ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਸ਼ੈਕਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਾਹਮਾਸਤ੍ਰ੍ਯਹਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਸਿਕਂ । ਵੀਜਾਯੋਵਾਹ੍ਯਰਤ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰੀਦੋਹ੍ਯਪੁਂਸਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਬੀਜ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਰਤਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਦਸ, ਇੱਕ, ਪੰਜ, ਸੱਤ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ, ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨੌ ਸੁਵਰ੍ਣਮਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਰਜਤੇ ਸ਼ਤੇ । ਅष੍ਟੌ ਤ੍ਰਪੁਣਿ ਸੀਸੇ ਚ ਤਾਮ੍ਰੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਯਸਿ ।। ੨੫੮.

ਸੋਨੇ ਲਈ, ਹਰ ਸੌ 'ਤੇ ਦੋ ਪਲਾ ਘਾਟ; ਚਾਂਦੀ ਲਈ, ਸੌ 'ਤੇ ਇੱਕ; ਟਿਨ ਅਤੇ ਸੀਸੇ ਲਈ, ਅੱਠ; ਤਾਮੇ ਲਈ, ਪੰਦਰਾਂ; ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਲਈ ਵੀ ਪੰਦਰਾਂ ਪਲਾ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਤੇ ਦਸ਼ਪਲਾਵृਦ੍ਧਿਰੌਰ੍ਣੇ ਕਾਰ੍ਪਾਸਿਕੇ ਤਥਾ । ਮਧ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਪਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਤੁ ਤ੍ਰਿਪਲਾ ਮਤਾ ।। ੨੫੮.

ਉਨ ਅਤੇ ਕਪਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ, ਹਰ ਸੌ 'ਤੇ ਦਸ ਪਲਾ ਵਾਧਾ; ਮੱਧਮ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਈ ਪੰਜ ਪਲਾ; ਅਤੇ ਬਰੀਕ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪਲਾ ਵਾਧਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕੇ ਰੋਮਬਦ੍ਧੇ ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਭਾਗਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਮਤਃ । ਨ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨ ਚ ਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਕੌਸ਼ੇਯੇ ਵਲ੍ਕਲੇषੁ ਚ ।। ੨੫੮.

ਚਮੜੇ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ, ਤੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਘਾਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਨਾ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਵਾਧਾ।

ਦੇਸ਼ਂ ਕਾਲਞ੍ਚ ਭੋਗਞ੍ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨष੍ਟੇ ਬਲਾਬਲਮ੍ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਆਂ ਕੁਸ਼ਲਾ ਬ੍ਰੁਯੁਰ੍ਯਦ੍ਦਾਪ੍ਯਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਘਾਟ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਹਰ ਲੋਕ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿ ਦੇਣ ਕਿ ਕਿਸ ਵਸਤੂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਬਲਾਦ੍ਦਾਸੀਕृਤਸ਼੍ਚੌਰੈਰ੍ਵਿਕ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਾਮਿਪ੍ਰਾਣਪਦੋ ਭਕ੍ਤਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਤਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਯਾਦਪਿ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਲਕ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ, ਅਨਨ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਵ੍ਰਜ੍ਯਾਵਸਿਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦਾਸ ਆਮਰਣਾਨ੍ਤਿਕਃ । ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਨੁਲੋਭ੍ਯਂਨ ਦਾਸ੍ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਤਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਗੁਲਾਮ ਵਿਰਾਗੀ ਜੀਵਨ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੱਕ ਗੁਲਾਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਾਂ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਗੁਲਾਮੀ ਨਹੀਂ ਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ।

ਕृਤਸ਼ਿਲ੍ਪੋਪਿ ਨਿਵਸੇਤ੍ ਕृਤਕਾਲਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗृਹੇ । ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਗੁਰੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਭੋਜਨਸ੍ਤਤ੍‌ਫਲਪ੍ਰਦਃ ।। ੨੫੮.

ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਵਾਸ ਕਰੇ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਰੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਤੁ । ਤ੍ਰੈਵਿਦ੍ਯਂ ਵृਤ੍ਤਿਮਦ੍‌ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਃ ਪਾਲ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ।। ੨੫੮.

ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਕੇ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪਾਲਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ।

ਨਿਜਧਰ੍ਮ੍ਮਾਵਿਰੋਧੇਨ ਯਸ੍ਤੁ ਸਾਮਯਿਕੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸੋਪਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਰਾਜਕृਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਧਰਮ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗਣਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਹਰੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਂਵਿਦਂ ਲਙ੍ਘਯੇਚ੍ਚ ਯਃ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਹਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਦ੍ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਯੇਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਕੋਈ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਵਸਤੂ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਜਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਬਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦੇਵੇ।

ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮੂਹਹਿਤਵਾਦਿਭਿਃ । ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਪਰੀਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਦਾਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਦਮ੍ਮ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਸਭਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਲਟ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸਮੂਹਕਾਰ੍ਯ੍ਯਪ੍ਰਹਿਤੋ ਯਲ੍ਲਭੇਤ੍ਤਤ੍ਤਦਰ੍ਪਯੇਤ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਗੁਣਂ ਦਾਪ੍ਯੋ ਯਦ੍ਯਸੌ ਨਾਰ੍ਪਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭਾ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਜੇ ਉਹ ਖੁਦ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਰਾਂ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਵੇਦਜ੍ਞਾਃ ਸ਼ੁਚਯੋऽਲੁਬ੍ਧਾ ਭਵੇਯੁਃ ਕਾਰ੍ਯਚਿਨ੍ਤਕਾਃ । ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਤੇषਾ ਸਮੂਹਹਿਤਵਾਦਿਨਾਂ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਣ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਜੋ ਸਭਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੇਣਿਨੈਗਮਪਾਖਣ੍ਡਿਗਣਾਨਾਮਪ੍ਯਯਂ ਵਿਧਿਃ । ਭੇਦਞ੍ਚੈषਾਂ ਨृਪੋ ਰਕ੍ਸ਼ਏਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਪਾਲਯੇਤ੍ ।। ੨੫੮.

ਇਹ ਨਿਯਮ ਗਿਰੋਹਾਂ, ਵਪਾਰੀ, ਪੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਪਣ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ।

ਗृਹੀਤਵੇਤਨਃ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਤ੍ਯਜਨ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਮਾਵਹੇਤ੍ । ਅਗृਹੀਤੇ ਸਮਂ ਦਾਪ੍ਯੋ ਭृਤ੍ਯੈ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯ ਉਪਸ੍ਕਰਃ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਜਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਹਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਣ। ਜੇ ਮਜਦੂਰੀ ਨਹੀਂ ਲੈ, ਤਾਂ ਬਰਾਬਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰੇ। ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦਾਪ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ਮਂ ਭਾਗਂ ਬਾਣਿਜ੍ਯਪਸ਼ੁਸਸ੍ਯਤਃ । ਅਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਭृਤਿਂ ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ਸ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਇਤਾ ।। ੨੫੮.

ਵਪਾਰ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਲਾਭ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਜਦੂਰੀ ਤੈਅ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰੇ।

ਦੇਸ਼ਂ ਕਾਲਞ੍ਚ ਯੋऽਤੀਯਾਤ੍ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚ ਯੋऽਨ੍ਯਥਾ । ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਸ੍ਵਾਮਿਨਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋऽਧਿਕਂ ਦੇਯਂ ਕृਤੇऽਧਿਕੇ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਕੰਮ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇ ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲੇ।

ਯੋ ਯਾਵਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਵੇਤਨਮ੍ । ਉਭਯੋਰਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਞ੍ਚੇਤ੍ ਸਾਧ੍ਯੇ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਜਿੰਨਾ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਨੀ ਮਜਦੂਰੀ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸਮਝੌਤਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਣੀ ਗੱਲ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਅਰਾਜਦੈਵਿਕਨ੍ਨष੍ਟਂ ਭਾਣ੍ਡਂ ਦਾਪ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਾਹਕਃ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਵਿਘ੍ਨਕृਚ੍ਚੈਵ ਚਪ੍ਰਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਂ ਭृਤਿਮ੍ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਦਿਵਿਆ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਨ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਹਕ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨਾ ਪਵੇ। ਜੇ ਰਵਾਨਗੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਦੋਹਾ ਮਜਦੂਰੀ ਭਰਣ।

ਪ੍ਰਕਾਨ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤਮਂ ਭਾਗਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਪਥਿ ਸਂਤ੍ਯਜਨ੍ । ਭृਤਿਮਰ੍ਦ੍ਧਪਥੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਪ੍ਯਸ੍ਤ੍ਯਾਜਕੋਪਿ ਚ ।। ੨੫੮.

ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਰਾਹ ਵਿਚ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਚੌਥਾ, ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅੱਧੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਦੇਵੇ।

ਗ੍ਲਹੇ ਸ਼ਤਿਕਵृਦ੍ਧੇਸ੍ਤੁ ਸਭਿਕਃ ਪਞ੍ਚਕਂ ਸ਼ਤਂ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦ੍‌ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਕਿਤਵਾਦਿਤਰਾਦ੍ਦਸ਼ਕਂ ਸ਼ਤਂ ।। ੨੫੮.

ਜੂਏ ਵਿੱਚ, ਜੇਤੂ ਤੋਂ ਨਿਗਰਾਨ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਠੱਗ, ਜੂਆਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਸਮ੍ਯਕ੍‌ਪਾਲਿਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਜ੍ਞੇ ਭਾਗਂ ਯਥਾਕृਤਂ । ਜਿਤਮੁਦ੍‌ਗ੍ਰਾਹਯੇਜ੍ਜੇਤ੍ਰੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਚਃ ਕ੍ਸ਼ਮੀ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੇ। ਜੇਤੂ ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਦੱਸੇ, ਤੇ ਸੱਚਾ ਤੇ ਧੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਬੋਲੇ।

ਪ੍ਰਪ੍ਤੇ ਨृਪਤਿਨਾ ਭਾਗੋ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇ ਧੂਰ੍ਤ੍ਤਮਣ੍ਡਲੇ । ਜਿਤਂ ਸਸ਼ਭਿਕੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਦਾਪਯੇਦਨ੍ਯਥਾ ਨ ਤੁ ।। ੨੫੮.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੂਏ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੇਤੂ ਨਿਗਰਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਵੇ। ਹੋਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਦ੍ਰष੍ਟਾਰੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਾਣਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚ ਤ ਏਵ ਹਿ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਚਿਹ੍ਨਾ ਨਿਰ੍ਵਾਸ੍ਯਾਃ ਕੂਟਾਕ੍ਸ਼ੋਪਧਿਦੇਵਿਨਃ ।। ੨੫੮.

ਜੋ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਗਵਾਹ ਹਨ, ਉਹੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ। ਰਾਜਾ ਠੱਗੀ, ਝੂਠੇ ਪਾਸੇ, ਧੋਖੇ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਕੱਢ ਦੇਵੇ।

ਦ੍ਯੂਤਮੇਕਮੁਖਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਕਰਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਾਤ੍ । ਏष ਏਵ ਵਿਧਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਦ੍ਯੂਤੇ ਸਮਾਹ੍ਵਯੇ ।। ੨੫੮.

ਜੂਆ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਚੋਰ ਤੇ ਧੋਖਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਪਸ਼ੂ ਜੂਏ ਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਾਨ੍ਯਥਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰ੍ਨ੍ਯੂਨਾਙ੍ਗੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰੋਗਿਣਾਂ । ਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਕਰੋਤਿ ਚੇਦ੍ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਪਣਾਨਰ੍ਦ੍ਧਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ।। ੨੫੮.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਕੋਈ ਅੰਗ ਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਭਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਅੱਧ ਪਣਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ।

ਅਭਿਗਨ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਭਗਿਨੀਮ੍ਮਾਤਰਂ ਵਾ ਤਵੇਤਿ ਚ । ਸ਼ਪਨ੍ਤਂ ਦਾਪਯੇਦ੍ਰਾਜਾ ਪਞ੍ਚਵਿਸ਼ਤਿਕਂ ਦਮਂ ।। ੨੫੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ, 'ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਜਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ', ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਚੀਸ ਸਿੱਕੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰੇ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧੋऽਧਮੇषੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੂਤ੍ਤਮੇषੁ ਚ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਣਯਨਂ ਕ੍ਕਾਯ੍ਯ ਵਰ੍ਣਜਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਧਰੈਃ ।। ੨੫੮.

ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਲਈ ਅੱਧਾ, ਉੱਚੀ ਲਈ ਦੋਹਾ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲਈ ਦੋਹਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਤੀ ਤੇ ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।