ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਵਾਪਿ ਨਗਰਸ੍ਯ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਵृਤਿ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਾਮੁष੍ਟ੍ਰੋ ਨਾਵਲੋਕਯੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਵਧਾ ਕੇ ਰੱਖੇ; ਪਰ ਉਥੇ, ਉਠਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਫਲ-ਫਸਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾ ਕਰੇ।

ਤਤ੍ਰਾਪਰਿਵृਤੇ ਧਾਨ੍ਯੇ ਹਿਂਸਿਤੇ ਨੈਵ ਦਣ੍ਡਨਂ । ਗृਹਨ੍ਤਡਾਗਮਾਰਾਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵਾ ਭੀषਯਾ ਹਰਨ੍ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਡਰ-ਧਮਕੀ ਨਾਲ ਘਰ, ਬਾਗ ਜਾਂ ਖੇਤ ਲੈ ਲਵੇ—

ਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਜ੍ਞਾਨਾਦ੍‌ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੋਦਮਃ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਭੇਦਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਣ੍ਡ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮਸਾਹਸਂ ।। ੨੨੭.

ਉਹ ਪੰਜ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੌ; ਹੱਦਾਂ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।

ਸ਼ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ । ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਂ ਰਾਮ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬਧਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਦੋ ਸੌ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ।

ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍‌ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਭਿਸ਼ਂਸਨੇ । ਵੈਸ਼੍ਯੇ ਵਾਪ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਪਞ੍ਚਾਸ਼ਚ੍ਛੂਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕੋ ਦਮਃ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪੰਜਾਹ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸਾਹਸਂ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਮਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਜਿਹ੍ਵਾਚ੍ਛੇਦਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੨੮.

ਵੈਸ਼ ਜੋ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਜੇ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇ।

ਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕੁਰ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਭਾਕ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਸ਼ਾਦਿਵਿਤਥੀ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸਾਹਸਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ।

ਉਤ੍ਤਮਃ ਸਾਹਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਃ ਪਾਪੈਰੁਤ੍ਤਮਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਦਣ੍ਡਾਰ੍ਦ੍ਧਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦ ਬੋਲ ਕੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਗੁਰੁਂ । ਆਕ੍ਸ਼ਾਰਯਞ੍ਛਤਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਚਾਦਦਦ੍‌ਗੁਰੋਃ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸਸੁਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰਾਹ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ।

ਅਨ੍ਤ੍ਯਜਾਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਨ੍ਤੁ ਯੇਨਾਙ੍ਗੇਨਾਪਰਾਧ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਤਦੇਵਚ੍ਛੇਦਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵਾਵਿਚਾਰਯਨ੍ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਜਾਤ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦੇਵੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ।

ਅਵਨਿष੍ਠੀਵਤੋ ਦਰ੍ਪਾਦ੍‌ ਦ੍ਵਾਵੋष੍ਠੌ ਛੇਦਯੇਨ੍ਨृਪਃ । ਅਪਮੂਤ੍ਰਯਤੋ ਮੇਢ੍ਰਮਪਸ਼ਬ੍ਦਯਤੋ ਗੁਦਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਥੂਕ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੋਠ ਕੱਟ ਦੇਵੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਲਿੰਗ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੂਹਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ।

ਉਤ੍ਕृष੍ਟਾਸਨਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਨੀਚਸ੍ਯਾਧੋਨਿਕृਨ੍ਤਨਂ । ਯੋ ਯਦਙ੍ਗਂ ਚ ਰੁਜਯੇਤ੍ਤਦਙ੍ਗਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਉੱਚੀ ਕੁर्सੀ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਠ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਅੰਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਅੰਗ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਪਾਦਕਰਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾ ਗੋਗਜਾਸ਼੍ਵੋष੍ਟ੍ਰਘਾਤਕਾਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੁ ਵਿਫਲਂ ਕृਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣ ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਉਠ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਜਾਣ; ਅਤੇ ਜੋ ਫਲ ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੋਨਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ।

ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਾਪ੍ਯੇਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਪਥਿ ਸੀਮ੍ਨਿ ਜਲਾਸ਼ਯੇ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਯੋ ਹਰੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਤੋऽਜ੍ਞਾਨਤੋऽਪਿ ਵਾ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਰਸਤੇ, ਹੱਦ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚੀਜ਼ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਗੁਣਾ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਰੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ।

ਸ ਸਸ੍ਯੋਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਤੁष੍ਟਿਨ੍ਤੁ ਰਾਜ੍ਞੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਦਮਂ । ਯਸ੍ਤੁ ਰਜ੍ਜੁਂ ਘਟਂ ਕੂਪਾਦ੍ਧਰੇਚ੍ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰਪਾਂ ।। ੨੨੭.

ਉਹ ਜੋ ਫਸਲ ਜਾਂ ਲਾਭ ਲੈਵੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਕੂਏ ਤੋਂ ਰੱਸੀ ਜਾਂ ਘੜਾ ਲੈ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪਬਲਿਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੱਸੀ ਕੱਟ ਦੇਵੇ,

ਸ ਦਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍‌ਮਾਸਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਿਤਾੜਨੇ । ਧਾਨ੍ਯਂ ਦਸ਼ਭ੍ਯਃ ਕੁਮ੍ਭੇਭ੍ਯੋ ਹਰਤੋऽਭ੍ਯਧਿਕਂ ਬਧਃ ।। ੨੨੭.

ਉਹ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਪਾਵੇ; ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਦਸ ਘੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨਾਜ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।

ਸ਼ੇषੇऽਪ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ਗੁਣਂ ਤਸ੍ਯ ਦਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਰਜਤੀਦੀਨਾਂ ਨृਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਹਰਣੇ ਬਧਃ ।। ੨੨੭.

ਬਾਕੀ ਲਈ, ਜੁਰਮਾਨਾ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਗਿਆਰਾਂ ਗੁਣਾ ਹੋਵੇ; ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇ।

ਯੇਨ ਯੇਨ ਯਥਾਹ੍ਗੇਨ ਸ੍ਤੇਨੋ ਨृषੁ ਵਿਚੇष੍ਟਤੇ । ਤਤ੍ਤਦੇਵ ਹਰੇਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ਾਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ।। ੨੨੭.

ਚੋਰ ਜਿਸ ਅੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਰਤੂਤ ਕਰੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਲਵੇ, ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ਾਕਧਾਨ੍ਯਾਦਿ ਅਲ੍ਪਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਨ ਦੋषਬਾਕ੍ । ਗੋਦੇਵਾਰ੍ਥਂ ਹਰਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਦੁष੍ਟਂ ਬਧੋਦ੍ਯਤਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਗਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਚੋਰੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗृਹਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਪਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਤਥਾ ਪਤ੍ਨ੍ਯਭਿਗਾਮਿਨਂ । ਅਗ੍ਨਿਨਦਂ ਗਰਦਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਚਾਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧਂ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਘਰ ਜਾਂ ਖੇਤ ਚੋਰੀ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਲਗਾਏ, ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜਾ ਗਵਾਭਿਵਾਰਾਦ੍ਯਂ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਚੈਵਾਤਤਾਯਿਨਃ । ਪਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਨ ਭਾषੇਤ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧੋ ਵਿਸ਼ੇਨ੍ਨ ਹਿ ।। ੨੨੭.੪੦ ਅਦਣ੍ਡ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭਵੇਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਰਯਨ੍ਤੀ ਪਤਿਂ ਸ੍ਵਯਂ। ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਸੇਵਮਾਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਜਘਨ੍ਯੋ ਬਧਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨੭.

ਰਾਜਾ ਗਾਂ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਸੇ ਜੁਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਾ ਗੱਲ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਜੇ ਮਨਾਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ।

ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਲਙ੍‌ਘਯੇਦ੍ਯਾ ਤਾਂ ਸ਼੍ਵਭਿਃ ਸਙ੍ਘਾਤਯੇਤ੍ ਸ੍ਥਿਰਂ । ਸਵਰ੍ਣਦੂषਿਤਾਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਮਾਤ੍ਰੋਪਜੀਵਿਨੀਂ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਕੱਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਾਤ ਦੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਭਿਖ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪਵੇ।

ਜ੍ਯਾਯਸਾ ਦੂषਿਤਾ ਨਾਰੀ ਮੁਣ੍ਡਨਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਵੈਸ਼੍ਯਾਗਮੇ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਜਾਗਮੇ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਔਰਤ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਿਆ ਜਾਵੇ; ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਵੇ,

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ਼ਦ੍ਰਾਗਮੇ ਭਵੇਤ੍ । ਗੁਹੀਤ੍ਵਾ ਵੇਤਨਂ ਵੇਸ਼੍ਯਾ ਲੋਭਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੨੭.

ਕਸ਼ਤਰੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਫਿਰ ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ; ਜੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਆਪਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਲੈ ਕੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,

ਵੇਤਨਨ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਣ੍ਡਞ੍ਚ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤਥਾ। ਭਾਰ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦਾਸਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚ ਸੋਦਰਃ ।। ੨੨੭.

ਉਹ ਦੋ ਗੁਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਪਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦੋ ਗੁਣਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ; ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਨੌਕਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਭਰਾ,

ਕृਤਾਪਰਾਧਾਸ੍ਤਾਡ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੂ ਰਜ੍ਵਾ ਵੇਣੁਦਲੇਨ ਵਾ । ਪृष੍ਟੇਨ ਮਸ੍ਤਕੇ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਚੌਰਸ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਲ੍ਵਿषਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਉਹ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਜਾਂ ਪਤਲੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਚੋਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਵਧਿਕृਤੈਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਲੁਪ੍ਯਤੇ । ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਾਦਾਯ ਰਾਜਾ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਾਸਨਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਲੋਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈ ਲਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ।

ਯੇ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇषੁਹਨ੍ਯੁਃ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਰ੍ਮਿਣਾਂ । ਨਿਰ੍ਘृਣਾਃ ਕ੍ਰੂਰਮਨਸਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਰਯੇਨ੍ਨृਪ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇ।

ਅਮਾਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਡ੍‌ਵਿਵਾਕੋ ਵਾ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ । ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਾਦਾਯ ਤਂ ਰਾਜਾ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਯੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਨਿਆਂ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈ ਲਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦੇਵੇ।