ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਾਯਕਂ ਪੁਙ੍ਖਾਤ੍ਤਰ੍ਜ੍ਜਨ੍ਯਾਙ੍ਗੁष੍ਠਕੇਨ ਤੁ । ਅਨਾਮਯਾ ਪੁਨਰ੍ਗृਹ੍ਯ ਤਥਾ ਮਧ੍ਯਮਯਾਪਿ ਚ ।। ੨੪੯.

ਤੀਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੰਖ ਨਾਲ ਅੰਗੂਠਾ ਤੇ ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਫੜੋ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨਾਮਿਕਾ ਨਾਲ ਫੜੋ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੱਧਮਿਕਾ ਨਾਲ ਵੀ ਫੜੋ।

ਤਾਵਦਾਕਰ੍षਯੇਦ੍ਵੇਗਾਦ੍ਯਾਵਦ੍ਵਾਣਃ ਸੁਪੂਰਿਤਃ । ਏਵਂ ਵਿਧਮੁਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਖਗਂ ।। ੨੪੯.

ਧਨੁ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚੋ ਜਦ ਤੱਕ ਤੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛੱਡੋ।

ਦृष੍ਟਿਮੁष੍ਟਿਹਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਣੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਮੁਕ੍ਵਾ ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਿਮਂ ਹਸ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਵੇਗੇਨ ਪृष੍ਠਤਃ ।। ੨੪੯.

ਹੇ ਸੁਵਰਤ, ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਮੋਢਾ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੀਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਚੀਰੋ; ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛਲੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਸੁੱਟੋ।

ਏਤਦੁਚ੍ਛੇਦਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕਰ੍ਪੂਰਨ੍ਤਦਧਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮਾਕृष੍ਯ ਤੁ ਧਨੁष੍ਮਤਾ ।। ੨੪੯.

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ 'ਕੱਟਣ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਾਣ; ਧਨੁਧਾਰੀ ਹੇਠਲਾ ਕਲਾਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ।

ਊਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਕੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਂ । ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਕृष੍ਟਂ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਧਨਃਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ ।। ੨੪੯.

ਉਪਰ ਵੱਲ ਛੱਡਣ ਸਮੇਂ, ਮੱਧਮ ਹਿੱਸਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਰੱਖੋ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਤਮ ਤਰੀਕਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਧਨੁ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਮਾਹਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਤੁ ਸਾਯਕੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਭਵੇਦ੍‌ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮੁष੍ਟਯਃ । ਏਕਾਦਸ਼ ਤਥਾ ਮਧ੍ਯਃ ਕਨੀਯਾਨ੍ਦਸ਼ਮੁष੍ਟਯਃ ।। ੨੪੯.

ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਤੀਰ ਬਾਰਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਜਾਣੋ; ਮੱਧਮ ਤੀਰ ਗਿਆਰਾਂ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਦੱਸ ਮੋਢਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਂ ਧਨੁਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤ੍ਰਯਃ ਸਾਦ੍‌ਰ੍ਧਨ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਂ । ਕਨੀਯਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਪਦਾਤਿਨਃ ।। ੨੪੯.

ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਧਨੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਤੇ ਅੱਧ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਮੱਧਮ ਹੈ; ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਧਨੁ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਪੂਰ੍ਣਾਯਤਂ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮਾਂਸੈਰ੍ਗਦਾਯੂਧਾਨ੍ । ਸੁਨਿਰ੍ਧੌਤਂ ਧਨੁਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਭੂਮੌ ਵਿਧਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੫੦.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਨੁ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਣ ਕੇ, ਮਾਸ ਤੇ ਗਦਾ-ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਧਨੁ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।

ਤਤੋ ਵਾਣਂ ਸਮਾਗृਹ੍ਯ ਦਂਸ਼ਿਤਃ ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ । ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍‌ਦृਢਾਂ ਕਕ੍ਸ਼ਾਞ੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ।। ੨੫੦.

ਫਿਰ ਤੀਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕਕਸ਼ਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੋ।

ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਅਯਮਪਿ ਤਦ੍ਵਾਣਂ ਤਤ੍ਰ ਚੈਵ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤਂ । ਤਤਃ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਦ੍ਵਾਣਂ ਤੂਣਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਣਿਨਾ ।। ੨੫੦.

ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਭਟਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੀਰ ਉਥੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ ਤੀਰ ਨੂੰ ਤੂਣੀ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੱਢੋ।

ਤੇਨੈਵ ਸਹਿਤਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਰਂ ਸਙ੍‌ਗृਹ੍ਯ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਵੈ ਕਕ੍ਸ਼ਾਂ ਧਨੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ ।। ੨੫੦.

ਤੀਰ ਨੂੰ ਮੱਧ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰੋ; ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕਕਸ਼ਾ ਫੜੋ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਧਨੁ ਕੱਢੋ।

ਅਵਿषਣ੍ਣਮਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਗੁਣੇ ਪੁਙ੍ਖਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯ ਸਿਂਹਕਰ੍ਣੇਨ ਪੁਙ੍ਖੇਨਾਪਿ ਸਮੇ ਦृਢਂ ।। ੨੫੦.

ਮਨ ਨੂੰ ਡੋਲਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ, ਤੀਰ ਦੇ ਪੰਖ ਨੂੰ ਤੰਦ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਸਿੰਘ-ਕਰਨ ਗ੍ਰਿਪ ਨਾਲ ਤੇ ਪੰਖ ਨਾਲ ਵੀ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬੋ।

ਵਾਮਕਰ੍ਣੋਪਵਿष੍ਟਞ੍ਚ ਫਲਂ ਵਾਮਸ੍ਯ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਮਧ੍ਯਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਵਾਮਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍ ।। ੨੫੦.

ਤੀਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ; ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਤੇ ਖੱਬੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਉਥੇ ਫੜੋ।

ਮਨੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਗਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁष੍ਟਿਨਾ ਚ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਗਾਤ੍ਰਭਾਗੋ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਰ੍ਣਂ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੨੫੦.

ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਠੀਕ ਗ੍ਰਿਪ ਨਾਲ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਤੀਰ ਛੱਡੋ।

ਲਲਾਟਪੁਟਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਦਣ੍ਡਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਆਕृष੍ਯ ਤਾੜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਂ षੋੜਸ਼ਙ੍ਗੁਲਮ੍ ।। ੨੫੦.

ਧਨੁ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੋ; ਖਿੱਚ ਕੇ, ਚੰਦ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਤੀਰ ਛੱਡੋ।

ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਣਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਲ੍ਕਾਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ਤਯਾ । ਨਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਨੁਮਧ੍ਯਮਯਾ ਤਤੋऽਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੨੫੦.

ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਲਕਾ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੱਧਮ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕੋ।

ਅਕ੍ਸ਼ਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਤੂਣਾਚ੍ਚਤੁਰਸ੍ਰਞ੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਚਤੁਰਸ੍ਰਗਤਂ ਵੇਧ੍ਯਮਭ੍ਯਸੇਚ੍ਚਾਦਿਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੫੦.

ਅੱਖ-ਸਮਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਤੂਣੀ ਤੋਂ ਤੀਰ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚੌਕੋਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਵੀ; ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਚੌਕੋਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।

ਤਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਪਰਵृਤ੍ਤਂ ਗਤਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਨਿਮ੍ਨਮੁਨ੍ਨਤਵੇਧਞ੍ਚ ਅਭ੍ਯਸੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਨ੍ਤਤਃ ।। ੨੫੦.

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੇਜ਼, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜੇ ਹੋਏ, ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇਠਾਂ, ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹਿਲਦੇ-ਡੁੱਲਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵੇਧ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇष੍ਵਥੈਤੇषੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਟਕਾਦ੍ਧਨੁਃ । ਹਸ੍ਤਾਵਾਪਸ਼ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਸ੍ਤਰ੍ਜ੍ਜਯੇਦ੍‌ਦੁਸ੍ਤਰੈਰਪਿ ।। ੨੫੦.

ਜਿੱਥੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਤੋਂ ਹੱਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਢ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਔਖੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੇਧ੍ਯਗਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਵੇ ਵੇਧ੍ਯੇ ਦृਢਸਂਜ੍ਞਕੇ । ਦ੍ਵੇ ਵੇਧ੍ਯੇ ਦੁष੍ਕਰੇ ਵੇਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਰਦੁष੍ਕਰੇ ।। ੨੫੦.

ਜਦ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਥੇ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਮਜ਼ਬੂਤ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਔਖੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਔਖੇ ਹਨ।

ਨ ਤੁ ਨਿਮ੍ਨਞ੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਞ੍ਚ ਦृਢਵੇਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤੇ । ਨਿਮ੍ਨਂ ਦੁष੍ਕਰਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਵੇਧ੍ਯਮੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਗਤਞ੍ਚ ਯਤ੍ ।। ੨੫੦.

ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਹੇਠਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਔਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ।

ਮਸ੍ਤਕਾਯਨਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਚਿਤ੍ਰਦੁष੍ਕਰਸਞ੍‌ਜ੍ਞਕੇ । ਏਵਂ ਵੇਧ੍ਯਗਣਙ੍‌ਕृਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨੇਤਰੇਣ ਚ ।। ੨੫੦.

ਸਿਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ 'ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਔਖਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਕੇ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਹੱਥ ਨਾਲ।

ਆਰੋਹੇਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵੀਰੋ ਜਿਤਲਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਤੋ ਨਰਃ । ਏष ਏਵ ਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤृਭਿਃ ।। ੨੫੦.

ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।

ਅਧਿਕਂ ਭ੍ਰਮਣਂ ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵੇਧ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ ਯੋਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਤ੍ਰਿਪਤ੍ਰਗਤਂ ਦृਢਮ੍ ।। ੨੫੦.

ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਘੁੰਮਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਖ ਵਾਲੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਚਲਿਚਞ੍ਚੈਵ ਸ੍ਥਿਰਂ ਯਚ੍ਚ ਭਵੇਦਤਿ । ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ਤਾਡਯੇਦ੍ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਚ੍ਛੇਦਯੇਦ੍ਵ੍ਯਥਯੇਦਪਿ ।। ੨੫੦.

ਜੋ ਵੀ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ, ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੋਂ ਵੱਜਣਾ, ਤੋੜਨਾ, ਕੱਟਣਾ ਜਾਂ ਦੁਖੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਮ੍ਮਯੋਗਵਿਧਾਨਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੈਵਂ ਵਿਧਿਮਾਚਰੇਤ੍ । ਮਨਸਾ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਯੋਗਰਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਯਮਂ ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੫੦.

ਕਰਮ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਢੰਗ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਯਮ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੇ; ਮਨ, ਅੱਖ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਯੋਗੀ ਧਨੁਰਧਰ ਯਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਜਿਤਹਸ੍ਤੋ ਜਿਤਮਤਿਰ੍ਜ੍ਜਿਤਦृਗ੍‌ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸਾਧਕਃ । ਨਿਯਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਤੋ ਵਾਹਨਮਾਰੁਹੇਤ੍ ।। ੨੫੧.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਹੱਥ, ਮਨ ਤੇ ਅੱਖ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਪੱਕੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ।

ਦਸ਼ਹਸ੍ਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਪਾਸ਼ੋ ਵृਤ੍ਤਃ ਕਰਮੁਖਸ੍ਤਥਾ । ਗੁਣਕਾਰ੍ਪਾਸਮੁਞ੍ਜਾਨਾਂ ਭਙ੍ਗਸ੍ਨਾਯ੍ਵਰ੍ਕ੍ਕਵਰ੍ਮ੍ਮਿਣਾਮ੍ ।। ੨੫੧.

ਫੰਨਾ ਦਸ ਹੱਥ ਲੰਬਾ, ਗੋਲ ਤੇ ਹੱਥ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਪਾਹ, ਮੁੰਜ ਘਾਸ, ਭੰਗ ਤੇ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਬਹਾਦਰ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ।

ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਸੁਦृਢਾਨਾਞ੍ਚ ਸੁਕृਤਂ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਤਯਾ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍‌ਸਮਂ ਪਾਸ਼ਂ ਬੁਧਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਂਤਮ੍ ।। ੨੫੧.

ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਫੰਨਾ ਤੀਹ ਗੁਣਾ ਲੰਬਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਟਿਆ ਬਣਾਏ।