ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੋਹਯਾਮਾਸ ਦੈਤ੍ਯਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਯਾਜਿਤਾ ਵੇਦਧਰ੍ਮਕਮ੍। ਤੇ ਚ ਬੌਦ੍ਧਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਿ ਤੇਭ੍ਯੋਨ੍ਯੇ ਵੇਦਵਰ੍ਜਿਤਾਃ

ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਛੱਡ ਗਏ। ਉਹ ਬੌਧ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

ਆਰ੍ਹਤਃ ਸੋऽਭਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਰ੍ਹਤਾਨਕਰੋਤ੍ ਪਰਾਨ੍। ਏਵਂ ਪਾषਣ੍ਡਿਨੋ ਜਾਤਾ ਵੇਦਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ

ਫਿਰ ਉਹ ਆਰਹਤ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਰਹਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਖੰਡੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਮੁਢਲੇ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹਨ।

ਨਾਰਕਾਰ੍ਹਂ ਕਰ੍ਮ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਧਮਾਦਪਿ। ਸਰ੍ਵੇ ਕਲਿਯੁਗਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਙ੍ਕਰਾਃ

ਉਹ ਨਰਕ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਭ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।

ਦਸ੍ਯਵਃ ਸ਼ੀਲਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦੋ ਵਾਜਸਨੇਯਕਃ। ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ ਸ਼ਾਖਾ ਵੈ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ

ਚੋਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਵਾਜਸਨੇਯ ਵੇਦ ਰਹੇਗਾ। ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹੀ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਕਞ੍ਚੁਕਸਂਵੀਤਾ ਅਧਰ੍ਮਰੁਚਯਸ੍ਤਥਾ। ਮਾਨੁਪਾਨ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਰੂਪਿਣਃ

ਧਰਮ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਰ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਣਗੇ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਗੇ, ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜੋ ਰਾਜੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕਲ੍ਕੀ ਵਿष੍ਣੁਯਸ਼ਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਪੁਰੋਹਿਤਃ। ਉਤ੍ਸਾਦਯਿष੍ਯਤਿ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨ੍ ਗृਹੀਤਾਸ੍ਤ੍ਰਃ ਕृਤਾਯੁਧਃ

ਕਲਕੀ, ਵਿਸ਼ਨੁਯਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ।

ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਤਿ ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਯਥੋਚਿਤਾਮ੍। ਆਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ

ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਏਗਾ, ਤੇ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲਾਵੇਗਾ।

ਕਲ੍ਕਿਰੂਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਤਤਃ ਕृਤਯੁਗਨ੍ਨਾਮ ਪੁਰਾਵਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ

ਕਲਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰੀ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਮੁਢਲਾ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮੇषੁ ਸ੍ਵੇषੁ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਮ। ਏਵਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ

ਵਰਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਕਲਪ ਤੇ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿਚ।

ਅਵਤਾਰਾ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਦਯਃ। ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਾਵਤਾਰਾਖ੍ਯਾਨ੍‌ਯਃ ਪਠੇਤ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਰਃ

ਅਵਤਾਰ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਪਿਛਲੇ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਦਸ ਅਵਤਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ,

ਸੋਵਾਪ੍ਤਕਾਮੋ ਵਿਮਲਃ ਸਕੁਲਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਧਰ੍ਮ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਮੇਵਂ ਵੈ ਕੁਰੁਤੇ ਹਰੀਃ

ਉਹ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਾਂ ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਕृਤ੍ ਸ ਸਰ੍ਗਾਦਿਃ ਸृष੍ਟ੍ਯਾਦਿਃ ਸਗੁਣੋਗੁਣਃ

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿਕ ਖੇਡ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ। ਉਹ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਰਚਤਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ, ਗੁਣ ਤੇ ਅਗੁਣ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਦਾਗ੍ਰੇऽਭੂਤ੍ ਨ ਖਂ ਰਾਤ੍ਰਿਦਿਨਾਦਿਕਮ੍। ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਪੁਰੁषਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋਭਯਤ੍ਤਤਃ

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਅਵਿਕਤ ਹੀ ਸੀ; ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਸੀ, ਨਾ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਆਦਿ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਤੋऽਭਵਤ੍। ਵੈਕਾਰਿਕਸ੍ਤੈਜਸਸ਼੍ਚ ਭੂਤਾਦਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਮਸਃ

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਅਹੰਕਾਰ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣੇ: ਸਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ।

ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਚ੍ਛਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰਮਾਕਾਸ਼ਮਭਵਤ੍ਤਤਃ । ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰੋऽਨਿਲਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਮਾਤ੍ਰੋऽਨਲਸ੍ਤਤਃ

'ਮੈਂ' ਵਾਲੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਧੁਨੀ ਦਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਛੂਹ ਦਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਵਲੋਂ ਹਵਾ, ਤੇ ਰੂਪ ਦੇ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜਨਮੀ।

ਰਸਮਾਤ੍ਰਾ ਆਪ ਇਤੋ ਗਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾ ਮਹੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਤ੍ਤਾਮਸਾਤ੍ਤੁ ਤੈਜਸਾਨੀ ਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ

ਸੁਖਮ ਰਸ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਸੁਖਮ ਗੰਧ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਬਣੀ। 'ਮੈਂ' ਦੇ ਤਮਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਤੇ ਰਜਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।

ਵੈਕਾਰਿਕਾ ਦਸ਼ਦੇਵਾ ਮਨ ਏਕਾਦਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍। ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ

ਸਤਵ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦਸ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀ ਬਣੇ। ਫਿਰ, ਆਪ ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

ਅਪ ਏਵ ਸਸਰ੍ਜਾਦੌ ਤਾਸੁ ਵੀਰ੍ਯਮਵਾਸृਜਤ੍ । ਆਪੋ ਨਾਰਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਆਪੋ ਵੈ ਨਰਸੂਨਵਃ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਾਈ। ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ 'ਨਾਰਾ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਯਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਮਭਵਤ੍ ਤਦਣ੍ਡਮੁਦਕੇਸ਼ਯਮ੍

ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀਆਂ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸਨ, ਉਹ 'ਨਾਰਾਯਣ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਅੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਜ੍ਞੇ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰਿਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍। ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਭਗਵਾਨੁषਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਮ੍

ਉਸ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।

ਤਦਣ੍ਡਮਕਰੋਦ੍ ਦ੍ਵੈਧਨ੍ਦਿਵਂ ਭੁਵਮਥਾਪਿ ਚ। ਤਯੋਃ ਸ਼ਕਲਯੋਰ੍ਮ੍ਮਧ੍ਯੇ ਆਕਾਸ਼ਮਸृਜਤ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਬਣੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਅਪ੍ਸੁਂ ਪਾਰਿਪ੍ਲਵਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ਧਾ ਦਧੇ। ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਂਮਨੋਵਾਚਂ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਮਯੋ ਰਤਿਮ੍

ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤੈਰਦੀ ਹੋਈ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਥੇ ਹੀ ਸਮਾਂ, ਮਨ, ਬੋਲ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਰਤੀ ਰੱਖੀ।

ਸਸਰ੍ਜ ਸृष੍ਟਿਨ੍ਤਦ੍ਰੂਪਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਵਿਦ੍ਯੁਤੋਸ਼ਨਿਮੇਘਾਂਸ਼੍ਚ ਰੋਹਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਧਨੂਂषਿ ਚ

ਜੀਵ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਿਜਲੀ, ਗੁੜਗੁੜ, ਬੱਦਲ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ।

ਵਯਾਂਸਿ ਚ ਸਸਰ੍ਜਾਦੌ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਞ੍ਚਾਥ ਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ। ऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਯਜ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧਯੇ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਰਸ਼ਾ ਦੇਵਤਾ। ਯਜਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਤੈਰਯਜਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ ਭੂਤਮੁਚ੍ਚਾਵਚਂ ਭੁਜਾਤ੍ । ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਂ ਰੁਦ੍ਰਞ੍ਚ ਸਸਰ੍ਜ੍ਜ ਕ੍ਰੋਧਸਮ੍ਭਵਮ੍

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਧਿਆ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਮਰੀਚਿਮਤ੍ਰ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕ੍ਰਤੁਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਂ ਮਾਨਸਾਃ ਸਪ੍ਤ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ

ਉਸ ਨੇ ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਅੰਗੀਰਸ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ — ਇਹ ਸੱਤ ਮਨ-ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।

ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਪ੍ਰਜਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ। ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਮਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਪੁਰੁषੋऽਭਵਤ੍

ਇਹ ਸੱਤ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਵਧੀਆ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਅੱਧਾ ਪੁਰਸ਼ ਬਣਿਆ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਵੇਦੇ ਸਰ੍ਗਮਦਿਤ੍ਯਾਦਿषੁ ਹੇ ਮੁਨੇ ।੧੯.੦੦੧ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਤੁषਿਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇऽਦਿਤ੍ਯਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਪੁਨਃ ॥੧੯.੦੦੧ ਆਸਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਧਾਤਾ ਤਥਾਰ੍ਯਮਾ ।੧੯.੦੦੨ ਪੂषਾ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਸਵਿਤਾ ਮਿਤ੍ਰੋਥ ਵਰੁਣੋ ਭਗਃ ॥੧੯.੦੦੨ ਅਂਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾ ਆਸਨ੍ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇਨ੍ਤਰੇ ।੧੯.੦੦੩ ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਪਤ੍ਨੀਨਾਮਪਤ੍ਯਾਨੀਹ षੋਡਸ਼ ॥੧੯.੦੦੩ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਦੁषਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋ ਵਿਦ੍ਯੁਤਃ ਸੁਤਾਃ ।੧੯.੦੦੪ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਗਿਰਸਜਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸੁਰਾਯੁਧਾਃ ॥੧੯.੦੦੪ ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਨੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਤਦ੍ਵਦੇਤੇ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ।੧੯.੦੦੫ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਦਿਤ੍ਯਾਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ ॥੧੯.੦੦੫ ਸਿਂਹਿਕਾ ਚਾਭਵਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ।੧੯.੦੦੬ ਰਾਹੁਪ੍ਰਭृਤਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸੈਂਹਿਕੇਯਾ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ॥੧੯.੦੦੬ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਥਿਤੌਜਸਃ ।੧੯.੦੦੭ ਅਨੁਹ੍ਰਾਦਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰਾਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦਸ਼੍ਚਾਤਿਵੈष੍ਣਵਃ ॥੧੯.੦੦੭ ਸਂਹ੍ਰਾਦਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਥੋਭੂਥ੍ਰਾਦਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਰਦਸ੍ਤਥਾ ।੧੯.੦੦੮ ਹ੍ਰਦਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰ ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ਸ਼ਿਬਿਰ੍ਵਾਸ੍ਕਲ ਏਵ ਚ ॥੧੯.੦੦੮ ਵਿਰੋਵਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਹ੍ਰਾਦਿਰ੍ਬਲਿਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਵਿਰੋਚਨਾਤ੍ ।੧੯.੦੦੯ ਬਲੇਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਂ ਤ੍ਵਾਸੀਦ੍ਵਾਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂਮਹਾਮੁਨੇ ॥੧੯.੦੦੯ ਪੁਰਾਕਲ੍ਪੇ ਹਿ ਬਾਣੇਨ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯੋਮਾਪਤਿਂ ਵਰਃ ।੧੯.੦੧੦ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤੋ ਵਿਹਰਿष੍ਯਾਮੀਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਈਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ ॥੧੯.੦੧੦ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸੁਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਮ੍ਬਰਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ।੧੯.੦੧੧ ਦ੍ਵਿਮੂਰ੍ਧਾ ਸ਼ਙ੍ਕੁਰਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਸ਼ਤਮਾਸਨ੍ ਦਨੋਃ ਸੁਤਾਃ ॥੧੯.੦੧੧ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਭਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪੁਲੋਮ੍ਨਸ੍ਤੁ ਸ਼ਚੀ ਸ੍ਮृਤਾ ।੧੯.੦੧੨ ਉਪਦਾਨਵੀ ਹਯਸ਼ਿਰਾ ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਵਾਰ੍षਪਰ੍ਵਣੀ ॥੧੯.੦੧੨ ਪੁਲੋਮਾ ਕਾਲਕਾ ਚੈਵ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਸੁਤੇ ਉਭੇ ।੧੯.੦੧੩ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੋਟਯਃ ॥੧੯.੦੧੩ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦਸ੍ਯ ਚਤੁष੍ਕੋਟ੍ਯੋ ਨਿਵਾਤਕਵਚਾਃ ਕੁਲੇ ।੧੯.੦੧੪ ਤਾਮ੍ਰਾਯਾਃ षਟ੍ਸੁਤਾਃ ਸ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਕਾਕੀ ਸ਼੍ਵੇਨੀ ਚ ਭਾਸ੍ਯਪਿ ॥੧੯.੦੧੪ ਗृਧ੍ਰਿਕਾ ਸ਼ੁਚਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਤਾਭ੍ਯਃ ਕਾਕਾਦਯੋऽਭਵਨ੍ ।੧੯.੦੧੫ ਅਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਚੋष੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਾਮ੍ਰਾਯਾ ਅਰੁਣੋ ਗਰੁਡਸ੍ਤਥਾ ॥੧੯.੦੧੫ ਵਿਨਤਾਯਾਃ ਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਸਾਭਵਾਃ ।੧੯.੦੧੬ ਕਾਦ੍ਰਵੇਯਾਃ ਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਸ਼ੇषਵਾਸੁਕਿਤਕ੍ਸ਼ਕਾਃ ॥੧੯.੦੧੬ ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਜਾ ਧਰੋਤ੍ਥਾਃ(੧) ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਜਲੇ ।੧੯.੦੧੭ ਸੁਰਭ੍ਯਾਂ ਗੋਮਹਿष੍ਯਾਦਿ ਇਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤृਣਾਦਯਃ ॥੧੯.੦੧੭ ਸ੍ਵਸਾਯਾਂ ਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਮੁਨੇਰਸ਼੍ਵਰਸੋਭਵਨ੍ ।੧੯.੦੧੮ ਅਰਿष੍ਟਾਯਾਨ੍ਤੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਧਿ ਸ੍ਥਿਰਞ੍ਚਰਂ(੨) ॥੧੯.੦੧੮ ਏषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਦਯੋऽਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵੈ ਦਾਨਵਾ ਜਿਤਾਃ(੩) ।੧੯.੦੧੯ ਦਿਤਿਰ੍ਵਿਨष੍ਟਪੁਤ੍ਰਾ ਵੈ ਤੋषਯਾਮਾਸ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ॥੧੯.੦੧੯ ਪੁਤ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਹਰ੍ਤਾਰਮਿਚ੍ਛਤੀ ਪ੍ਰਾਪ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ ।੧੯.੦੨੦ ਪਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਤ੍ਸੁਪ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਂ ਜਘਾਨ ਹ ॥੧੯.੦੨੦ ਛਿਦ੍ਰਮਨ੍ਵਿष੍ਯ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵਾ ਮਰੁਤੋऽਭਵਨ੍ ।੧੯.੦੨੧ ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੈਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਾਯਾ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਃ ॥੧੯.੦੨੧ ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਰਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਪृਥੁਂ ਨृਪਂ ।੧੯.੦੨੨ ਦਦੌ ਕ੍ਰਮੇਣ ਰਾਜ੍ਯਾਨਿ ਅਨ੍ਯੇषਾਮਧਿਪੋ ਹਰਿਃ ॥੧੯.੦੨੨ ਦ੍ਵਿਜੌषਧੀਨਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਅਪਾਨ੍ਤੁ ਵਰੁਣੋ ਨृਪਃ ।੧੯.੦੨੩ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਰਾਜਾ ਸੂਰ੍ਯਾਣਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥੧੯.੦੨੩ ਵਸੂਨਾਂ ਪਾਵਕੋ ਰਾਜਾ ਮਰੁਤਾਂ ਵਾਸਵਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।੧੯.੦੨੪ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋऽਥ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਦਾਨਵਾਧਿਪਃ ॥੧੯.੦੨੪ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਯਮੋ ਰਾਜਾ ਭੂਤਾਦੀਨਾਂ ਹਰਃਪ੍ਰਭੁਃ ।੧੯.੦੨੫ ਹਿਮਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੈਲਾਨਾਂ ਨਦੀਨਾਂ ਸਾਗਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥੧੯.੦੨੫ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥੋ ਨਾਗਾਨਾਮਥ ਵਾਸੁਕਿਃ ।੧੯.੦੨੬ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਰਾਜਾ ਗਰੁਡਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਥ ॥੧੯.੦੨੬ ਐਰਾਵਤੋ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਗੋਵृषੋਥ ਗਵਾਮਪਿ ।੧੯.੦੨੭ ਮृਗਣਾਮਥ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋ ਵਨਸ੍ਪਤੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥੧੯.੦੨੭ ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਥਾਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਪਾਲਕਃ ।੧੯.੦੨੮ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪਦਃ ਕੇਤੁਮਾਨ੍ ਪਾਲਕੋ ਜਲੇ ।੧੯.੦੨੮ ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਕਃ ਸੌਮ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗੋਯਮੀਰਿਤਃ ॥੧੯.੦੨੮ ਇਤ੍ਯਾਦਿਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਆਗ੍ਨੇਯੇ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਊਨਵਿਂਸ਼ਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਵਦੇ ਸਰ੍ਗਮਦਿਤ੍ਯਾਦਿषੁ ਹੇ ਮੁਨੇ। ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਤੁषਿਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇऽਦੇਤ੍ਯਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪਾਤ੍ਪੁਨਃ

ਆਸਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਧਾਤਾ ਤਥਾਰ੍ਯ੍ਥਮਾ । ਪੂषਾ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਸਵਿਤਾ ਮਿਤ੍ਰੋਥ ਵਰੁਣੋ ਭਗਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ਕਰ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਧਾਤਾ, ਆਰਯਮਨ, ਪੂਸ਼ਾ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਭਗਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।