ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਾ ਜ੍ਵਲਿਤਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਚਾਙ੍ਗਾਰਿਣੀ ਮਤਾ । ਏਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੀਪ੍ਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਪਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਕੁਨ ਭੜਕਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸ਼ਾਂਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੀਪ੍ਤਾਯਾਨ੍ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਗ੍ਦੀਪ੍ਤਂ ਸ਼ਕੁਨਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ । ਗ੍ਰਾਮੇऽਰਣ੍ਯਾ ਵਨੇ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਨਿਨ੍ਦਿਤਪਾਦਪਃ ।। ੨੩੧.

ਜਦੋਂ ਸ਼ਕੁਨ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਸ਼ਕੁਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿੰਡ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਬਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਵੀ।

ਦੇਸ਼ੇ ਚੈਵਾਸ਼ੁਭੇ ਜ੍ਞੇਯੋ ਦੇਸ਼ਦੀਪ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਕ੍ਰਿਯਾਦੀਪ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸ੍ਵਜਾਤ੍ਯਨੁਚਿਤਕ੍ਰਿਯਃ ।। ੨੩੧.

ਅਸ਼ੁਭ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਥਾਂ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਕਰਮ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਤਦੀਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤੋ ਭਿਨ੍ਨਭੈਰਵਨਿਸ੍ਵਨਃ । ਜਾਤਿਦੀਪ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਃ ਕੇਵਲਂ ਮਾਂਸਭੋਜਨਃ ।। ੨੩੧.

ਰੁੱਤ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੈੜੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋਵੇ; ਜਾਤੀ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।

ਦੀਪ੍ਤਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭੇਦੈਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰੋ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਚ੍ਯਂ ਫਲਾਫਲਂ ।। ੨੩੧.

ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਤੋਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਕੁਨ ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਿਲੇ-ਝਲੇ ਸ਼ਕੁਨ ਤੋਂ ਮਿਲਾ-ਝਲਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੋਸ਼੍ਵੋष੍ਟ੍ਰਗਰ੍ਦ੍ਦਭਸ਼੍ਵਾਨਃ ਸਾਰਿਕਾ ਗृਹਗੋਧਿਕਾ । ਚਟਕਾ ਭਾਸਕੂਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਕਥਿਤਾ ਗ੍ਰਾਮਵਾਸਿਨਃ ।। ੨੩੧.

ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਗਧੇ, ਕੁੱਤੇ, ਸਾਰਿਕਾ, ਘਰ ਦੀ ਗੋਧੀ, ਚਿੜੀਆਂ, ਭਾਸ, ਕਛੂਏ ਆਦਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਰ੍ਜਾਰਕੁਕ੍ਕੁਟੌ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯੌ ਤੌ ਚੈਵ ਵਨਗੋਚਰੌ । ਤਯੋਰ੍ਭਵਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂਕ ਵੈ ਰੂਪਭੇਦਤਃ ।। ੨੩੧.

ਬਿੱਲੀ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਘਰੇਲੂ ਹਨ, ਪਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੂਪ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗੋਕਰ੍ਣਸ਼ਿਖਿਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਖਰਹਾਰੀਤਵਾਯਸਾਃ । ਕੁਲਾਹਕੁਕ੍ਕੁਭਸ਼੍ਯੇਨਫੇਰੁਖਞ੍ਜਨਵਾਨਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਗੋ-ਕਰਨ, ਮੋਰ, ਚਕਰਾ, ਗਧਾ, ਤੋਤਾ, ਕਾਂ, ਕੁਲਾਹਾ, ਕੁਕੁਭਾ, ਬਾਜ, ਫੇਰੁਕਾ, ਅੰਜਨਾ, ਤੇ ਬਾਂਦਰ।

ਸ਼ਤਘ੍ਨਚਟਕਸ਼੍ਯਾਮਚਾਸਸ਼੍ਯੇਨਕਪਿਞ੍ਜਲਾਃ । ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਕਪੋਤਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਰਯਃ ।। ੨੩੧.

ਸ਼ਤਘਨਾ, ਚਿੜੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ, ਕਾਂ, ਬਾਜ, ਕਪੀੰਜਲ, ਤਿਤਰੀ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਬੂਤਰ।

ਖਞ੍ਜਰੀਟਕਦਾਤ੍ਯੂਹਸ਼ੁਕਰਾਜੀਵਕੁਕ੍ਕੁਟਾਃ । ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ਼੍ਚ ਸਾਰਙ੍ਗ ਇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦਿਵਾਚਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਖੰਜਰੀਟ, ਦਾਤਯੂਹਾ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਜੀਵ-ਕੁੱਕੜ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਤੇ ਸਾਰੰਗ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਗੁਰ੍ਯੁਲੂਕਸ਼ਰਭਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਃ ਸ਼ਸ਼ਕਕਚ੍ਛਪਾਃ । ਲੋਮਾਸਿਕਾਃ ਪਿਙ੍ਗਲਿਕਾਃ ਕਥਿਤਾ ਰਾਤ੍ਰਿਗੋਚਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਵਾਗੁਰਯੁ, ਉਲੂ, ਸ਼ਰਭ, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਖਰਗੋਸ਼, ਕਛੂਏ, ਲੋਮ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਪਿੰਗਲ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਂਸਾਸ਼੍ਚ ਮृਗਮਾਰ੍ਜਾਰਨਕੁਲਰ੍ਕ੍ਸ਼ਭੁਜਙ੍ਗਮਾਃ । ਵृਕ੍ਕਾਰਿਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋष੍ਟ੍ਰਗ੍ਰਾਮਸ਼ੂਕਰਮਾਨੁषਾਃ ।। ੨੩੧.

ਹੰਸ, ਹਿਰਨ, ਬਿੱਲੀ, ਨਕੁਲ, ਰਿੱਛ, ਸੱਪ, ਭੇੜ, ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਊਠ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੂਰ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ।

ਸ਼੍ਵਾਵਿਦ੍‌ਵृषਭਗੋਮਾਯੁਵृਕਕੋਕਿਲਸਾਰਸਾਃ । ਤੁਰਙ੍ਗਕੌਪੀਨਨਰਾ ਗੋਧਾ ਹ੍ਯੁਭਯਚਾਰਿਣਃ ।। ੨੩੧.

ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤੇ, ਬਲਦ, ਗੋਮਾਯੂ, ਭੇੜ, ਕੋਕਿਲ, ਸਾਰਸ, ਘੋੜੇ, ਕਉਪੀਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਗੋਧੀ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।

ਬਲਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਯੋਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸਙ੍ਘਚਾਰਿਣਃ । ਜਥਾਵਹਾ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਿਧਨਕਾਰਿਣਃ ।। ੨੩੧.

ਜੋ ਸਾਰੇ ਅੱਗੇ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੱਛੋਂ ਮੌਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗृਹਾਦ੍‌ਗਮ੍ਯ ਯਦਾ ਚਾਸੋ ਵ੍ਯਾਹਰੇਤ੍ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਨृਪਾਵਮਾਨਂ ਵਦਤਿ ਵਾਮਃ ਕਲਹਭੋਜਨੇ ।। ੨੩੧.

ਜਦੋਂ ਕਾਂ ਘਰ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਝਗੜਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨੇ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਵ੍ਯਮਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਾਪ੍ਯਥ । ਚੌਰੈਰ੍ਮੋषਮਥਾਖ੍ਯਾਤਿ ਮਯੂਰੋ ਭਿਨ੍ਨਨਿਸ੍ਵਨਃ ।। ੨੩੧.

ਯਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਖੱਬੇ ਜਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੋਵੇ; ਜਦੋਂ ਮੋਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੈੜੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਰੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਯਾਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਰਾਮ ਮृਗਃ ਪ੍ਰਾਣਹਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ऋਕ੍ਸ਼ਾਖੁਜਮ੍ਬੁਕਵ੍ਯਾਘ੍ਰਸਿਂਹਮਾਰ੍ਜਾਰਗਰ੍ਦਭਾਃ ।। ੨੩੧.

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਿਰਨ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੌਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿੱਛ, ਸੂਰ, ਗੋਮਾਯੂ, ਬਾਘ, ਸ਼ੇਰ, ਬਿੱਲੀ ਤੇ ਗਧਾ ਵੀ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਾਸ੍ਤਥਾ ਰਾਮ ਖਰਸ਼੍ਚ ਵਿਕृਤਸ੍ਵਨਃ ਵਾਮਃ ਕਪਿਞ੍ਜਲਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ੍ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੨੩੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਉਲਟ ਪੱਖੀ ਪੰਛੀ, ਖੜਾ ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰੜੀ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕਪਿੰਜਲ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਪृष੍ਠਤੋ ਨਿਨ੍ਦਿਤਫਲਸ੍ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਸ੍ਤੁ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਏਣਾ ਵਰਾਹਾਃ ਪृषਤਾ ਵਾਮਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ ।। ੨੩੧.

ਜੋ ਤਿਤਤਿਰੀ ਪੰਛੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੱਛੋਂ ਵੇਖਣ ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਏਣਾ, ਵਾਰਾਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤਾ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ, ਇਹ ਚੰਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਕਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਇਣਾਦ੍ਵਾਮਤੋ ਗਤਾਃ । ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾਨਨਾਚ੍ਛੂਚ੍ਛੂਃ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਗृਹਗੋਧਿਕਾ ।। ੨੩੧.

ਜੋ ਪੰਛੀ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁਭ ਹਨ ਸ਼ਿਆਮਾ, ਨਾਚੂ, ਸ਼ੂਹ, ਪਿੰਗਲਾ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਗੋਧੀਕਾ।

ਸ਼ੂਕਰੀ ਪਰਪੁष੍ਟਾ ਚ ਪੁਨ੍ਨਾਮਾਨਸ਼੍ਚ ਵਾਮਤਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਞ੍‌ਜ੍ਞਾ ਭਾਸਕਾਰੂषਕਪਿਸ਼੍ਰੀਕਰ੍ਣਚ੍ਛਿਤ੍ਕਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਸੂਕਰੀ, ਪਰਪੁਸ਼ਟਾ, ਪੁੰਨਾਮਾਨਾ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ, ਭਾਸਾ, ਕਾਰੂਸ਼ਾ, ਕਪੀਸ਼ਰੀ, ਕਰਣਚਿਤ, ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕਪਿਸ਼੍ਰੀਕਰ੍ਣਪਿਪ੍ਯੀਕਾ੩ ਰੁਰੁਸ਼੍ਯੇਨਾਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ । ਜਾਤੋਕ੍ਸ਼ਾਹਿਸ਼ਸ਼ਕ੍ਰੋਡਗੋਧਾਨਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ਸ਼ੁਭਂ ।। ੨੩੧.

ਕਪੀਸ਼ਰੀ, ਕਰਣ, ਪਿਪੀਕਾ, ਰੁਰੂ ਅਤੇ ਏਣਾ ਜੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਹਨ; ਬਲਦ, ਸੱਪ, ਖਰਗੋਸ਼, ਸੂਰ ਅਤੇ ਗੋਧੀਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨੇष੍ਟਂ ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਵਾਨਰਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂਯੋਃ । ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਕृਦ੍‌ਬਲੀ ਸ਼ਕੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਹਿ ਯੋऽਨ੍ਵਹਂ ।। ੨੩੧.

ਇਸ ਲਈ, ਵਾਨਰ ਜਾਂ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਪੰਛੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਤਦੇਵ ਦਿਵਸਂ ਬੁਧੈਃ । ਮਤ੍ਤਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਿਨੋ ਬਾਲਾ ਵੈਰਸਕ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੩੧.

ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਫਲ ਉਸੇ ਦਿਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੰਛੀ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਖਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ, ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਂ ਵੈਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੀਮਾਨ੍ਤਮਭ੍ਯਨ੍ਤਰਿਤਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਿष੍ਫਲਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਏਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਾ ਧਨ੍ਯਾ ਰੁਤੈਰ੍ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੩੧.

ਜੇ ਪੰਛੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ षਡ੍‌ਭਿਰਧਨ੍ਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ । ਸਪ੍ਤਭਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਧਨ੍ਯਾ ਨਿष੍ਫਲਾ ਪਰਤੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੩੧.

ਜੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਾਰੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਸੱਤ ਵਾਰੀ, ਤਾਂ ਫਲਦਾਇਕ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨृਣਾਂ ਰੋਮਾਞ੍ਚਜਨਨੀ ਵਾਹਨਾਨਾਂ ਭਯਪ੍ਰਦਾ । ਜ੍ਵਾਲਾਨਲਾ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਮੁਖੀ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਭਯਵਰ੍ਦ੍ਧਨੀ ।। ੨੩੧.

ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਡਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਵਾਲਾਨਲਾ ਜਾਂ ਸੂਰਯਮੁਖੀ ਪੰਛੀ ਡਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਾਰਙ੍ਗੇ ਦृष੍ਟੇ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ੁਭਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਅਸ਼ੁਭੇ ਚ ਸ਼ੁਭਂ ਤਥਾ ।। ੨੩੧.

ਜੇ ਹਿਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਚੰਗਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾਵਿਧਨ੍ਨਰਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸਾਰਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ । ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਤਥਾਤ੍ਵੇਨ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਵਤ੍ਸਰਂ ਫਲਂ ।। ੨੩੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਐਸਾ ਹਿਰਨ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਾਲ ਦਾ ਫਲ ਇੰਝ ਹੀ ਜਾਣੇ।