ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈ ਚਾਰੈਰਤੋ ਰਾਜਾ ਸਮੀਰਣਃ । ਦੋषਨਿਗ੍ਰਹਕਾਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ਰਾਜਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੨੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਵਸਵਤ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਯਦਾ ਦਹਤਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਪਾਵਕਃ । ਯਦਾ ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੨੬.

ਜਦ ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਧਨਧਾਰਾਪ੍ਰਵਰ੍षਿਤ੍ਵਾਦ੍ਦੇਵਾਦੌ ਵਰੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਧਾਰਯਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਪਾਰ੍ਯਿਵਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੬.

ਧਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਗਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪਾਰਜਨਿਆ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਣਯਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯੇਨ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਾ ਗਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਯਵਂ ਕृष੍ਣਲਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾषਸ੍ਤਤ੍‌ਪਞ੍ਚਕਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲੇ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਕृष੍ਣਲਾਨਾਂ ਤਥਾ षष੍ਟ੍ਯਾ੧ ਕਰ੍षਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰਾਮ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ । ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਰਾਮ षੋਡਸ਼ਮਾषਕਃ ।। ੨੨੭.

ਰਾਮਾ! ਸਾਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲੇ ਅੱਧਾ ਕਰਸ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਵਰਨਾ ਸੋਲ੍ਹ ਮਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿष੍ਕਃ ਸੁਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਧਰਣਂ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਤੈਃ । ਤਾਮ੍ਰਰੂਪ੍ਯਸੁਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਮਾਨਮੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂਤਂ ।। ੨੨੭.

ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਕ ਚਾਰ ਸੁਵਰਨਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ ਨਿਸ਼ਕ ਇੱਕ ਧਰਣਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਤਾਮਬਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਪ ਇਹੀ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯਮਃ ਪਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਹਸ੍ਰਮਪਿ ਚੋਤ੍ਤਮ । ਚੌਰੈਰਮੂषਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਮੂषਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਭਾषਤੇ ।। ੨੨੭.

ਮੱਧਮ ਸਜ਼ਾ ਪੰਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਜ਼ਾ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ',

ਤਤ੍‌ਪ੍ਰਦਾਤਰਿ ਭੂਪਾਲੇ ਸ ਦਣ੍ਡ੍ਯਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ । ਯੋ ਯਾਵਦ੍ਵਿਪਰੀਤਾਰ੍ਥਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਾ ਯੋ ਵਦੇਤ੍ਤੁ ਤਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਰਾਜਾ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਨੀ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ। ਪਰ ਜੋ ਝੂਠ ਜਾਂ ਉਲਟ ਮਤਲਬ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇ,

ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ, ਉਹ ਵੀ।

ਵਿਵਾਸਯੇਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨ੍ਤੁ ਭੋਜ੍ਯੋ ਵਿਧਿਰ੍ਨ੍ਨ ਹੀਰਿਤਃ । ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਸ੍ਯ ਸਮਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਭੁਕ੍ ਤਥਾ ।। ੨੨੭.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਗਲਤ ਵਰਤੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੀਮਤ ਦੇਣੀ ਪਵੇ।

ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਹੀਯਤੇ । ਯੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਘਾਤਯਤਿ ਯਸ਼੍ਚਾਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਯਾਚਤੇ ।। ੨੨੭.

ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ; ਧਰਮ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ ਜਾਂ ਜੋ ਨਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇ—

ਤਾਵੁਭੌ ਚੌਰਵਚ੍ਛਾਸ੍ਯੌ ਦਣ੍ਡ੍ਯੌ ਵਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਮਂ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਰਾਏ ਸਮਾਨ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ: ਉਹ ਜੋ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦੇਵੇ।

ਨਿਰ੍ਦ੍ਦੋषੋ ਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਚੌਰਵਦ੍ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ

ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ ਕਰਤੂਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।

ਮੂਲ੍ਯਮਾਦਾਯ ਯਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਨ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਦਣ੍ਡ੍ਯ ਏਵ ਸਃ ।। ੨੨੭.੧੧ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਦਣ੍ਡਯੇਨ੍ਨृਪਃ । ਭृਤਿ ਗृਹ੍ਯ ਨ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਾष੍ਟੌ ਕृष੍ਣਲਾ ਦਮਃ ।। ੨੨੮.

ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।

ਅਕਾਲੇ ਤੁ ਤ੍ਯਜਨ੍ ਭृਤ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ । ਕ੍ਰੀਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਰੀਯ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਯਸ੍ਯੇਹਾਨੁਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਉਤਨੀ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦ ਕੇ ਜਾਂ ਵੇਚ ਕੇ ਪੱਛਤਾਵਾ ਕਰੇ—

ਸੋऽਨ੍ਤਰ੍ਦਸ਼ਾਹਾਤ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚੈਵਾਦਦੀਤ ਚ । ਪਰੇਣ ਤੁ ਦਸ਼ਾਹਸ੍ਯ ਨਾਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੮.

ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।

ਦਤ੍ਤਾਪ੍ਯਦਤ੍ਤਾ ਸਾ ਸਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ । ਪ੍ਰਦਾਯ ਕਨ੍ਯਾਂ ਯੋऽਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੇਕਰ ਕੁੜੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੇ ਦਾਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਦੋ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਦਣ੍ਡਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਸਾਹਸਃ । ਸਤ੍ਯਙ੍‌ਕਾਰੇਣ ਵਾਚਾ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਯਮਸਂਸ਼ਯਂ ।। ੨੨੭.

ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।

ਲੁਬ੍ਧੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ षਟ੍‌ਸ਼ਤਂ ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ । ਦਦ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਨੁਂ ਨ ਯਃ ਪਾਲੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਵੇਤਨਂ ।। ੨੨੭.

ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲਾਲਚੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਛੇ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਗੱਡਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣ-ਪਾਣ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਅੱਧਾ ਧਨੂ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਹੈ।

ਸ ਤੁ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ਼ਤਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਵਾਪ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਧਨੁਃਸ਼ਤਂ ਪਰੀਣਾ੍ਹੋ ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੨੨੮.

ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਜੇ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੂ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਵਾਪਿ ਨਗਰਸ੍ਯ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਵृਤਿ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯਾਮੁष੍ਟ੍ਰੋ ਨਾਵਲੋਕਯੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਵਧਾ ਕੇ ਰੱਖੇ; ਪਰ ਉਥੇ, ਉਠਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਫਲ-ਫਸਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾ ਕਰੇ।

ਤਤ੍ਰਾਪਰਿਵृਤੇ ਧਾਨ੍ਯੇ ਹਿਂਸਿਤੇ ਨੈਵ ਦਣ੍ਡਨਂ । ਗृਹਨ੍ਤਡਾਗਮਾਰਾਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਵਾ ਭੀषਯਾ ਹਰਨ੍ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਡਰ-ਧਮਕੀ ਨਾਲ ਘਰ, ਬਾਗ ਜਾਂ ਖੇਤ ਲੈ ਲਵੇ—

ਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਜ੍ਞਾਨਾਦ੍‌ਦ੍ਵਿਸ਼ਤੋਦਮਃ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਭੇਦਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਣ੍ਡ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮਸਾਹਸਂ ।। ੨੨੭.

ਉਹ ਪੰਜ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੌ; ਹੱਦਾਂ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।

ਸ਼ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ । ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਂ ਰਾਮ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬਧਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਦੋ ਸੌ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ।

ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍‌ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਭਿਸ਼ਂਸਨੇ । ਵੈਸ਼੍ਯੇ ਵਾਪ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਪਞ੍ਚਾਸ਼ਚ੍ਛੂਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕੋ ਦਮਃ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪੰਜਾਹ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ।

ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸਾਹਸਂ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਤੁ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਮਾਕ੍ਰੁਸ਼੍ਯ ਜਿਹ੍ਵਾਚ੍ਛੇਦਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੨੮.

ਵੈਸ਼ ਜੋ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਜੇ ਖ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਕੱਟੀ ਜਾਵੇ।

ਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਂ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਕੁਰ੍ਵਂਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਭਾਕ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਦੇਸ਼ਾਦਿਵਿਤਥੀ ਦਾਪ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸਾਹਸਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ।

ਉਤ੍ਤਮਃ ਸਾਹਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਃ ਪਾਪੈਰੁਤ੍ਤਮਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਦਣ੍ਡਾਰ੍ਦ੍ਧਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦ ਬੋਲ ਕੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।

ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਗੁਰੁਂ । ਆਕ੍ਸ਼ਾਰਯਞ੍ਛਤਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਚਾਦਦਦ੍‌ਗੁਰੋਃ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸਸੁਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰਾਹ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ।