ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤੇ ਰਾਜਾਨਂ ਕੁਞ੍ਜਰਂ ਹਯਂ । ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਵृषਭਙ੍ਗਾਞ੍ਚ ਕੁਟੁਮ੍ਬਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ।। ੨੨੯.

ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਬਲਦ ਵੇਖੇ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵृषੇਭਗृਹਸ਼ੈਲਾਗ੍ਰਵृਕ੍ਸ਼ਾਰੋਹਣਰੋਦਨਂ । ਘृਤਵਿष੍ਠਾਨੁਲੇਪੋ ਵਾ ਅਗਮ੍ਯਾਗਮਨਂ ਤਥਾ ।। ੨੨੯.

ਬਲਦ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਛਤ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਜਾਂ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਘੀ ਜਾਂ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਔषਧਾਨਿ ਚ ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਧਾਨ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਮਸ਼ੋਭਨਂ । ਕਾਰ੍ਪਾਸਂ ਤृਣਸ਼ੁष੍ਕਞ੍ਚ ਗੋਮਯਂ ਵੈ ਧਨਾਨਿ ਚ ।। ੨੩੦.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦਵਾਈਆਂ, ਕਾਲਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਅਨਾਜ, ਰੂਈ, ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ, ਗੋਬਰ ਅਤੇ ਧਨ—

ਅਙ੍ਗਾਰਂ ਗੁਡਸਰ੍ਜੌ ਚ ਮੁਣ੍ਡਾਭ੍ਯਕ੍ਤਞ੍ਚ ਨਗ੍ਨਕਂ । ਅਯਃ ਪਙ੍ਕਂ ਚਰ੍ਮ੍ਮਕੇਸ਼ੌ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਨਪੁਂਸਕਂ ।। ੨੩੦.

ਕੋਲਾ, ਗੁੜ, ਰੇਸ਼ਮ, ਮੂੰਡਿਆ ਜਾਂ ਤੇਲ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਨੰਗਾ, ਲੋਹਾ, ਮਿੱਟੀ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਵਾਲ, ਪਾਗਲ ਅਤੇ ਨਪੁੰਸਕ—

ਚਣ੍ਡਾਲਸ਼੍ਵਪਚਾਦ੍ਯਾਨਿ ਨਰਾ ਬਨ੍ਧਨਪਾਲਕਾਃ । ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਚ ਵਿਧਵਾਃ ਪਿਣ੍ਯਾਕਾਦੀਨਿ ਵੈ ਮृਤਂ ।। ੨੩੦.

ਚੰਡਾਲ, ਕੁੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ, ਵਿਧਵਾ, ਤੇਲ ਦੀ ਖਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ—

ਤੁषਭਸ੍ਮਕਪਾਲਾਸ੍ਥਿਭਿਨ੍ਨਭਾਣ੍ਡਮਸ਼ਸ੍ਤਕਂ । ਅਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵਾਦ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਭਿਨ੍ਨ ਭੈਰਵਝਰ੍ਕ੍ਭਰਃ ।। ੨੩੦.

ਚੋੜ, ਰਾਖ, ਟੁੱਟੇ ਭਾਂਡੇ, ਹੱਡੀਆਂ, ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ, ਅਸ਼ੁਭ, ਅਸ਼ੁਭ ਵਾਦ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਖਾਂ—

ਏਹੀਤਿ ਪੁਰਤਃ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਨ ਤੁ ਪृष੍ਠਤਃ । ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛਬ੍ਦੋऽਗ੍ਰ੍ਯਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਃ ।। ੨੩੦.

‘ਆ ਜਾ’ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ; ‘ਜਾ’ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਯਾਸਿ ਤਿष੍ਠ ਮਾ ਗਚ੍ਛ ਕਿਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਗਤਸ੍ਯ ਚ । ਅਨਿष੍ਟਸ਼ਬ੍ਦਾ ਮृਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਸ਼੍ਚ ਧ੍ਵਜਾਦਿਗਃ ।। ੨੩੦.

‘ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?’, ‘ਰੁਕ’, ‘ਨਾ ਜਾ’, ‘ਉਥੇ ਕਿਉਂ ਗਿਆ?’—ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਸ਼ੁਭ ਹਨ, ਮੌਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਆਦਿ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਹਨ।

ਸ੍ਖਲਨਂ ਵਾਹਨਾਨਾਞ੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭਙ੍ਗਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸ਼ਿਰੋਘਾਤਸ਼੍ਚ ਚਦ੍ਵਾਰਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਛਤ੍ਰ ਵਾਸਾਦਿਪਾਤਨਂ ।। ੨੩੦.

ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਠੇਸ ਖਾਣਾ, ਹਥਿਆਰ ਟੁੱਟਣਾ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣਾ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਵੱਜਣਾ, ਛਤਰੀ ਜਾਂ ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਡਿੱਗ ਪੈਣਾ—

ਹਰਿਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਂਸ੍ਤੁਤ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਮਙ੍ਗਲ੍ਯਨਾਸ਼ਨਂ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ੇਦ੍ ਗृਹਂ ।। ੨੩੦.

ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਦੂਜਾ ਅਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਰਾਹੋਂ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਃ ਸੁਮਨਸਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭੋ ਮਹੋਤ੍ਤਮਃ । ਮਾਂਸਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਦੂਰਸ਼ਬ੍ਦਾ ਵृਦ੍ਧ ਏਕਃ ਪਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਜਃ ।। ੨੩੦.

ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਪੂਰਾ ਘੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ; ਮਾਸ, ਮੱਛੀ, ਦੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਇਕੱਲਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਤੇ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਨਵਰ—

ਗਾਵਸ੍ਤੁਰਙ੍ਗਮਾ ਨਾਗਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਲਿਤੋऽਨਲਃ । ਦੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਰਗੋਮਯਂ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਰੂਪ੍ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਨਕਂ ।। ੨੩੦.

ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਦੇਵਤੇ, ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ, ਤਾਜਾ ਘਾਹ, ਗੀਲਾ ਗੋਬਰ, ਵਿਸ਼ਿਆ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਰਤਨ—

ਵਚਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੌषਧ੍ਯੋ ਮੁਦ੍ਰ ਆਯੁਧਖਡ੍‌ਗਕਂ । ਛਤ੍ਰਂ ਪੀਠਂ ਰਾਜਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਵਂ ਰੁਦਿਤਵਰ੍ਜਿਤਂ ।। ੨੩੦.

ਬੋਲ, ਮਨਚਾਹੀ ਦਵਾਈ, ਮੋਹਰ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ, ਛਤਰੀ, ਆਸਣ, ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇ ਰੋਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ—

ਫਲਂ ਘृਤਂ ਦਧਿ ਪਯੋ ਅਕ੍ਸ਼ਤਾਦਰ੍ਸ਼ਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਂ । ਸ਼ਙ੍ਖ ਇਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਪਂ ਭਕ੍ਤਵਾਦਿਤ੍ਰਗੀਤਕਂ ।। ੨੩੦.

ਫਲ, ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਦਰਪਣ, ਸ਼ਹਦ, ਸ਼ੰਖ, ਗੰਨਾ, ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ, ਭੋਜਨ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਤੇ ਗੀਤ—

ਗਮ੍ਭੀਰਮੇਘਸ੍ਤਨਿਤਂ ਤਡਿਤ੍ਤੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਮਾਨਸੀ । ਏਕਤਂ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਮਨਸਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰੇਕਤਃ ।। ੨੩੦.

ਘਣਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਬਿਜਲੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ; ਪਰ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਤਿष੍ਠਤੋ ਗਮਨੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ । ਨਿਵੇਦਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਕੁਨਾ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨਗਰਸ੍ਯ ਚ ।। ੨੩੧.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਕੁਨ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵਃ ਪਾਪਫਲੋ ਦੀਪ੍ਤੋ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਦੈਵਚਿਨ੍ਤਕੈਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਫਲਸ਼੍ਚੈਵ ਦੈਵਜ੍ਞੈਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ।। ੨੩੧.

ਜੋ ਸ਼ਕੁਨ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਗ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪਾਪ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦੱਸੇ ਹਨ; ਜੋ ਸ਼ਕੁਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਉਹ ਜੋਤਿਸੀਆਂ ਨੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਹਨ।

षਟ੍‌ਪ੍ਰਕਾਰਾ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਃ ਸ਼ਕੁਨਾਨਾਞ੍ਚ ਦੀਪ੍ਤਯਃ । ਵੇਲਾਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ਕਰਣਰੁਤਜਾਤਿਵਿਭੇਦਤਃ ।। ੨੩੧.

ਸ਼ਕੁਨਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਾਂ, ਥਾਂ, ਕਰਤਬ, ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਾ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਸਾ ਤੇषਾਂ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾ । ਦਿਵਾਚਰੋ ਰਾਤ੍ਰਿਚਰਸ੍ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦਿਵਾਚਰਃ ।। ੨੩੧.

ਹਰ ਪਿਛਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ; ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ-ਫਿਰਦਾ ਜਾਂ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਫਿਰਦਾ ਸ਼ਕੁਨ ਖਾਸ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰੂਰੇषੁ ਦੀਪ੍ਤਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ऋਕ੍ਸ਼ਲਗ੍ਨਗ੍ਰਹਾਦਿषੁ । ਧੂਮਿਤਾ ਸਾ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਯਾਙ੍ਗਮਿष੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ।। ੨੩੧.

ਕਰੂਣ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਤਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਉਗਣ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਧੂੰਏਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਕੁਨ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਾ ਜ੍ਵਲਿਤਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਚਾਙ੍ਗਾਰਿਣੀ ਮਤਾ । ਏਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੀਪ੍ਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾਪਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਕੁਨ ਭੜਕਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸ਼ਾਂਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੀਪ੍ਤਾਯਾਨ੍ਦਿਸ਼ਿ ਦਿਗ੍ਦੀਪ੍ਤਂ ਸ਼ਕੁਨਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ । ਗ੍ਰਾਮੇऽਰਣ੍ਯਾ ਵਨੇ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਨਿਨ੍ਦਿਤਪਾਦਪਃ ।। ੨੩੧.

ਜਦੋਂ ਸ਼ਕੁਨ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਸ਼ਕੁਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿੰਡ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਬਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਵੀ।

ਦੇਸ਼ੇ ਚੈਵਾਸ਼ੁਭੇ ਜ੍ਞੇਯੋ ਦੇਸ਼ਦੀਪ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਕ੍ਰਿਯਾਦੀਪ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸ੍ਵਜਾਤ੍ਯਨੁਚਿਤਕ੍ਰਿਯਃ ।। ੨੩੧.

ਅਸ਼ੁਭ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਥਾਂ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਕਰਮ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਤਦੀਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤੋ ਭਿਨ੍ਨਭੈਰਵਨਿਸ੍ਵਨਃ । ਜਾਤਿਦੀਪ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਜ੍ਞੇਯਃ ਕੇਵਲਂ ਮਾਂਸਭੋਜਨਃ ।। ੨੩੧.

ਰੁੱਤ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੈੜੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋਵੇ; ਜਾਤੀ-ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।

ਦੀਪ੍ਤਾਚ੍ਛਾਨ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭੇਦੈਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਮਿਸ਼੍ਰੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰੋ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਚ੍ਯਂ ਫਲਾਫਲਂ ।। ੨੩੧.

ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਕੁਨ ਤੋਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਕੁਨ ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਿਲੇ-ਝਲੇ ਸ਼ਕੁਨ ਤੋਂ ਮਿਲਾ-ਝਲਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੋਸ਼੍ਵੋष੍ਟ੍ਰਗਰ੍ਦ੍ਦਭਸ਼੍ਵਾਨਃ ਸਾਰਿਕਾ ਗृਹਗੋਧਿਕਾ । ਚਟਕਾ ਭਾਸਕੂਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਕਥਿਤਾ ਗ੍ਰਾਮਵਾਸਿਨਃ ।। ੨੩੧.

ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਊਠ, ਗਧੇ, ਕੁੱਤੇ, ਸਾਰਿਕਾ, ਘਰ ਦੀ ਗੋਧੀ, ਚਿੜੀਆਂ, ਭਾਸ, ਕਛੂਏ ਆਦਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਰ੍ਜਾਰਕੁਕ੍ਕੁਟੌ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯੌ ਤੌ ਚੈਵ ਵਨਗੋਚਰੌ । ਤਯੋਰ੍ਭਵਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਤ੍ਯਂਕ ਵੈ ਰੂਪਭੇਦਤਃ ।। ੨੩੧.

ਬਿੱਲੀ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਘਰੇਲੂ ਹਨ, ਪਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੂਪ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗੋਕਰ੍ਣਸ਼ਿਖਿਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਖਰਹਾਰੀਤਵਾਯਸਾਃ । ਕੁਲਾਹਕੁਕ੍ਕੁਭਸ਼੍ਯੇਨਫੇਰੁਖਞ੍ਜਨਵਾਨਰਾਃ ।। ੨੩੧.

ਗੋ-ਕਰਨ, ਮੋਰ, ਚਕਰਾ, ਗਧਾ, ਤੋਤਾ, ਕਾਂ, ਕੁਲਾਹਾ, ਕੁਕੁਭਾ, ਬਾਜ, ਫੇਰੁਕਾ, ਅੰਜਨਾ, ਤੇ ਬਾਂਦਰ।

ਸ਼ਤਘ੍ਨਚਟਕਸ਼੍ਯਾਮਚਾਸਸ਼੍ਯੇਨਕਪਿਞ੍ਜਲਾਃ । ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਕਪੋਤਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤ੍ਰਯਃ ।। ੨੩੧.

ਸ਼ਤਘਨਾ, ਚਿੜੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ, ਕਾਂ, ਬਾਜ, ਕਪੀੰਜਲ, ਤਿਤਰੀ, ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਬੂਤਰ।