ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਕਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਇਣਾਦ੍ਵਾਮਤੋ ਗਤਾਃ । ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾਨਨਾਚ੍ਛੂਚ੍ਛੂਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਗृਹਗੋਧਿਕਾ ।। ੨੩੧.
ਜੋ ਪੰਛੀ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁਭ ਹਨ ਸ਼ਿਆਮਾ, ਨਾਚੂ, ਸ਼ੂਹ, ਪਿੰਗਲਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਗੋਧੀਕਾ।
ਸ਼ੂਕਰੀ ਪਰਪੁष੍ਟਾ ਚ ਪੁਨ੍ਨਾਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵਾਮਤਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਞ੍ਜ੍ਞਾ ਭਾਸਕਾਰੂषਕਪਿਸ਼੍ਰੀਕਰ੍ਣਚ੍ਛਿਤ੍ਕਰਾਃ ।। ੨੩੧.
ਸੂਕਰੀ, ਪਰਪੁਸ਼ਟਾ, ਪੁੰਨਾਮਾਨਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ, ਭਾਸਾ, ਕਾਰੂਸ਼ਾ, ਕਪੀਸ਼ਰੀ, ਕਰਣਚਿਤ, ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਕਪਿਸ਼੍ਰੀਕਰ੍ਣਪਿਪ੍ਯੀਕਾ੩ ਰੁਰੁਸ਼੍ਯੇਨਾਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ । ਜਾਤੋਕ੍ਸ਼ਾਹਿਸ਼ਸ਼ਕ੍ਰੋਡਗੋਧਾਨਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ਼ੁਭਂ ।। ੨੩੧.
ਕਪੀਸ਼ਰੀ, ਕਰਣ, ਪਿਪੀਕਾ, ਰੁਰੂ ਅਤੇ ਏਣਾ ਜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਹਨ; ਬਲਦ, ਸੱਪ, ਖਰਗੋਸ਼, ਸੂਰ ਅਤੇ ਗੋਧੀਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨੇष੍ਟਂ ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਵਾਨਰਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂਯੋਃ । ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਕृਦ੍ਬਲੀ ਸ਼ਕੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਹਿ ਯੋऽਨ੍ਵਹਂ ।। ੨੩੧.
ਇਸ ਲਈ, ਵਾਨਰ ਜਾਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਪੰਛੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਤਦੇਵ ਦਿਵਸਂ ਬੁਧੈਃ । ਮਤ੍ਤਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਿਨੋ ਬਾਲਾ ਵੈਰਸਕ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੩੧.
ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਫਲ ਉਸੇ ਦਿਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੰਛੀ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਖਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ, ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਂ ਵੈਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੀਮਾਨ੍ਤਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਿਤਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਿष੍ਫਲਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਏਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਾ ਧਨ੍ਯਾ ਰੁਤੈਰ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੩੧.
ਜੇ ਪੰਛੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ षਡ੍ਭਿਰਧਨ੍ਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਸਪ੍ਤਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਧਨ੍ਯਾ ਨਿष੍ਫਲਾ ਪਰਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੩੧.
ਜੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਾਰੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਸੱਤ ਵਾਰੀ, ਤਾਂ ਫਲਦਾਇਕ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਣਾਂ ਰੋਮਾਞ੍ਚਜਨਨੀ ਵਾਹਨਾਨਾਂ ਭਯਪ੍ਰਦਾ । ਜ੍ਵਾਲਾਨਲਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਮੁਖੀ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਭਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨੀ ।। ੨੩੧.
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਵਾਲਾਨਲਾ ਜਾਂ ਸੂਰਯਮੁਖੀ ਪੰਛੀ ਡਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਾਰਙ੍ਗੇ ਦृष੍ਟੇ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ੁਭਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਅਸ਼ੁਭੇ ਚ ਸ਼ੁਭਂ ਤਥਾ ।। ੨੩੧.
ਜੇ ਹਿਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਚੰਗਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਵਿਧਨ੍ਨਰਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸਾਰਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ । ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਤਥਾਤ੍ਵੇਨ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਵਤ੍ਸਰਂ ਫਲਂ ।। ੨੩੧.
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਐਸਾ ਹਿਰਨ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਾਲ ਦਾ ਫਲ ਇੰਝ ਹੀ ਜਾਣੇ।
ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਜਧਰ੍ਮਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ । ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤੇ ਨੀਚਗਤੇ ਵਿਕਲੇ ਰਿਪੁਰਾਸ਼ਿਗੇ ।। ੨੩੩.
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਰਾਜਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ, ਨੀਵੇਂ ਹੋਵੇ, ਅਧੂਰਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੇ ਚ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੇ ਬੁਧੇ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਦਿਕ੍ਪਤ੍ਤੌ ਚ ਤਥਾ ਗ੍ਰਹੇ ।। ੨੩੩.
ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹ ਉਲਟ ਜਾਂ ਪੀੜਤ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਉਲਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ।
ਬੈਧृਤੌ ਚ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇ ਨਾਗੇ ਚ ਸ਼ਕੁਨੌ ਤਥਾ । ਚਤੁष੍ਪਾਦੇ ਚ ਕਿਨ੍ਤੁਘ੍ਨੇ ਤਥਾ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੩੩.
ਬੈਧ੍ਰਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਵਯਤੀਪਾਤ, ਨਾਗ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜਾਂ ਚਤੁਰਪਦ ਜਾਂ ਕਿੰਤੁਘਨ ਸ਼ਕੁਨ ਹੋਣ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪਤ੍ਤਾਰੇ ਨੈਧਨੇ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰੌ ਚਾਥ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਗਣ੍ਡੇ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਰਿਕ੍ਤਾਯਾਞ੍ਚ ਤਿਥਾਵਪਿ ।। ੨੩੩.
ਮੁਸੀਬਤ, ਮੌਤ, ਵਿਰੋਧ, ਜਨਮ ਜਾਂ ਗੰਡਾ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਤਿਥੀ ਹੋਣ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਉਦੀਚੀ ਚ ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਚੀ੨ ਤਯੋਰੈਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ । ਪਸ਼੍ਚਿਮਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਯਾ ਦਿਕ੍ ਤਯੋਰੈਕ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੩੩.
ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਦਿਕਸਮੁਦ੍ਭਤਂ ਪਰਿਘਨ੍ਨ ਤੁ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੌਰਾਸ੍ਤੁ ਦਿਵਸਾਸ਼੍ਚ ਨ ਸ਼ੋਭਨਾਃ ।। ੨੩੩.
ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਪਰੀਘਾ ਕਦੇ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ।
ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਨਿਦਿਕ੍ਸਮੁਦ੍ਭ੍ਤਂ ਪਰਿਘਨ੍ਨ ਤੁ ਲਹ੍ਘਯੇਤ੍ । ਮੈਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਨ੍ਯਪਰੇ ਚਾਥ ਵਾਸਵਾਦ੍ਯਾਨਿ ਵਾਪ੍ਯੁਦਕ੍ ।। ੨੩੩.
ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਪਰੀਘਾ ਵੀ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮਿਤਰ ਆਦਿ ਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਛਾਯਾਮਾਨਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ षੋਡਸ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੨੩੩.
ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਸੂਰਜ ਲਈ ਵੀਹ, ਚੰਦ ਲਈ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭੌਮੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੈਵੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਤਥਾ ਬੁਧੇ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਤਥਾ ਜੀਵੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੨੩੩.
ਮੰਗਲ ਲਈ ਪੰਦਰਾਂ, ਬੁਧ ਲਈ ਚੌਦਾਂ, ਗੁਰੂ ਲਈ ਤੇਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਸਮੇਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਏਕਾਦਸ਼ ਤਥਾ ਸੌਰੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ । ਜਨ੍ਮਲਗ੍ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪੇ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਨ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਨਰਃ ।। ੨੩੩.
ਸ਼ਨੀ ਲਈ ਗਿਆਰਾਂ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਨਮ ਲਗਨ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨੁ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਕੁਨਾਦੌ ਸ਼ੁਭੇ ਯਾਯਾਜ੍ਜਯਾਯ ਹਰਿਮਾਸ੍ਮਰਨ੍ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਣ੍ਡਲਚਿਨ੍ਤਾਨ੍ਤੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਾਜਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ।। ੨੩੩.
ਚੰਗੇ ਸ਼ਕੁਨ ਆਉਣ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੰਡਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਮ੍ਯਮਾਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਦੁਰ੍ਗਂ ਕੋषੋ ਦਣ੍ਡਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਮਿਤ੍ਰਞ੍ਜਨਪਦਸ਼੍ਚੈਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗਮੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੩੩.
ਸਵਾਮੀ, ਮੰਤਰੀ, ਕਿਲਾ, ਖਜਾਨਾ, ਦੰਡ, ਮਿਤਰ ਤੇ ਜਨਪਦ — ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਸੱਤ ਅੰਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤੁ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤॄਨ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍। ੩ਮਣ੍ਡਲੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵृਦ੍ਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।। ੨੩੩.
ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਾਰੇ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਆਤ੍ਮਮਣ੍ਡਲਮੇਵਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਥਮਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸਾਮਨ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਰਿਪਵੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯ ਤੁ ।। ੨੩੩.
ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਮੰਡਲ ਪਹਿਲਾ ਮੰਡਲ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਮੰਤ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਤੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ।
ਉਪੇਤਸ੍ਤੁ ਸੁਹृਜ੍ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਿਤ੍ਰਮਤਃ ਪਰਂ । ਮਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਂ ਤਤੋ ਜ੍ਞੇਯਂ ਮਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਰਿਪੁਸ੍ਤਤਃ ।। ੨੩੩.
ਜੋ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਿਤਰ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਮਿਤਰ, ਫਿਰ ਮਿਤਰ ਦਾ ਮਿਤਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਤਰ ਦੇ ਮਿਤਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ।
ਏਤਤ੍ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦਪਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਪਾਰ੍ष੍ਣਿਗ੍ਰਾਹਸ੍ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਕ੍ਰਨ੍ਦ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੩੩.
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਫਿਰ ਪਾਰਸ਼ਨੀਗ੍ਰਾਹ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਕ੍ਰੰਦ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸਾਰਸ੍ਤੁ ਤਤੋऽਨ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਾ ਕ੍ਰਨ੍ਦਾਸਾਰ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਜਿਗੀषੋਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੨੩੩.
ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਕ੍ਰੰਦਾਸਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ, ਇਹ ਸਭ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਤ੍ਰਾਪਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਕ੍ਤੁਂ ਮਨੁਜਪੁਙ੍ਗਵ । ਨਿਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹੇ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਤਿਃ ।। ੨੩੩.
ਇੱਥੇ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਜੋ ਦਬਾਉ ਜਾਂ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਧਸਥ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹੇ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਉਦਾਸੀਨਃ ਸ ਕਥਿਤੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ ।। ੨੩੩.
ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਦਬਾਉ ਜਾਂ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਾਸੀਨ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵਾਯਸਾ ਬਹਵਃ ਪੁਰਂ ।੦੧ ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਭਵੇਤ੍ ॥੦੧ ਸੇਨਾਯਾਂ ਯਦਿ ਵਾਸਾਰ੍ਥੇ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਵਾਯਸੋ ਰੁਵਨ੍ ।੦੨ ਵਾਮੋ ਭਯਾਤੁਰਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਭਯਂ ਵਦਤਿ ਦੁਸ੍ਤਰਂ(੧) ॥੦੨ ਛਾਯਾਙ੍ਗਵਾਹਨੋਪਾਨਚ੍ਛਤ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕੁਟ੍ਟਨੇ ।੦੩ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ਤਤ੍ਪੂਜਨੇ ਪੂਜਾ ਤਦਿष੍ਟਕਰਣੇ ਸ਼ੁਭਂ ॥੦੩ ਪ੍ਰੋषਿਤਾਗਮਕृਤ੍ਕਾਕਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਿ ਗਤਾਗਤਂ ।੦੪ ਰਕ੍ਤਂ ਦਗ੍ਧਂ ਗृਹੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਵਹ੍ਨਿਵੇਦਕਃ ॥੦੪ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਚ੍ਚ ਨਿਵੇਦਯਤਿ ਬਨ੍ਧਨਂ ।੦੫ ਪੀਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਥਾ ਰੁਕ੍ਮ ਰੂਪ੍ਯਮੇਵ ਤੁ ਭਾਰ੍ਗਵ ॥੦੫ ਯਚ੍ਚੈਵੋਪਨਯੇਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਲਬ੍ਧਿਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ।੦੬ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਾਪਨਯੇਦ੍ਯਤ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਹਾਨਿਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ॥੦੬ ਪੁਰਤੋ ਧਨਲਬ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਦਾਮਮਾਂਸਸ੍ਯ ਛਰ੍ਦਨੇ ।੦੭ ਭੂਲਬ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮृਦਃ ਕ੍ਸ਼ੇਪੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਤ੍ਨਾਰ੍ਪਣੇ ਮਹਤ੍ ॥੦੭ ਯਾਤੁਃ ਕਾਕੋऽਨੁਕੂਲਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਮਃ ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਮੋ ਭਵੇਤ੍ ।੦੮ ਨ ਤ੍ਵਰ੍ਥਸਾਧਕੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੋ ਭਯਾਵਹਃ ॥੦੮ ਸਮ੍ਮੁਖੇऽਭ੍ਯੇਤਿ ਵਿਰੁਵਨ੍ ਯਾਤ੍ਰਾਘਾਤਕਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।੦੯ ਵਾਮਃ ਕਾਕਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਨ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋऽਰ੍ਥਵਿਨਾਸ਼ਕृਤ੍(੨) ॥੦੯ ਵਾਮੋऽਨੁਲੋਮਗਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਧ੍ਯਮੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ ।੧੦ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਗਤਿਰ੍ਵਾਮੋ ਗਮਨਪ੍ਰਤਿषੇਧਕृਤ੍ ॥੧੦ ਨਿਵੇਦਯਤਿ ਯਾਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਭਿਪ੍ਰੇਤਂ ਗृਹੇ ਗਤਃ(੧) ।੧੧ ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰਚਰਣਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਕਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਭਯਾਵਹਃ ॥੧੧ ਕੋਟਰੇ ਵਾਸਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਨਰ੍ਥਕਰੋ ਭਵੇਤ੍ ।੧੨ ਨ ਸ਼ੁਭਸ੍ਤੂषਰੇ ਕਾਕਃ ਪਙ੍ਕਾਙ੍ਕਃ ਸ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ॥੧੨ ਅਮੇਧ੍ਯਪੂਰ੍ਣਵਦਨਃ ਕਾਕਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ(੨) ।੧੩ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪਤਤ੍ਰਿਣੋऽਨ੍ਯੇऽਪਿ ਕਾਕਵਦ੍ਭृਗੁਨਨ੍ਦਨ ॥੧੩ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਾਰਾਪਸਵ੍ਯਸ੍ਥਾਃ ਸ਼੍ਵਾਨੋ ਵਿਪ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਕਾਃ ।੧੪ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਗੋਪੁਰੇ ॥੧੪ ਅਨ੍ਤਰ੍ਗृਹੇ ਗृਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਰਣਾਯ ਭਵੇਦ੍ਭषਨ੍ ।੧੫ ਯਸ੍ਯ ਜਿਘ੍ਰਤਿ ਵਾਮਾਙ੍ਗਂ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ ॥੧੫ ਭਯਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਾਙ੍ਗਂ ਤਥਾ ਭੁਜਮਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ।੧੬ ਯਾਤ੍ਰਾਘਾਤਕਰੋ ਯਾਤੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੁਖਾਗਤਃ ॥੧੬ ਮਾਰ੍ਗਾਵਰੋਧਕੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਚੌਰਾਨ੍ ਵਦਤਿ ਭਾਰ੍ਗਵ ।੧੭ ਅਲਾਭੋऽਸ੍ਥਿਮੁਖਃ ਪਾਪੋ ਰਜ੍ਜੁਚੀਰਮੁਖਸ੍ਤਥਾ ॥੧੭ ਸੋਪਾਨਤ੍ਕਮੁਖੋ ਧਨ੍ਯੋ ਮਾਂਸਪੂਰ੍ਣਮੁਖੋऽਪਿ ਚ ।੧੮ ਅਮਙ੍ਗਲ੍ਯਮੁਖਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕੇਸ਼ਞ੍ਚੈਵਾਸ਼ੁਭਂ ਤਥਾ ॥੧੮ ਅਵਮੂਤ੍ਰ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਯਾਤਿ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭਯਂ ਭਵੇਤ੍ ।੧੯ ਯਸ੍ਯਾਵਮੂਤ੍ਰ੍ਯ ਵ੍ਰਜਤਿ ਸ਼ੁਭਂ ਦੇਸ਼ਨ੍ਤਥਾ ਦ੍ਰੁਮਂ ॥੧੯ ਮਙ੍ਗਲਞ੍ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ ।੨੦ ਸ਼੍ਵਵਚ੍ਚ ਰਾਮ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਥਾ ਵੈ ਜਮ੍ਬੁਕਾਦਯਃ ॥੨੦ ਭਯਾਯ ਸ੍ਵਾਮਿਨਿ ਜ੍ਞੇਯਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਰੁਤਙ੍ਗਵਾਂ ।੨੧ ਨਿਸ਼ਿ ਚੌਰਭਯਾਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਕृਤਂ ਮृਤ੍ਯਵੇ ਤਥਾ ॥੨੧ ਸ਼ਿਵਾਯ ਸ੍ਵਾਮਿਨੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਬਲੀਵਰ੍ਦੋ ਨਦਨ੍ ਭਵੇਤ੍ ।੨੨ ਉਤ੍ਸृष੍ਟਵृषਭੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਿਜਯਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ॥੨੨ ਅਭਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਾਵੋ ਦਤ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਕਾਃ ।੨੩ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਵਵਤ੍ਸੇषੁ ਗਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਕਰਾ ਮਤਾਃ ॥੨੩ ਭੂਮਿਂ ਪਾਦੈਰ੍ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯੋ ਦੀਨਾ ਭੀਤਾ ਭਯਾਵਹਾਃ ।੨੪ ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਙ੍ਗ੍ਯੋ ਹृष੍ਟਰੋਮਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਗਲਗ੍ਨਮृਦਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ॥੨੪ ਮਹਿष੍ਯਾਦਿषੁ ਚਾਪ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ ।੨੫ ਆਰੋਹਣਂ ਤਥਾਨ੍ਯੇਨ ਸਪਰ੍ਯਾਣਸ੍ਯ(੧) ਵਾਜਿਨਃ ॥੨੫ ਜਲੋਪਵੇਸ਼ਨਂ ਨੇष੍ਟਂ ਭੂਮੌ ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਂ ।੨੬ ਵਿਪਤ੍ਕਰਨ੍ਤੁਰਙ੍ਗਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਂ ਵਾਪ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ॥੨੬ ਯਵਮੋਦਕਯੋਰ੍ਦ੍ਵੇषਸ੍ਤ੍ਵਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ।੨੭ ਵਦਨਾਦ੍ਰੁਧਿਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵੇਪਨਂ ਨ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ॥੨੭ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ ਵੈਕਃ ਕਪੋਤੈਸ਼੍ਚ ਸਾਰਿਕਾਭਿਰ੍ਮृਤਿਂ ਵਦੇਤ੍ ।੨੮ ਸਾਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰੋ ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਚ ਪਾਦਲੇਹੀ ਵਿਨष੍ਟਯੇ(੨) ॥੨੮ ਵਾਮਪਾਦੇਨ ਚ ਤਥਾ ਵਿਲਿਖਂਸ਼੍ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਂ ।੨੯ ਸ੍ਵਪੇਦ੍ਵਾ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਦਿਵਾ ਵਾ ਨ ਸ਼ੁਭਪ੍ਰਦਃ ॥੨੯ ਭਯਾਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਕृਨ੍ਮੂਤ੍ਰੀ ਤਥਾ ਨਿਦ੍ਰਾਵਿਲਾਨਨਃ ।੩੦ ਆਰੋਹਣਂ ਨ ਚੇਦ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਵਾ ਗृਹਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥੩੦ ਯਾਤ੍ਰਾਵਿਘਾਤਮਾਚष੍ਟੇ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਤਥਾ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ।੩੧ ਹੇषਮਾਣਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਯੋਧਂ ਪਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੀ ਜਯਾਵਹਃ ॥੩੧ ਗ੍ਰਾਮੇ ਵ੍ਰਜਤਿ ਨਾਗਸ਼੍ਚੇਨ੍ਮੈਥੁਨਂ ਦੇਸ਼ਹਾ ਭਵੇਤ੍ ।੩੨ ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਨਾਗਵਨਿਤਾ ਮਤ੍ਤਾ ਚਾਨ੍ਤਾਯ ਭੂਪਤੇਃ ॥੩੨ ਆਰੋਹਣਂ ਨ ਚੇਦ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਵਾ ਗृਹਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।੩੩ ਮਦਂ ਵਾ ਵਾਰਣੋ ਜਹ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜਘਾਤਕਰੋ ਭਵੇਤ੍ ॥੩੩ ਵਾਮਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਦੇਨ ਪਾਦਮਾਕ੍ਰਮਤੇ ਸ਼ੁਭਃ ।੩੪ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਞ੍ਚ ਤਥਾ ਦਨ੍ਤਂ ਪਰਿਮਾਰ੍ष੍ਟਿ ਕਰੇਣ ਚ ॥੩੪ ਵृषੋऽਸ਼੍ਵਃ ਕੁਞ੍ਜਰੋ ਵਾਪਿ ਰਿਪੁਸੈਨ੍ਯਗਤੋऽਸ਼ੁਭਃ ।੩੫ ਖਣ੍ਡਮੇਘਾਤਿਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਤੁ ਸੇਨਾ ਨਾਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥੩੫ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਗ੍ਰਹਰ੍ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਤਥਾ ਸਮ੍ਮੁਖਮਾਰੁਤਾਤ੍(੧) ।੩੬ ਯਾਤ੍ਰਾਕਾਲੇ ਰਣੇ ਵਾਪਿ ਛਤ੍ਰਾਦਿਪਤਨਂ ਭਯਂ ॥੩੬ ਹृष੍ਟਾ ਨਰਾਸ਼੍ਚਾਨੁਲੋਮਾ ਗ੍ਰਹਾ ਵੈ ਜਯਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ।੩੭ ਕਾਕੈਰ੍ਯੋਧਾਭਿਭਵਨਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦ੍ਭਿਰ੍ਮਣ੍ਡਲਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥੩੭ ਪ੍ਰਾਚੀਪਸ਼੍ਚਿਮਕੈਸ਼ਾਨੀ ਸ਼ੌਮ੍ਯਾ ਪ੍ਰੇष੍ਠਾ ਸ਼ੁਭਾ ਚ ਦਿਕ੍
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਸਤਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਫਤਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਰਾਮ ਲਈ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਕਰੇ, ਜੇ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਛਾਂ, ਅੰਗ, ਵਾਹਨ, ਜੁੱਤੇ, ਛਤਰੀ, ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਘਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਮੌਤ, ਪਰ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਲਾਲ ਜਾਂ ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਲਾਲ ਵਸਤੂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੈਦ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੀਲੀ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਾਭ; ਜੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਧਨ ਮਿਲਣ ਤੇ ਲਾਭ; ਕੱਚਾ ਮਾਸ ਉਲਟੀ ਕਰਨ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿਲਣ; ਮਿੱਟੀ ਸੁੱਟਣ ਤੇ ਖੇਤਰ ਮਿਲਣ; ਰਤਨ ਦੇਣ ਤੇ ਵੱਡੀ ਰਾਜਗੱਦੀ। ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕਾਂਵਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜਾ ਕਾਂਵਾਂ ਡਰ ਤੇ ਅਸਫਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਕਾਂਵਾਂ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਖੱਬਾ ਕਾਂਵਾਂ ਚੰਗਾ, ਸੱਜਾ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੱਬਾ ਕਾਂਵਾਂ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਧੀਆ, ਮੱਧਲਾ ਸੱਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਖੱਬਾ ਉਲਟ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਰਵਾਨਗੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੀ ਕੰਮ ਲਈ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਂਵਾਂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ। ਕਾਂਵਾਂ ਜੰਮਣ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਵੀ ਕਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਜੇ ਕੁੱਤੇ ਛਾਵਣੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਥਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੌਂਕਣ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਲਈ ਮੌਤ। ਜੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸੂੰਘਣ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ; ਜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਤਾਂ ਡਰ; ਜੇ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ, ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਯਾਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਰੁਕਾਵਟ। ਜੇ ਰਸਤਾ ਰੋਕੇ, ਤਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਹੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਜੁੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ; ਜੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗਾ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਮਾੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਵਾਲ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਾੜਾ। ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਸਾਬ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਡਰ; ਜੇ ਪਿਸਾਬ ਕਰ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ; ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗਾ। ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ। ਰਾਮਾ, ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਜੰਬੂਕ ਆਦਿ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਹੌਂਦੇ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਲਈ ਡਰ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਹੌਂ, ਤਾਂ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਜਾਂ ਮੌਤ। ਜੇ ਬਲਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੋਲਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਲਈ ਚੰਗਾ। ਜੇ ਵੱਛਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਲਈ ਜਿੱਤ। ਜੇ ਗਾਂ ਡਰ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ; ਜੇ ਆਪਣੇ ਵੱਛਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਗਰਭ ਨਾਸ। ਜੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਮਾਰਣ, ਉਦਾਸ ਜਾਂ ਡਰੀ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਡਰ। ਜੇ ਅੰਗ ਗਿੱਲੇ ਜਾਂ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਜੰਬੂਕ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਮਹਿਸ ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੁੱਟੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਘੋੜਾ ਡਿੱਗੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਸੁੱਤੇ, ਤਾਂ ਮਾੜਾ। ਜੇ ਜੌ ਜਾਂ ਮਿਠਿਆਈ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਖੂਨ ਆਵੇ ਜਾਂ ਕੰਪੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇੱਕਲਾ ਕਬੂਤਰ ਜਾਂ ਸਾਰਿਕਾ ਨਾਲ ਖੇਡੇ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ। ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਅਸ਼ਕ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਜਾਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਪੈਰ ਚਾਟੇ, ਤਾਂ ਨਾਸ। ਜੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਖੁਰਚੇ, ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸੁੱਤੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਿਸਾਬ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਰ। ਜੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਛੂਹੇ, ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਘੋੜਾ ਹਿੰਹਿੰਦੇ, ਪੈਰ ਛੂਹੇ, ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਥਾਂ ਦਾ ਨਾਸ। ਜੇ ਹਾਥਣ ਜਣੇ ਜਾਂ ਮਸਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਅੰਤ। ਜੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ। ਜੇ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਛੂਹੇ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ; ਜੇ ਸੱਜਾ ਦੰਦ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਸਲੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗਾ। ਜੇ ਬਲਦ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਾੜਾ। ਜੇ ਫੌਜ ਟੁੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਗ੍ਰਹ ਜਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜਾਂ ਉਲਟ ਹਵਾ ਹੋਵੇ, ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਛਤਰੀ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਡਰ। ਜੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ। ਜੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਘੇਰ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਾਸ। ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।