ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤਃ ਸਾਧੁਤਰਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਜਨਾਯ ਸ਼ਿਵਾਥਿਂਨਾ । ਪ੍ਰਿਯਮੇਵਾਭਿਘਾਤਵ੍ਯਂ ਸਤ੍ਸੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਤ੍ਸੁ ਚ ।। ੨੩੮.

ਇਸ ਲਈ, ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ; ਚੰਗਿਆਂ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਿਯਵਕ੍ਤਾਰਃ ਪਸ਼ਵਃ ਕ੍ਰੂਰਵਾਦਿਨਃ । ਸ਼ੁਚਿਰਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਪੂਤਾਤ੍ਮਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਤਾਃ ਸਦਾ ।। ੨੩੮.

ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਰੜਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।

ਦੇਵਤਾਵਦ੍ ਗੁਰੁਜਨਮਾਤ੍ਮਵਚ੍ਚ ਸੁਹृਜ੍ਜਨਂ । ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਹਿ ਗੁਰੁਂ ਸਤੋऽਮृषਾਨੁਚੇष੍ਟਿਤੈਃ ।। ੨੩੮.

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇ ਝੂਠੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਿਲੋ।

ਕੁਰ੍ਵ੍ਵੀਤਾਭਿਮੁਖਾਨ੍ ਭृਤ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਦਵਾਨ੍ ਸੁਕृਤਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ । ਮਦ੍‌ਭਾਵੇਨ ਹਰੇਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇਣ ਚ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ ।। ੨੩੮.

ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲੋ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਮਤਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਭृਤ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰੇਮ੍ਦਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇਨੇਤਰਂ ਜਨਂ । ਅਨਿਨ੍ਦਾ ਪਰਕृਤ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਪਰਿਪਾਲਨਂ ।। ੨੩੮.

ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦਿਲਦਾਰੀ ਦਿਖਾਓ; ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਮਰਤਾ ਰੱਖੋ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।

ਕृਪਣੇषੁ ਦਯਾਲੁਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਧੁਰਾ ਗਿਰਃ । ਪ੍ਰਾਣੈਰਪ੍ਯਪਕਾਰਿਤ੍ਵਂ ਮਿਤ੍ਰਾਯਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੇ ।। ੨੩੮.

ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਦਇਆਵਾਨ ਬਣੋ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲੋ, ਤੇ ਦੋਸਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਲਗਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਰਹੋ।

ਗृਹਾਗਤੇ ਪਰਿष੍ਵਙ੍ਗਃ ਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦਾਨਂ ਸਹਿष੍ਣੁਤਾ । ਸ੍ਵਸਮृਦ੍ਧਿष੍ਵਨੁਤ੍ਸੇਕਃ ਪਰਰਵृਦ੍ਧਿष੍ਵਮਤ੍ਸਰਃ ।। ੨੩੮.

ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਨ ਘਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਓ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ; ਆਪਣੀ ਤਰੱਕੀ 'ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ 'ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰੋ।

ਅਪਰੋਪਤਾਪਿ ਵਚਨਂ ਮੌਨਵ੍ਰਤਚਰਿष੍ਣੁਤਾ । ਬਨ੍ਧੁਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਸਂਯੋਗਃ ਸ੍ਵਜਨੇ ਚਤੁਰਸ਼੍ਰਤਾ ।। ੨੩੮.

ਸਿੱਧਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚਤੁਰਾਈ—ਇਹ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

ਰਾਮ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਾਮ੍ਯਮਾਤ੍ਯਞ੍ਚ ਰਾष੍ਟ੍ਰਞ੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਂ ਕੋषੋ ਬਲਂ ਸੁਹृਤਂ । ਪਰਸ੍ਪਰੋਪਕਾਰੀਦਂ ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਰਾਕਜ੍ਯਮੁਚ੍ਯ੍ਤੇ ।। ੨੩੯.

ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ, ਮੰਤਰੀ, ਦੇਸ਼, ਕਿਲਾ, ਖਜਾਨਾ, ਫੌਜ ਤੇ ਮਿੱਤਰ—ਇਹ ਸੱਤ ਹਿੱਸੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜ੍ਯਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵਰਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸਾਧਨਂ ਪਾਲਯੇਤ੍ ਸਦਾ । ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਲਂ ਵਯਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਰਿਤਾ ।। ੨੩੯.

ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ, ਚਰਿਤਰ, ਉਮਰ, ਹੌਸਲਾ, ਦਿਲਦਾਰੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹਨ।

ਅਵਿਸਂਵਾਦਿਤਾ ਸਤ੍ਯਂ ਵृਦ੍ਧਸੇਵਾ ਕृਤਜ੍ਞਤਾ । ਦੈਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਪਰਿਵਾਰਤਾ ।। ੨੩੯.

ਸੱਚਾਈ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋਣਾ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਕਦਰਦਾਨੀ, ਭਾਗ ਦਾ ਸੁਖ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ—ਇਹ ਗੁਣ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ।

ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਮੁਤ੍ਸਾਹਃ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਸ੍ਥੂਲਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। ੨੩੯.

ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ—ਇਹ ਗੁਣ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

ਵਿਨੀਤਤ੍ਵਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕਤਾ ਸਾਧੋਸ਼੍ਚ ਨृਪਤੇਰ੍ਗੁਣਾਃ । ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਵਂਸ਼ਮਕ੍ਰੂਰਂ ਲੋਕਸਙ੍‌ਗ੍ਰਾਹਿਣਂ ਸ਼ੁਚਿਂ ।। ੨੩੯.

ਨਿਮਰਤਾ, ਧਰਮਪ੍ਰਤੀ, ਤੇ ਸਾਧੂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੁਣ: ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੰਸ਼, ਮੀਕਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਵ੍ਵੀਤਾਤ੍ਮਹਿਤਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਪਰਿਚਾਰਂ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਵਾਗ੍ਮੀ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਃ ਸ੍ਮृਤਿਮਾਨੁਦਗ੍ਰੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਸ਼ੀ ।। ੨੩੯.

ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸੇਵਕ ਲਾਏ ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਚੰਗੇ, ਨਿਡਰ, ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਨਿਮਰ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।

ਨੇਤਾ ਦਣ੍ਡਸ੍ਯ ਨਿਪੁਣਃ ਕृਤਸ਼ਿਲ੍ਪਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਪਰਾਭਿਯੋਗਪ੍ਰਸਹਃ ਸਰ੍ਵਦੁष੍ਟਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ।। ੨੩੯.

ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਲਾ ਤੇ ਕਾਬਲਤ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹਰ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨੇਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਰਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਸਨ੍ਧਿਵਿਗ੍ਰਹਤਤ੍ਤਵਵਿਤ੍ । ਗੂਢਮਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਚਾਰਜ੍ਞੋ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਭਾਗਵਿਤ੍ ।। ੨੩੯.

ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵੇਖੇ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖੇ, ਗੁਪਤ ਸਲਾਹ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੇ—ਇਹ ਗੁਣ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ।

ਆਦਾਤਾ ਸਮ੍ਯਗਰ੍ਥਾਨਾਂ ਵਿਨਿਯੋਕ੍ਤਾ ਚ ਪਾਤ੍ਰਵਿਤ੍ । ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਭਯਦ੍ਰੋਹਦਮ੍ਭਚਾਪਲਵਰ੍ਜ੍ਜਿਤਃ ।। ੨੩੯.

ਧਨ ਇਕਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਠੀਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ, ਗੁੱਸੇ, ਲਾਲਚ, ਡਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ, ਝੂਠ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਰੋਪਤਾਪਪੈਸ਼ੂਨ੍ਯਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯੇਰ੍षਾਨृਤਾਤਿਗਃ । ਵृਦ੍ਧੋਪਦੇਸ਼ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮਧੁਰਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ।। ੨੩੯.

ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖਾਲੀਪਨ, ਈਰਖਾ, ਝੂਠ ਤੇ ਉਲੰਘਣਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਮਰਥ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਚਿਹਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੁਣਾਨੁਰਾਗਸ੍ਥਿਤਿਮਾਨਾਤ੍ਮਸਮ੍ਪਦ੍‌ਗੁਣਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਸੁਲੀਨਾਃ ਸ਼ੁਚਯਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਵਨ੍ਤੋऽਨੁਰਾਗਿਣਃ ।। ੨੩੯.

ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ; ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬਹਾਦਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ।

ਦਣ੍ਡਨੀਤੇਃ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਾਰਃ ਸਚਿਵਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮ੍ਮਹੀਪਤੇਃ । ਸੁਵਿਗ੍ਰਹੋ ਜਾਨਪਦਃ ਕੁਲਸ਼ੀਲਕਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੩੯.

ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ, ਪਰਿਵਾਰ, ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ।

ਵਾਗ੍ਮੀ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਮਾਨੁਤ੍ਸਾਹੀ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਸ੍ਤਮ੍ਭ੍ਚਾਪਲਹੀਨਸ਼੍ਚ ਮੈਤ੍ਰਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ।। ੨੩੯.

ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਚੰਗਾ, ਨਿਡਰ, ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਸਮਝਦਾਰ, ਜਿੱਡ ਤੇ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੋਸਤਾਨਾ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਤ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵਧृਤਿਸ੍ਥੈਰ੍ਯ੍ਯਪ੍ਰਬਾਵਾਰੋਗ੍ਯਸਂਯੁਤਃ । ਕृਤਸ਼ਿਲ੍ਪਸ਼੍ਚ੭ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ੍ ਧਾਰਣਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੩੯.

ਸੱਚ, ਹੌਸਲਾ, ਢੀਕਤਾ, ਧੀਰਜ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਕਲਾ ਵਿਚ ਮਾਹਿਰ, ਨਿਪੁੰਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦृਢਭਕ੍ਤਿਰਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਵੈਰਾਣਾਂ ਸਚਿਵੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਤ੍ਪਰਤਾਰ੍ਥੇषੁ ਚਿਤ੍ਤਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਾਨਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।। ੨੩੯.੧੫ ਦृਢਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਤ੍ਰਯ੍ਯਾਂ ਚ ਦਣ੍ਡਨੀਤ੍ਯਾਂ ਚ ਕੁਸ਼ਲਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ।। ੨੩੯.

ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਡਿੱਠਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਹ ਮਕਸਦ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਥਰ੍ਵ੍ਵਵੇਦਵਿਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਕਪੌष੍ਟਿਕਂ । ਸਾਧੁਤੈषਾਮਮਾਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯੈਃ ਸਹ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ।। ੨੩੯.

ਉਹ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ।

ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਮਤ੍ਤਾਂ ਚ ਸ਼ਿਲ੍ਪਞ੍ਚ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਏਤ ਗੁਣਦ੍ਵਯਂ । ਸ੍ਵਜਨੇਭ੍ਯੋ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਕੁਲਂ ਸ੍ਥਾਨਮਵਗ੍ਰਹਂ ।। ੨੩੯.

ਉਹ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੇ।

ਪਰਿਕਰ੍ਮ੍ਮ੍ਸੁ ਦਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਧਾਰਯਿष੍ਣੁਤਾਂ । ਗੁਣਤ੍ਰਯਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਿਤਾਂ ਤਥਾ ।। ੨੩੯.

ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ, ਗਿਆਨ, ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ, ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ — ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਪਰਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਕਥਾਯੋਗੇषੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ ਵਾਗ੍‌ਮਿਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਤਾਂ । ਉਤ੍ਸਾਹਂ ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਤਥਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹਿष੍ਣੁਤਾਂ ।। ੨੩੯.

ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਚੁਸਤਤਾ, ਸਚਾਈ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧृਤਿਂ ਚੈਵਾਨੁਰਾਗਂ ਚ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚਾਪਦਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇਤ੍ । ਭਕ੍ਤਿਂ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਚ ਸ਼ੌਚਂ ਚ ਜਾਨੀਯਾਦ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਤਃ ।। ੨੩੯.

ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਢੀਠਤਾ, ਲਗਾਵ, ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਢਿੱਲ ਨਾ ਹੋਣੀ — ਇਹ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਭਗਤੀ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿਤਰਤਾ — ਇਹ ਸਭ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਂਵਾਸਿਭ੍ਯੋ ਬਲਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਮੇਵ ਚ । ਅਸ੍ਤਵ੍ਧਤਾਮਚਾਪਲ੍ਯਂ ਵੈਰਾਣਾਂ ਚਾਪ੍ਯਕਾਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ।। ੨੩੯.

ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਕਤ, ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਅ, ਸਿਹਤ, ਚੰਗੀ ਆਦਤ, ਜਿੱਦ ਨਾ ਹੋਣੀ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖਣੀ — ਇਹ ਗੁਣ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।