ੍ਚਕਂ ਸ਼ਤਂ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍‌ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਕਿਤਵਾਦਿਤਰਾਦ੍ਦਸ਼ਕਂ ਸ਼ਤਂ ।। ੨੫੮.

ਜੂਏ ਵਿੱਚ, ਜੇਤੂ ਤੋਂ ਨਿਗਰਾਨ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਠੱਗ, ਜੂਆਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਸਮ੍ਯਕ੍‌ਪਾਲਿਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਜ੍ਞੇ ਭਾਗਂ ਯਥਾਕृਤਂ । ਜਿਤਮੁਦ੍‌ਗ੍ਰਾਹਯੇਜ੍ਜੇਤ੍ਰੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਚਃ ਕ੍ਸ਼ਮੀ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੇ। ਜੇਤੂ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਦੱਸੇ, ਤੇ ਸੱਚਾ ਤੇ ਧੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਬੋਲੇ।

ਪ੍ਰਪ੍ਤੇ ਨृਪਤਿਨਾ ਭਾਗੋ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇ ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਮਣ੍ਡਲੇ । ਜਿਤਂ ਸਸ਼ਭਿਕੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਦਾਪਯੇਦਨ੍ਯਥਾ ਨ ਤੁ ।। ੨੫੮.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੂਏ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੇਤੂ ਨਿਗਰਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵੇ। ਹੋਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਦ੍ਰष੍ਟਾਰੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਣਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚ ਤ ਏਵ ਹਿ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਚਿਹ੍ਨਾ ਨਿਰ੍ਵਾਸ੍ਯਾਃ ਕੂਟਾਕ੍ਸ਼ੋਪਧਿਦੇਵਿਨਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ, ਉਹੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ। ਰਾਜਾ ਠੱਗੀ, ਝੂਠੇ ਪਾਸੇ, ਧੋਖੇ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਕੱਢ ਦੇਵੇ।

ਦ੍ਯੂਤਮੇਕਮੁਖਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਕਰਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਾਤ੍ । ਏष ਏਵ ਵਿਧਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਦ੍ਯੂਤੇ ਸਮਾਹ੍ਵਯੇ ।। ੨੫੮.

ਜੂਆ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਚੋਰ ਤੇ ਧੋਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਪਸ਼ੂ ਜੂਏ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਾਨ੍ਯਥਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰ੍ਨ੍ਯੂਨਾਙ੍ਗੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੋਗਿਣਾਂ । ਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਕਰੋਤਿ ਚੇਦ੍ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਪਣਾਨਰ੍ਦ੍ਧਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ।। ੨੫੮.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਕੋਈ ਅੰਗ ਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਭਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਅੱਧ ਪਣਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ।

ਅਭਿਗਨ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਭਗਿਨੀਮ੍ਮਾਤਰਂ ਵਾ ਤਵੇਤਿ ਚ । ਸ਼ਪਨ੍ਤਂ ਦਾਪਯੇਦ੍ਰਾਜਾ ਪਞ੍ਚਵਿਸ਼ਤਿਕਂ ਦਮਂ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ, 'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਜਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ', ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਚੀਸ ਸਿੱਕੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰੇ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧੋऽਧਮੇषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੂਤ੍ਤਮੇषੁ ਚ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਣਯਨਂ ਕ੍ਕਾਯ੍ਯ ਵਰ੍ਣਜਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਧਰੈਃ ।। ੨੫੮.

ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਲਈ ਅੱਧਾ, ਉੱਚੀ ਲਈ ਦੋਹਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲਈ ਦੋਹਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਤੀ ਤੇ ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਪ੍ਰਾਤਿਲੋਮ੍ਯਾਪਵਾਦੇषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਦਮਾਃ । ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਨੁਲੋਮ੍ਯੇਨ ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਾਰ੍ਦ੍ਧਹਾਨਿਤਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਅੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਹੁਗ੍ਰੀਵਾਨੇਤ੍ਰਸਕ੍ਥਿਵਿਨਾਸ਼ੇ ਵਾਚਿਕੇ ਦਮਃ । ਸ਼ਤ੍ਯਸ੍ਤਤੋऽਰ੍ਦ੍ਧਿਕਃ ਪਾਦਨਾਸਾਕਰ੍ਣਕਰਾਦਿषੁ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਬਾਂਹ, ਗਰਦਨ, ਅੱਖ ਜਾਂ ਰਾਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਮੂੰਹੀ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਨੱਕ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਤਨੀਯਕृਤੇ ਕ੍ਸ਼ਏਪੇ ਦਣ੍ਡੋ ਮਧ੍ਯਮਸਾਹਸਃ । ਉਪਪਾਤਕਯੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਦਾਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਸਾਹਸਂ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਤਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਛੋਟਾ ਪਾਪ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰੈਵਿਦ੍ਯਨृਪਦੇਵਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਪ ਉਤ੍ਤਮਸਾਹਸਃ । ਮਧ੍ਯਮੋ ਜ੍ਞਾਤਿਪੂਗਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮੋ ਗ੍ਰਾਮਦੇਸ਼ਯੋਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਮੱਧਮ ਜੁਰਮਾਨਾ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਹਤੇ ਚਿਹ੍ਨੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਿਭਿਸ਼੍ਚਾਗਮੇਨ ਚ । ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ੍ਤੁ ਕੂਟਚਿਹ੍ਨਕृਤਾਦ੍ਭਯਾਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਗਵਾਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮਾਮਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਝੂਠੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੁਕਦਮਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਸ੍ਮਪਙ੍ਕਰਜਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਦਣ੍ਡੋ ਦਸ਼ਪਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਮੇਧ੍ਯਪਾਰ੍ष੍ਣਿਨਿष੍ਠ੍ਯੂਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੫੮.

ਰਾਖ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਦਗੀ, ਪੈਰ ਦੀ ਐੜੀ ਜਾਂ ਥੂਕ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਮੇष੍ਵੇਵਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤੂਤ੍ਤਮੇषੁ ਚ । ਹੀਨੇष੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਮੋ ਮੋਹਮਦਾਦਿਭਿਰਦਣ੍ਡਨਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀ ਔਰਤ ਲਈ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ, ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀ ਲਈ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਭੁੱਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸੇ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਵਿਪ੍ਰਪੀਡਾਕਰਂ ਚ੍ਛੇਦ੍ਯਮਙ੍ਗਮਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤੁ । ਉਦ੍‌ਗੂਰ੍ਣੇ ਪ੍ਰਥਮੋ ਦਣ੍ਡਃ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਿਕਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਉਦ੍‌ਗੂਰ੍ਣੇ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਤੁ ਦਸ਼ਵਿਂਸ਼ਤਿਕੌ ਦਮੌ। ਪਰਸ੍ਪਰਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਮਸਾਹਸਃ ।। ੨੫੮.

ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਚੋਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਦਸ ਤੇ ਵੀਹ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਲਈ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਦਕੇਸ਼ਾਂਸ਼ੁਕਕਰੋਲ੍ਲੁਞ੍ਚਨੇषੁ ਪਣਾਨ੍ ਦਸ਼ । ਪੀਡਾਕਰ੍षਾਸ਼ੁਕਾਵੇष੍ਟਪਾਦਾਧ੍ਯਾਸੇ ਸ਼ਤਨ੍ਦਮਃ ।। ੨੫੮.

ਪੈਰ, ਵਾਲ, ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚਣ 'ਤੇ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨਣ ਜਾਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਸੋ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੋਣਿਤੇਨ ਵਿਨਾ ਦੁਃਖਙ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਕਾष੍ਠਾਦਿਭਿਰ੍ਨਰਃ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਂ ਪਣਾਨ੍੨ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇऽਸृਜਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਖੂਨ ਕੱਢੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਤਾਂ ਬਤੀਹ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖੂਨ ਵਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਪਾਦਦਤੋ ਭਙ੍ਗੇ ਚ੍ਛੇਦਨੇ ਕਰ੍ਣਨਾਸਯੋਃ । ਮਧ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡੋ ਵ੍ਰਣੋਦ੍ਭੇਦੇ ਮृਤਕਲ੍ਪਹਤੇ ਤਥਾ ।। ੨੫੮.

ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਨੱਕ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਜਾਂ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਖਮ ਖੁੱਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚੇष੍ਟਾਭੋਜਨਵਾਗ੍ਨੋਧੇ ਨੇਤ੍ਰਾਦਿਪ੍ਰਤਿਭੇਦਨੇ । ਕਨ੍ਧਰਾਬਾਹੁਸਕ੍ਥ੍ਯਾਞ੍ਚ ਭਹ੍ਗੇ ਮਘ੍ਯਮਸਾਹਸਃ ।। ੨੫੮.

ਚਲਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ, ਅੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਜਾਂ ਗਰਦਨ, ਬਾਂਹ, ਰਾਣ ਤੋੜਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਂ ਘ੍ਨਤਾਂ ਬਹੂਨਾਞ੍ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਦਮਾਃ । ਕਲਹਾਪਹृਤਂ ਦੇਯਂ ਦਣ੍ਡਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਤਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੁਃਖਮੁਤ੍ਪਾਦਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਜਂ ਵ੍ਯਯਮ੍ । ਦਾਪ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡਞ੍ਚ ਯੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲਹੇ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਹੋਈ ਖਰਚ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।

. ਤਰਿਕਃ ਸ੍ਥਲਜਂ ਸ਼ੁਲ੍ਕਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਪਣਾਨ੍ਦਸ਼ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਾਤਿਵੇਸ਼੍ਯਾਨਾਮੇਤਦੇਵਾਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣੇ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਟੈਕਸ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਸੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪੜੋਸੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਬਿਨਾ ਸਹੀ ਸੱਦੇ ਦੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਅਭਿਘਾਤੇ ਤਥਾ ਭੇਦੇ ਚ੍ਛੇਦੇ ਕੁਡ੍ਯਾਵਪਾਤਨੇ । ਪਣਾਨ੍ਦਾਪ੍ਯਃ ਵਞ੍ਚਦਸ਼ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੫੮.

ਮਾਰ-ਪਿੱਟ, ਤੋੜ-ਫੋੜ, ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਕੰਧ ਢਾਹਣ 'ਤੇ ਪਚੀ ਪਣਾਂ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਦੁਃਸ੍ਵੋਤ੍ਪਾਦਿਗृਹੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਹਰਂ ਤਥਾ । षੋੜਸ਼ਾਦ੍ਯਃ ਪਣਾਨ੍ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਪਣਪ੍ਰਭृਤਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਚੀਜ਼ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਲਾਂ ਪਣਾਂ ਤੋਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪਣਾਂ ਤੋਂ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਃਖੇ ਚ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਪਾਦੇ ਸ਼ਾਖਾਙ੍ਗਚ੍ਛੇਦਨੇ ਤਥਾ। ਦਣ੍ਡਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਪਸ਼ੂਨਾਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਣਪ੍ਰਭृਤਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂ ਲਹੂ ਵਗਾਇਆ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਡੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਚ੍ਛੇਦਨੇ ਮृਤ੍ਤੌ ਮਧ੍ਯਮੋ ਮੂਲ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਮਹਾਪਸ਼ੂਨਾਮੇਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਦਮਾਃ ।। ੨੫੮.

ਜਨਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੇਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਦੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਸਜ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।