ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਜਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਗਜਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨ ਹਨ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪਲਾਯਿਨਃ । ਨ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕਾਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਅਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪਤਿਤਾਦਯਃ ।। ੨੩੬.

ਹਾਥੀ ਆਦਿ, ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਦਰਸ਼ਕ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਹਥਿਆਰ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਨਿਦ੍ਰਾਭਿਭੂਤੇ ਚ ਅਰ੍ਦ੍ਧੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਨਦੀਵਨੇ । ਦੁਰ੍ਦ੍ਦਿਨੇ ਕੂਟਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਮਾਚਰੇਤ੍ ।। ੨੩੬.

ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਨਦੀ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਅੱਧਾ ਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਤਦ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬਾਹੂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰੋਸ਼ੇਦ੍ਭਗ੍ਨਾ ਭਗ੍ਨਾਃ ਪਰੇ ਇਤਿ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਬਲਂ ਭੂਰਿ ਨਾਯਕੋऽਤ੍ਰ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ।। ੨੩੬.

ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਹੋ, 'ਅਸੀਂ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਟੁੱਟ ਗਏ!' ਜੇ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਆਗੂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੇਨਾਨੀਰ੍ਨਿਹਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਭੂਪਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਲੁਤਃ । ਵਿਦ੍ਰੁਤਾਨਾਨ੍ਤੁ ਯੋਧਾਨਾਂ ਸੁਖਂ ਧਾਤੋ ਵਿਧੀਯਤੇ ।। ੨੩੬.

ਸੈਨਾਪਤੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧੂਪਸ਼੍ਚ ਦੇਯਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞ ਤਥਾ ਚ ਪਰਮੋਹਨਾਃ । ਪਤਾਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮ੍ਭਾਰੋ ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਭਯਾਵਹਃ ।। ੨੩੬.

ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਧੂਪ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ। ਝੰਡੇ ਤੇ ਵਾਜਾ-ਗੁਆਂਡੀਆਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਜੋ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਜਯਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਦੇਵਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਂਯਜੇਤ੍ । ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਰਾਜਗਾਮੀਨਿ ਅਮਾਤ੍ਯੇਨ ਕृਤੇ ਰਣੇ ।। ੨੩੬.

ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਰਤਨ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਵੰਡੇ।

ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਨ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪਰਸ੍ਯ ਚ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਣੇ ਮੁਕ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ ਪਰਿਪਾਲਯੇਤ੍ ।। ੨੩੬.

ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ عورتਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਨ ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਾਚਾਰਾਦਿ ਪਾਲਯੇਤ੍ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵੇ ਭੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਦ੍ ਗृਹਂ ।। ੨੩੬.

ਉਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੱਕਾ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਰਾਜ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਾਯ ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਪੁਰਾ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਕृਤਾ ਤਥਾ ਰਾਜਾ ਜਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍ ।। ੨੩੭.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਟਿਕਾਉਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਨਮਸ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਜਨਨੀਮਬ੍ਧਿਸਮ੍ਭਵਾਂ । ਸ਼੍ਰਿਯਮੁਨ੍ਨਿਦ੍ਰਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਵਿष੍ਣੁਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਸ੍ਥਿਤਾਂ ।। ੨੩੭.

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸੁਧਾ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਪਾਵਨਿ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਭਾ ਭੂਤਿਰ੍ਮ੍ਮੇਧਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ।। ੨੩੭.

ਤੂੰ ਸਫਲਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਯਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਾਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ, ਚਾਨਣ, ਭਾਗ, ਬੁੱਧੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈਂ।

ਯਜ੍ਞਵਿਦ੍ਯਾ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾ ਗੁਹ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਆਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ ਚ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਦਾਯਿਨੀ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਯਜਨ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ, ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਿਆਨ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।

ਆਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਕੀ ਤ੍ਰਯੀ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਦਣ੍ਡਨੀਤਿਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਚ । ਸੌਮ੍ਯਾ ਸੌਮ੍ਯੈਰ੍ਜਗਦ੍ਰੂਪੈਸ੍ਤ੍ਵਯੈਤਦ੍ਦੇਵਿ ਪੂਰਿਤਂ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਮ੍ਰਦੁ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਚਾਰ, ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਵਪਾਰ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਮ੍ਰਦੁ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।

ਕਾ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਾਮृਤੇ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਮਯਂ ਵਪੁਃ । ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਦੇਵ ਦੇਵਸ੍ਯ ਯੋਗਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਗਦਾਭृਤਃ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ?

ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਕਲਂ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਂ । ਵਿਨष੍ਟਪ੍ਰਾਯਮਭਵਤ੍ ਤ੍ਵਯੇਦਾਨੀਂ ਸਮੇਧਿਤਂ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਫਲ-ਫੂਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦਾਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾਗਾਰਂ ਸੁਹृਦ੍ਧਾਨ੍ਯਘਨਾਦਿਕਂ । ਭਵਤ੍ਯੇਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ ਨृਣਾਂ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ ਦੇਵੀ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਘਰ, ਦੋਸਤ, ਅਨਾਜ, ਧਨ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਰੀਰਾਰੋਗ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਰਿਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸੁਖਂ । ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਦ੍‌ਦृष੍ਟਿਦृष੍ਟਾਨਾਂ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਨ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਧਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਤੇ ਸੁਖ — ਇਹ ਸਭ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਵਮਮ੍ਬਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਦੇਵਦੇਵੋ ਹਰਿਃ ਪਿਤਾ । ਤ੍ਵਯੈਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚਾਮ੍ਬ ਜਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਚਰਾਚਰਂ ।। ੨੩੭.

ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਤੇ ਹਰਿ — ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ — ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮਾਨਂ ਕੋषਂ ਤਥਾ ਕੋष੍ਠਂ ਮਾ ਗृਹਂ ਮਾ ਪਰਿਚ੍ਛਦਂ । ਮਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕਲਤ੍ਰਞ੍ਚ ਤ੍ਯਜੇਥਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਪਾਵਨਿ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਾਣ, ਧਨ, ਭੰਡਾਰ, ਘਰ, ਸਾਮਾਨ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਪਤਨੀ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡ।

ਮਾ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਮਾਸੁਹृਦ੍ਵਰ੍ਗਾਨ੍ਮਾ ਪਸ਼ੂਨ੍ਮਾ ਵਿਭੂषਣਂ । ਮਮ ਦੇਵਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲਾਲਯੇ ।। ੨੩੭.

ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਗਹਣੇ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸਦੀ ਹੈਂ।

ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਸ਼ੀਲਾਦਿਭਿਰ੍ਗੁਣੈਃ । ਤ੍ਯਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਨਰਾ ਸਦ੍ਯਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯੇ ਤ੍ਵਯਾਮਲੇ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਨੇਕੀ, ਸਚ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਵਯਾਵਲੋਕਿਤਾਃ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੀਲਾਦ੍ਯੈਰਖਿਲੈਰ੍ਗੁਣੇਃ । ਕੁਲੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषਾ ਨਿਰ੍ਗਣਾ ਅਪਿ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਨਵਾਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੋਣ।

ਸਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯਃ ਸ ਗੁਣੀ ਧਨ੍ਯਃ ਸ ਕੁਲੀਨਃ ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਸ ਸ਼ੂਰਃ ਸ ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੩੭.

ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਧਿਆ, ਗੁਣੀ, ਧਨਵੰਤ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਦਾਰ, ਵੀਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਦ੍ਯੋ ਵੈਗੁਣ੍ਯਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਲਾਦ੍ਯਾਃ ਸਕਲਾ ਗੁਣਾਃ । ਪਰਾਮੁਙ੍‌ਮੁਖੀ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਵਲ੍ਲਭੇ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨ ਤੇ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਗੁਣਾਨ੍ ਜਿਹ੍ਵਾਪਿ ਵੇਧਸਃ । ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵਿ ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਿ ਨਾਸ੍ਮਾਂਸ੍ਤ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਈਃ ਕਦਾਚਨ ।। ੨੩੭.

ਹੇ ਪਦਮ-ਅੱਖੀ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਜੀਭ ਵੀ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡ, ਦਇਆ ਕਰ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਦਦੌ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਵਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਚੇਪ੍ਸਿਤਂ । ਸੁਸ੍ਥਿਰਤ੍ਵਂ ਚਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸਙ੍‌ਗ੍ਰਾਮਵਿਜਯਾਦਿਕਂ ।। ੨੩੭.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ — ਰਾਜ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤਾਂ।

ਸ੍ਵਸ੍ਤੋਤ੍ਰਪਾਠਸ਼੍ਰਵਣਕਰ੍ਤॄਣਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਂ । ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਠੇਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਰਃ ।। ੨੩੭.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਨੀਤਿਸ੍ਤੇ ਪੁष੍ਕਰੋਕ੍ਤਾ ਤੁ ਰਾਮੋਕ੍ਤਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਯ ਯਾ । ਜਯਾਯ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੀਂ ।। ੨੩੮.

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀ ਨੀਤੀ, ਤੇ ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਈ ਦੱਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਆਦਿਕ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਸੁਣ।

ਰਾਮ ਉਵਾਚ ਨ੍ਯਾਯੇਨਾਰ੍ਜ੍ਜਨਮਰ੍ਥਸ੍ਯ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਰੇਤ੍ । ਸਤ੍ਪਾਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਰਾਜਵृਤ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ।। ੨੩੮.

ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਨ ਕਮਾਉਣਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ — ਇਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਚਾਰ ਕਰਤਬ ਹਨ।