ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਦ੍ਵੇਜਯਤਿ ਭੂਤਾਨਿ ਦਣ੍ਡਪਾਰੁष੍ਯਵਾਨ੍ ਨृਪਃ । ਭੂਤਾਨ੍ਯੁਦ੍ਵੇਜ੍ਯਮਾਨਾਨਿ ਦ੍ਵਿषਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਂਸ਼੍ਰਯਂ ।। ੨੪੧.

ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਜ਼ਾ ਵਿਚ ਰੁਖਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਵृਦ੍ਧਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਦੂष੍ਯਸ੍ਯ ਦੂषਣਾਰ੍ਥਞ੍ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੋ ਮਹੀਯਸਃ ।। ੨੪੧.

ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।

ਅਰ੍ਥਸ੍ਯ ਨੀਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰਰ੍ਥਦੂषਣਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪਾਨਾਤ੍ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਨੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਮृਗਯਾਤੋऽਰਿਤਃ ।। ੨੪੧.

ਜੋ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਸਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਮਝ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕਰਤਬ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿਤਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਂ ਮृਗਯਾਂ ਵਿਚਰੇਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਵਨੇ । ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰ੍ਥਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਾਦਿ ਦ੍ਯੂਤੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਲਹਾਦਿਕਂ ।। ੨੪੧.

ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੂਆ ਧਰਮ, ਧਨ, ਜਾਨ ਦੀ ਹਾਨੀ ਤੇ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਕਾਲਾਤਿਪਾਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਰ੍ਥਪੀਡਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਸਨਾਦ੍ਭ੍ਵੇਤ੍ । ਪਾਨਦੋषਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।। ੨੪੧.

ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣਾ, ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ—ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਾਰਨਿਵੇਸ਼ਜ੍ਞੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਜ੍ਞੋ ਰਿਪੁਂ ਜਯੇਤ੍ । ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਾਰਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਸਕੋषਂ ਨृਪਤੇਰ੍ਗृਹਂ ।। ੨੪੧.

ਜੋ ਫੌਜੀ ਡੇਰੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਸ਼ਗਨ ਪਛਾਣਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਡੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੌਲੀਭੂਤਂ ਸ਼੍ਰੇਣਿਸੁਹृਦ੍‌ਦ੍ਵਿषਦਾਟਵਿਕਂ ਬਲਂ । ਰਾਜਹਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸਮਾਵृਤ੍ਯ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੨੪੧.

ਮੁੱਖ ਫੌਜ—ਵਪਾਰੀ, ਮਿੱਤਰ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੈਨ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ਃ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਃ ਸੇਨਾਪਤਿਪੁਰਃਸਰਃ । ਪਰਿਭ੍ਰਮੇਚ੍ਚਤ੍ਵਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਹਿਰ੍ਨ੍ਨਿਸ਼ਿ ।। ੨੪੧.

ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਫੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲ ਦਾਅਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇ।

ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਕਾ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦ੍ਦਰਸੀਮਾਨ੍ਤਚਾਰਿਣਃ । ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਚ੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵੋਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੪੧.

ਸীমਾ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾਮਦਾਨਂ ਚ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡੋਪੇਕ੍ਸ਼ੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਕਂ । ਮਾਯੋਪਾਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਪਰੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਸਾਧਨਾਯ ਤਾਨ੍ ।। ੨੪੧.

ਮਿਲਾਪ, ਦਾਨ, ਵੰਡ, ਸਜ਼ਾ, ਅਣਡਿੱਠ, ਝੂਠ ਅਤੇ ਚਲਾਕੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਤਰੀਕੇ ਮਨਜ਼ਿਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ।

ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸਾਮ ਉਪਕਾਰਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਤ੍ । ਮਿਥਃਸਮ੍ਬਨ੍ਧਕਥਨਂ ਮृਦੁਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਚ ਭਾषਣਂ ।। ੨੪੧.

ਮਿਲਾਪ ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਪਿਛਲੇ ਉਪਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲਣੇ।

ਆਯਾਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਾਚਾ ਤਵਾਹਮਿਤਿ ਚਾਰ੍ਪਣਂ । ਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਧਨੋਤ੍ਸਰ੍ਗ ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਃ ।। ੨੪੧.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਤੇ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ' ਆਦਿ ਕਹਿ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਤਿਆਗਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਹਨ: ਵਧੀਆ, ਘੱਟ ਤੇ ਮਧਯਮ।

ਪ੍ਰਤਿਦਾਨਂ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਗृਹੀਤਸ੍ਯਾਨੁਮੋਦਨਂ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਦਾਨਮਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗ੍ਰਾਹਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ।। ੨੪੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ, ਨਵੀਂ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੇਯਸ਼੍ਚ ਚਪ੍ਰਤਿਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦਾਨਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਸ੍ਮृਤਂ । ਸ੍ਨੇਹਰਾਗਾਪਨਯਨਸਂਹਰ੍षੋਤ੍ਪਾਦਨਂ ਤਥਾ ।। ੨੪੧.

ਦੇਣਾ, ਛੁਟਕਾਰਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਮੋਹ ਤੇ ਲਗਾਵ ਹਟਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਵੀ।

ਮਿਥੋ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਭੇਦਜ੍ਞੈਰ੍ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਬਧੋऽਰ੍ਥਹਰਣਂ ਚੈਵ ਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਦਮਃ ।। ੨੪੧.

ਵੰਡ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ, ਦੌਲਤ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰ੍ਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਲੋਕਦ੍ਵਿष੍ਟਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਃ । ਉਦ੍ਵਿਜੇਤ ਹਤੈਰ੍ਲ੍ਲੋਕਸ੍ਤੇषੁ ਪਿਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ।। ੨੪੧.

ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੇ ਗੁਪਤ ਕੰਮ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਪਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਸੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇਨਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੇषੇਣੋਪਨਿषਦ੍ਯੋਗੈਰ੍ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਨਾ ਦ੍ਵਿषਃ । ਜਾਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਨੈਵ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਸਾਮੋਤ੍ਤਰਂ ਵਸ਼ੇ ।। ੨੪੧.

ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਤੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਲਿਮ੍ਪਨ੍ਨਿਵ ਚੇਤਾਂਸਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸਾਧੁ ਪਿਬਨ੍ਨਿਵ । ਗ੍ਰਸਨ੍ਨਿਵਾਮृਤਂ ਸਾਮ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਚਃ ।। ੨੪੧.

ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਗਾ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੀਕਾਮ ਆਹੂਯਾਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿਤਃ । ਰਾਜਦ੍ਵੇषੀ ਚਾਤਿਕਰ ਆਤ੍ਮਸਮ੍ਬਾਵਿਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੪੧.

ਜੋ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ, ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝਦਾ—

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਧਰ੍ਮ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਾਨੀ ਵਿਮਾਨਿਤਃ । ਅਕਾਰਣਾਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਕृਤਵੈਰੋऽਪਿ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੪੧.

ਜਿਸ ਦਾ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰੀ, ਬੇਇੱਜ਼ਤ, ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹृਤਦ੍ਰ੍ਵ੍ਯਕਲਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪੂਜਾਰ੍ਹੋऽਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਃ । ਏਤਾਂਸ੍ਤੁ ਭੇਦਯੇਚ੍ਛਤ੍ਰੌ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਸ਼ਙ੍ਕਿਤਾਨ੍ ।। ੨੪੧.

ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਲੈ ਲਈ ਗਈ, ਜੋ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ—ਇਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣ।

ਆਗਤਾਨ੍ ਪੂਜਯੇਤ੍ ਕਾਮੈਰ੍ਨ੍ਨਿਜਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨ੍ਨਯੇਤ੍ । ਸਾਮਦृष੍ਟਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਭਯਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ।। ੨੪੧.

ਜੋ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ ਆਦਰ ਕਰਨਾ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ; ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਡਰ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨਦਾਨਮਾਨਂ ਚ ਭੇਦੋਪਾਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਮਿਤ੍ਰਂ ਹਤਂ ਕ੍ਕਾष੍ਠਮਿਵ ਘੁਣਜਗ੍ਧਂ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯ੍ਯਤੇ ।। ੨੪੧.

ਮੁੱਖ ਦਾਨ ਤੇ ਆਦਰ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਉਪਾਅ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ, ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਜ੍ਞੋ ਦਣ੍ਡੇਨਾਸ੍ਤਂ ਨਯੇਦਰੀਨ੍ । ਮੈਤ੍ਰੀਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਲ੍ਯਾਣਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਾਧਯੇਤ੍ ।। ੨੪੧.

ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਾਕਤਾਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰੇ; ਜੋ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲੁਬ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਞ੍ਚ ਚਦਾਨੇਨ ਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਦਣ੍ਡਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍‌ਦੁष੍ਟਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਭ੍ਰਾਤਾਦਿ ਸਾਮਤਃ ।। ੨੪੧.

ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ, ਮਿੱਤਰ ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ—ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਭਰਾ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨਭੇਦੈਸ਼੍ਚਮੂਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ ਯੋਧਾਨ੍ ਜਨਪਦਾਦਿਕਾਨ੍ । ਸਾਮਨ੍ਤਾਟਵਿਕਾਨ੍ ਭੇਦਦਣ੍ਡਾਭ੍ਯਾਮਪਰਾਦ੍ਧਕਾਨ੍ ।। ੨੪੧.

ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਯੋਧੇ, ਲੋਕ, ਸਰਹੱਦੀ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਤਾਪ੍ਰਤਿਮਾਨਾਨ੍ਤੁ ਪੂਜਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੈਰ੍ਨ੍ਨਰੈਃ । ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਸ੍ਤ੍ਰਸਂਵੀਤੋ ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਦ੍‌ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ।। ੨੪੧.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅੰਦਰ ਲੁਕ ਕੇ, ਆਦਮੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਕ ਆਦਮੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵੇਤਾਲੋਲ੍ਕਾਪਿਸ਼ਾਚਾਨਾਂ ਸ਼ਿਵਾਨਾਂ ਚ ਸ੍ਵਰੂਪਿਕੀ । ਕਾਮਤੋ ਰੂਪਧਾਰਿਤ੍ਵਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਗਨ੍ਯਸ਼੍ਮਾਮ੍ਬੁਵਰ੍षਣਂ ।। ੨੪੧.

ਵੇਤਾਲ, ਉਲੂ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ, ਮਨ ਚਾਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤਮੋऽਨਿਲੋऽਨਲੋ ਮੇਵ ਇਤਿ ਮਾਯਾ ਹ੍ਯਮਾਨੁषੀ। ਜਘਾਨ ਕੀਚਕਂ ਭੀਮ ਆਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਰੂਪਤਾਂ ।। ੨੪੧.

ਅੰਧਕਾਰ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਨਹੀਂ, ਭੀਮ ਨੇ ਇਸਤेमाल ਕੀਤੀ, ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ, ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ।