ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਯੇ ਪਾਤਕਕृਤਾਂ ਲੋਕਾ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਾਂ ਤਥਾ । ਅਗ੍ਨਿਦਾਨਾਞ੍ਚ ਯੇ ਲੋਕਾ ਯੇ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਘਾਤਿਨਾਂ ।। ੨੫੫.

ਜੋ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—

ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਮਨृਤਂ ਵਦੇਤ੍ । ਸੁਕृਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਾਯਾ ਕਿਞਅਚਿਜ੍ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸ਼ਤੈਃ ਕृਤਮ੍ ।। ੨੫੫.

ਉਹ ਸਭ ਲੋਕ ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ—

ਤਸ੍ਤਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਜਾਨੀਹਿ ਯਂ ਪਰਾਜਯਸੇ ਮृषਾ । ਦ੍ਵੈਧੇ ਬਹੂਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸਮੇषੁ ਗੁਣਇਨਾਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੫੫.

ਇਹ ਸਭ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗੁਣਿਦ੍ਵੈਧੇ ਤੁ ਵਚਨਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਯੇ ਗੁਣਵਤ੍ਤਰਾਃ । ਯਸ੍ਯੋਚੁਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਇਣਃ ਸਤ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਸ ਜਯੀ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੫੫.

ਜੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਪੱਖ ਲਈ ਗਵਾਹ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯਥਾ ਵਾਦਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਾਜਯਃ ਉਕ੍ਤੇਪਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਇਭਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯਦ੍ਯਨ੍ਯੇ ਗੁਣਵਤ੍ਤਰਾਃ ।। ੨੫੫.

ਜੇ ਹੋਰ ਪੱਖ ਦੇ ਗਵਾਹ ਘੱਟ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਗਵਾਹ ਵਧੇਰੇ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਵਾਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ।

ਦ੍ਵਿਗੁਣਾਵਾਨ੍ਯਥਾ ਬ੍ਰਯੁਃ ਕੂਟਾਃ ਸ੍ਯੁ ਪੂਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ਇਣਃ । ਪृਥਕ੍ ਪृਥਗ੍ਦਣ੍ਡਨੀਯਾਃ ਕੂਟਕृਤ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਇਣਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੫੫.

ਜੇ ਪਿੱਛਲੇ ਗਵਾਹ ਦੋ ਗੁਣੇ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਗਵਾਹ ਝੂਠੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਲਸਾਜ ਅਤੇ ਝੂਠੇ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵਿਵਾਦਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਣ੍ਡਂ ਵਿਵਾਸ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਿਤੋऽਨ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਨਿਹ੍ਨਤੇ ਤਤ੍ਤਮੋਵृਤਃ ।। ੨੫੫.

ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ ਦਾਪ੍ਯੋष੍ਟਗੁਣਂ ਦਣ੍ਡਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨ੍ਤੁ ਵਿਵਾਸਯੇਤ੍ । ਵਰ੍ਣਿਨਾਂ ਹਿ ਬਧੋ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯऽਨृਤਂ ਵਦੇਤ੍ ।। ੨੫੫.

ਉਹ ਆਠ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥੋऽਭਿਮਤਃ ਸ੍ਵਰੁਕਚ੍ਯਾ ਤੁ ਪਰਸ੍ਪਰਂ । ਲੇਖ੍ਯਂ ਤੁ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਮਤ੍ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਧਨਿਕਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।। ੨੫੫.

ਜੋ ਵੀ ਮਾਮਲਾ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲਿਖਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਮਾਸਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਹਰ੍ਨ੍ਨਾਮਜਾਤਿਸ੍ਵਗੋਤ੍ਰਜੈਃ । ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਕਾਤ੍ਮੀਯਪਿਤृਨਾਮਾਦਿਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ ।। ੨੫੫.

ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮ, ਜਾਤ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਣ।

ਸਮਾਪ੍ਤੇऽਰ੍ਥੇ ऋਣੀ ਨਾਮ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਮਤਂ ਮੇऽਮੁਕਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਦਤ੍ਰੋਪਰਿਲੇਖਿਤਂ ।। ੨੫੫.

ਮਾਮਲਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖੇ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਏ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਕ੍ਸ਼ਇਣਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤੇਨ ਪਿਤृਨਾਮਕਰ੍ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਤ੍ਰਾਹਮਮੁਕਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਲਿਖੇਯੁਰਿਤਿ ਰ੍ਤੇ ਸਮਾਃ ।। ੨੫੫.

ਗਵਾਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿਖੇ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮੈਂ, ਫਲਾਂ-ਫਲਾਂ, ਗਵਾਹ ਹਾਂ—ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਅਲਿਪਿਜ੍ਞ ऋਣੀ ਯਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲੇਖਯੇਤ੍ ਸ੍ਵਮਤਨ੍ਤੁ ਸਃ । ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਇਣਾਨ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ਿਸਮੀਪਤਃ ।। ੨੫੫.

ਜੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਅਣਪੜ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਇਰਾਦਾ ਦੱਸੇ, ਅਤੇ ਗਵਾਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ।

ਉਭਯਾਭ੍ਯਰ੍ਥਿਨੈਤਨ੍ਮਯਾ ਹ੍ਯਮੁਕਸੂਨੁਨਾ । ਲਿਖਿਤਂ ਹ੍ਯਮੁਕੇਨੇਤਿ ਲੇਖਕੋऽਥਾਨ੍ਤਤੋ ਲਿਖੇਤ ।। ੨੫੫.

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ, ਫਲਾਂ-ਫਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਆਖਿਰ 'ਤੇ ਲੇਖਕ ਲਿਖੇ: 'ਫਲਾਂ-ਫਲਾਂ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ।'

ਵਿਨਾਪਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ਲ੍ਲੇਖ੍ਯਂ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਲਿਖਿਤਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬਲੋਪਧਿਕृਤਾਦृਤੇ ।। ੨੫੫.

ਗਵਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਗਵਾਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਜਬਰ ਜਾਂ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ऋਣਂ ਲੇਖ੍ਯਕृਤਂ ਦੇਯਂ ਪੁਰੁषੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰੇਵ ਤੁ । ਆਧਿਸ੍ਤੁ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਨ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ।। ੨੫੫.

ਜੋ ਕਰਜ਼ ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚੁਕਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਜਮਾਨਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੋਣ ਤਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ।

ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥੇ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲੇਖ੍ਯੇ ਨष੍ਟੋਨ੍ਮृष੍ਟੇ ਹृਤੇ ਤਥਾ । ਭਿਨ੍ਨੇ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਥਾ ਦਗ੍ਧੇ ਲੇਖ੍ਯਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੨੫੫.

ਜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮਿਟ ਜਾਵੇ, ਚੋਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਫਟ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸੜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਾਰ੍ਥਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਲਿਖਿਤਂ ਤੁ ਯਤ੍ । ਯੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕ੍ਰਿਯਾਚਿਹ੍ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਗਮਹੇਤੁਭਿਃ ।। ੨੫੫.

ਸੰਦੇਹੀ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਰਕ, ਠੀਕ ਕਾਰਵਾਈ, ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਜੋੜ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈ ਕੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਲੇਖ੍ਯੇਸ੍ਯ ਪृष੍ਠੇऽਭਿਲਿਖੇਤ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਮਘਮਰ੍ਣਿਨਃ । ਧਨੀ ਚੋਪਗਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਪਰਿਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ ।। ੨੫੫.

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਨੇ ਕਰਜ਼ ਲੈ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਪੈਸਾ ਦੇਵੇ, ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਰਸੀਦ ਦੇਵੇ।

ਦਤ੍ਵਰ੍ਣਂ ਪਾਟਯੇਲ੍ਲੇਖ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਮਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਯਤ੍ਤੁ ਦਦ੍ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ ।। ੨੫੫.

ਪੈਸਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ; ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਨਵਾਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਗਵਾਹ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਤੁਲਾਗ੍ਨ੍ਯਾਪੋ ਵਿषਂ ਕੋषੋ ਦਿਵ੍ਯਾਨੀਹ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ । ਮਹਾਭਿਯੋਗੇष੍ਵੇਤਾਨਿ ਸ਼ੀਰ੍षਕਸ੍ਥੇऽਭਿਯੋਕ੍ਤਰਿ ।। ੨੫੫.

ਤਰਾਜੂ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਕਸੌਤੀ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ, ਵੱਡੀਆਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਗੂ ਹੋਵੇ, ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰੁਚ੍ਯਾ ਵਾਨ੍ਯਤਰਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਤਰੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਚ੍ਛਿਰਃ । ਵਿਨਾਪਿ ਸ਼ੀਰ੍षਕਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਨृਪਦ੍ਰੋਹੇऽਥ ਪਾਤਕੇ ।। ੨੫੫.

ਚੋਣ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਸੌਤੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਰੱਖੇ; ਬਿਨਾਂ ਕਸੌਤੀ ਦੇ ਵੀ, ਰਾਜ-ਵਿਰੋਧ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਾਸਹਸ੍ਰਾਦ੍ਧਰੇਤ੍ ਫਾਲਂ ਨ ਤੁਲਾਨ੍ਨ ਵਿषਨ੍ਤਥਾ । ਨृਪਾਰ੍ਥੇष੍ਵਭਿਯੋਗੇषੁ ਵਹੇਯੁਃ ਸ਼ੁਚਯਃ ਸਦਾ ।। ੨੫੫.

ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਕਸੌਤੀ ਲਈ ਨਾ ਫਾਲ, ਨਾ ਤਰਾਜੂ, ਨਾ ਵਿਸ਼ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ; ਰਾਜ-ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਕਸੌਤੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ।

ਸਹਸ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਲੁਲਾਦੀਨਿ ਕੋषਮਲ੍ਪੇऽਪਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ । ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਦਾਪਯੇਚ੍ਛੁਦ੍ਧਮਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਦਣ੍ਡਭਾਗ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੫੫.

ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਈ ਤਰਾਜੂ ਆਦਿ ਅਤੇ ਪੇਟ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਵੀ, ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਅੱਧੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਸਚੇਲਸ੍ਨਾਤਮਾਹੂਯ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੋਦਯ ਉਪੋषਿਤਮ੍ । ਕਾਰਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਨृਪਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੨੫੫.

ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਸੌਤੀ ਰਾਜਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ।

ਤੁਲਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਨ੍ਧਪਙ੍ਗੁਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰੋਗਿਣਾਂ । ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਜ੍ਜਲਂ ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਯਵਾਃ ਸਪ੍ਤ ਵਿषਸ੍ਯ ਵਾ ।। ੨੫੫.

ਤਰਾਜੂ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ, ਲੰਗੜਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਅੱਗ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ; ਸੱਤ ਜੌ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ ਵੀ।

ਤੁਲਾਧਾਰਣਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰਭਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁਲਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਸਮੀਭੂਤੋ ਰੇਖਾਂ ਕृਤ੍ਵਾਵਤਾਰਿਤਃ ।। ੨੫੫.

ਕਸੌਤੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਤਰਾਜੂ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਵਜ਼ਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।

ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਵਨਿਲੋऽਨਲਸ਼੍ਚ ਦ੍ਯੌਰ੍ਭੂਮਿਰਾਪੋ ਹृਦਯਂ ਯਮਸ਼੍ਚ । ਅਹਸ਼੍ਚ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਚ ਉਭੇ ਚ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼੍ਚ ਜਾਨਾਤਿ ਨਰਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ।। ੨੫੫.

ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ; ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਦਿਲ ਤੇ ਯਮ; ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਰ ਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਵਂ ਤੁਲੇ ਸਤ੍ਯਧਾਮਾਸਿ ਪੁਰਾ ਦੇਵੈਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਸ੍ਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸਂਸ਼ਯਾਨ੍ਮਾਂ ਵਿਮੋਚਯ ।। ੨੫੫.

ਤੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸੱਚ ਬੋਲ, ਸੁਭਾਗੀਏ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰ।