ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਰਿਪੂਸ਼ੀਰ੍षਾਣਿ ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਗ੍ਰੇषੁ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । षਾਡ੍‌ਗੁਣ੍ਯਂਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਦ੍ਵਰੌ ਸਨ੍ਧਿਵਿਗ੍ਰਹੌ ।। ੨੩੪.

ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਮਹਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਖਾਏ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ।

ਸਨ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਵਿਗ੍ਰਹਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਨਮਾਸਨਮੇਵ ਚ । ਦ੍ਵੈਧੀਭਾਵਃ ਸਂਸ਼ਯਸ਼੍ਚ षਡ੍‌ਗੁਣਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੨੩੪.

ਸਾਂਝ, ਵੈਰ, ਚਲਣਾ, ਠਹਿਰਨਾ, ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ—ਇਹ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਪਣਬਨ੍ਧਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸਨ੍ਧਿਰਪਕਾਰਸ੍ਤੁ ਵਿਗ੍ਰਹਃ। ਜਿਗੀषੋਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਿषਯੇ ਯਾਨਂ ਯਾਤ੍ਰਾऽਭਿਵੀਯਤੇ ।। ੨੩੪.

ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਮੈਲ-ਮੁਕੱਦਮਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਵੈਰ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਚਲਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈ।

ਵਿਗ੍ਰ੍ਹੇਣ ਸ੍ਵਕੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰਾਸਨਮੁਚ੍ਯਂਤੇ । ਬਲਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਪ੍ਰਯਾਣਨ੍ਤੁ ਦ੍ਵੈਧੀਭਾਵਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੩੪.

ਵੈਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨਾ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈ; ਅੱਧੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਵੰਡ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈ।

ਉਦਾਸੀਨੋ ਮਧ੍ਯਮੋ ਵਾ ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸਮੇਨ ਸਨ੍ਧਿਰਨ੍ਵੇष੍ਯੋऽਹੀਨੇਨ ਚ ਬਲੀਯਸਾ ।। ੨੩੪.

ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪਾਸੇ ਪਨਾਹ ਲੈਣੀ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈ; ਸਾਂਝ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹੀਨੇਨ ਵਿਗ੍ਰਹਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਬਲੀਯਸਾ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਪਾਰ੍ष੍ਣਿਸ੍ਤੁ ਬਲੀਯਾਂਸਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ ।। ੨੩੪.

ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜਾ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਾਲੇ ਨਾਲ ਖੁਦ ਵੈਰ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸਾਫ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਾਲੇ ਦੀ ਪਨਾਹ ਲਵੇ।

ਆਸੀਨਃ ਕਰ੍ਮਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁ ਰਿਪੋਰ੍ਯਦਾ । ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਪਾਰ੍ष੍ਣਿਸ਼੍ਚਾਸੀਤ ਵਿਗृਹ੍ਯ ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ ।। ੨੩੪.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਠਹਿਰ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੰਮ ਰੋਕ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰੇ; ਜੇ ਸਾਥੀ ਗੰਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੈਰ ਕਰੇ।

ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਪਾਰ੍ष੍ਣਿਰ੍ਬਲਵਾਨ੍ ਦ੍ਵੈਧੀਭਾਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਵਲਿਨਾ ਵਿਗृਹੀਤਸ੍ਤੁ੨ ਯੋऽਸਨ੍ਦੇਹੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੨੩੪.

ਗੰਦੇ ਸਾਥੀ ਵਾਲਾ ਤਾਕਤਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਵੰਡ ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਵੇ; ਜੇ ਰਾਜਾ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰੇ।

ਸਂਸ਼੍ਰਯਸ੍ਤੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਗੁਣਾਨਾਮਘਮੋ ਗੁਣਃ । ਬਹੁਕ੍ਸ਼ਯਵ੍ਯਯਾਯਾਸਂ੩ ਤੇषਾਂ ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ ।। ੨੩੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਨਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਚਲਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਖਰਚ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਬਹੁਲਾਭਕਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸਂਸ਼੍ਰਯਂ ।। ੨੩੪.

ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਇਹ ਨੀਤੀ ਲਵੇ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਨਾਹ ਲਵੇ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਅਜਸ੍ਰਂ ਕਰ੍ਮ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਿਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਦਾਚਰੇਤ੍ । ਦ੍ਵਿਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾਵਸ਼ੇषਾਯਾਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਜੇਨ੍ਨृਪਃ ।। ੨੩੫.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਦ ਰਾਤ ਦੇ ਦੋ ਮੁਹੂਰਤ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਣ, ਰਾਜਾ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।

ਵਾਦ੍ਯਵਨ੍ਦਿਸ੍ਵਨੈਰ੍ਗੀਤੈਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ ਗੂਢਾਸ੍ਤਤੋ ਨਰਾਨ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਨ ਯੇ ਲੋਕਾਸ੍ਤਦੀਯਾ ਇਤਿ ਕੇਨਚਿਤ੍ ।। ੨੩੫.

ਵਾਜਿਆਂ, ਭੰਡਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਲੁਕਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।

ਆਯਵ੍ਯਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਵੇਗੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਸ੍ਨਾਨਗृਹਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੨੩੫.

ਫਿਰ ਆਮਦ-ਖਰਚ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰੇ, ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰੇ; ਤੇ ਹਾਜਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਨृਪਃ ਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਪੂਰ੍ਵਕਂ । ਕृਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਨ੍ਤਤੋ ਜਪ੍ਯਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ ।। ੨੩੫.

ਰਾਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਜਪ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਵਹ੍ਨੌ ਪਵਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ ਤਰ੍ਪਯੇਦੁ ਦਕੈਃ ਪਿਤृਨ੍ । ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਕਾਞ੍ਚਨੀਂ ਧੇਨੁਂ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਸਂਯੁਤਃ ।। ੨੩੫.

ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹਵਨ ਕਰੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰੇ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਾਂ, ਦੁਜਾਂ ਦੇ ਅਸੀਸ ਸਮੇਤ, ਦਾਨ ਕਰੇ।

ਅਨੁਲਿਪ੍ਤੋऽਲਙ੍ਕृਤਸ਼੍ਚ ਮੁਖਂ ਪਸ਼੍ਯੇਚ੍ਚ ਦਰ੍ਪਣੇ । ਸਸੁਵਰ੍ਣੇ ਧृਤੇ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ਦਿਵਸਾਦਿਕਂ ।। ੨੩੫.

ਲਗਾ ਕੇ ਤੇ ਸਜ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੁਣੇ।

ਔषਧਂ ਭਿषਜੋਕ੍ਤਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਲਮ੍ਭਨਞ੍ਚਰੇਤ੍ । ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ ਗੁਰੁਂ ਤੇਨ ਦਤ੍ਤਾਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦੋऽਥ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਸਭਾਂ ।। ੨੩੬.

ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਦਵਾਈ ਲਵੇ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸੀਸ ਲੈ ਕੇ, ਸਭਾ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯੇਦਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਥਾ । ਪ੍ਰਕृਤੀਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਨਿਵੇਦਿਤਾਃ ।। ੨੩੫.

ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਮਾਣਯੋਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੇਖੇ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਤਿਹਾਸਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਨਿਰ੍ਣਯਮ੍ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਨ੍ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ।। ੨੩੫.

ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੈਸਲੇ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮੁਕਦਮੇ ਵੇਖੇ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੇ।

ਆਕਾਰੈਰਿਙ੍ਗਿਤੈਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ । ਸਾਂਵਤ੍ਸਰਾਣਾਂ ਵੈਦ੍ਯਾਨਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਾਂ ਵਚਨੇਰਤਃ ।। ੨੩੫.

ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹਨ, ਉਹ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜਾ ਵਿਭੂਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ੩ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨृਪਂ ਹਿ ਤੇ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾਥ ਵ੍ਯਾਯਾਮਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਾਨੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੇ ।। ੨੩੫.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਸਰਤ, ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਿਃਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦੌ ਨृਪਃ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਸੁਪੂਜਿਤਮ੍ । ਹੁਤਞ੍ਚ ਪਾਵਕਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੁਪੂਜਿਤਾਨ੍ ।। ੨੩੫.

ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਹੋਮ ਹੋਈ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੋਧਾਨ੍ ਕੋष੍ਠਾਯੁਧਂ ਗृਹਂ । ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਣਿ ਚ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਤੁ ।। ੨੩੫.

ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ, ਸੈਨਿਕਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੇ ਖਜਾਨਾ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇ।

ਚਰਾਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇष੍ਯ ਭੁਕ੍ਤਾਨ੍ਨਮਨ੍ਤਃਪੁਰਚਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਵਾਦ੍ਯਗੀਤੈਰਕ੍ਸ਼ਿਤੋऽਨ੍ਯੈਰੇਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਞ੍ਚਰੇਨ੍ਨृਪਃ ।। ੨੩੫.

ਗੁਪਤ ਚਰ ਭੇਜ ਕੇ, ਖਾਣਾ ਚੱਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰਹੇ। ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਯਾਤ੍ਰਾਵਿਧਾਨਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਾਙ੍‌ਗ੍ਰਾਮਿਕਂ ਵਿਧਿਂ । ਸਪ੍ਤਾਹੇਨ ਯਦਾ ਯਾਤ੍ਰਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀਪਤੇਃ ।। ੨੩੬.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਜੰਗੀ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ।

ਪੂਜਨੀਯੋ ਹਰਿਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਮੋਦਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਨਾਯਕਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹਨਿ ਦਿਂਕ੍‌ਪਾਲਾਨ੍ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼ਯਨਞ੍ਚਰੇਤ੍ ।। ੨੩੬.

ਹਰੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਵਿਨਾਯਕ ਨੂੰ ਮਿੱਠਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਰਾਮ ਕਰੇ।

ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਵਾ ਤਦਗ੍ਰੇऽਥ ਕਦੇਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯ ਮਨੁਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਨਮਃ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਯ ਰੁਦ੍ਰਾਯ ਵਰਦਾਯ ਚ ।। ੨੩੬.

ਸੋਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ: 'ਨਮਸਕਾਰ ਸ਼ੰਭੂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ।'

ਵਾਮਨਾਯ ਵਿਰੂਪਾਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਧਿਪਤਯੇ ਨਮਃ । ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ੂਲਭृਦ੍‌ਵृषਵਾਹਨ ।। ੨੩੬.

ਵਾਮਨ, ਵਿਅੰਗ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ, ਬਲਦ ਤੇ ਸਵਾਰ।

ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟੇ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤ । ਯਜ੍ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਦੂਰਮਿਤਿ ਪੁਰੋਧਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਚ੍ਚਰੇਤ੍ ।। ੨੩੬.

ਹੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਦੱਸੋ। ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੋ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ।