ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਤਥ੍ਯਂ ਸਾਧੂਨਾਮਾਕ੍ਰੋਸ਼ਾਯੈਵ ਜਾਯਤੇ । ਮਹਾਕੁਲੀਨਾ ਹ੍ਯृਜਵੋ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ ।। ੨੨੬.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਝੂਠੀ ਸਾਂਝ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਸਿੱਧੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲੇ—

ਸਾਮਸਾਧ੍ਯਾ ਅਤਥ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਗृਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਅਪਿ । ਤਥਾ ਤਦੁਪਕਾਰਾਣਾਂ ਕृਤਾਨਾਞ੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਣਨਂ ।। ੨੨੬.

ਸੱਚੀ ਸਾਂਝ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਜੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਆਤ੍ਮੀਯਾਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦਾਸ਼ਾਂ ਯੇਨ ਦੋषੇਣ ਬਿਭ੍ਯਤਿ । ਪਰਾਸ੍ਤੇਨੈਵ ਤੇ ਭੇਦ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਵੈ ਜ੍ਞਾਤਿਭੇਦਕਃ ।। ੨੨੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਉਮੀਦ ਦਿਖਾਵੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਟ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ।

ਅਨ੍ਤਃਕੋषਞ੍ਚੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਤਂ ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨੬.

ਅੰਦਰਲੇ ਗਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਪਾਯਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦਾਨਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਦੁਭਯਲੋਕਭਾਕ੍ । ਨ ਸੋऽਸ੍ਤਿ ਨਾਮ ਦਾਨੇਨ ਵਸ਼ਗੋ ਯੋ ਨ ਜਾਯਤੇ ।। ੨੨੬.

ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਦਾਨ ਹੈ; ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਾਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨਵਾਨੇਵ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਸਂਹਤਾਨ੍ ਭੇਦਿਤੁਂ ਪਰਾਨ੍ । ਤ੍ਰਯਾਸਾਧ੍ਯਂ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤਂ ਦਣ੍ਡੇਨ ਚ ਕृਤੇਨ ਚ ।। ੨੨੬.

ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਨਾਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਦਣ੍ਡੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਣ੍ਡੋ ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ ਦੁष੍ਪ੍ਰਣੀਕृਤਃ । ਅਦਣ੍ਡ੍ਯਾਨ੍ ਦਣ੍ਡਯਨ੍ਨਸ੍ਯੇਦ੍ਦਣ੍ਡ੍ਯਾਨ੍ ਰਾਜਾਪ੍ਯਦਣ੍ਡਯਨ੍ ।। ੨੨੬.

ਸਭ ਕੁਝ ਸਜ਼ਾ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜੇ ਸਜ਼ਾ ਗਲਤ ਲਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਦੈਤ੍ਯੋਰਗਨਰਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਭੂਤਾਃ ਪਤਤ੍ਰਿਣਃ । ਉਤ੍ਕ੍ਰਮੇਯੁਃ ਸ੍ਵਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਯਦਿ ਦਣ੍ਡਾਨ੍ ਨ ਪਾਲਯੇਤ੍ ।। ੨੨੬.

ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਸੱਪ, ਮਨੁੱਖ, ਸਿੱਧ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਪੰਛੀ — ਜੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ।

ਯਸ੍ਮਾਦਦਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਦਮਯਤ੍ਯਦਣ੍ਡ੍ਯਾਨ੍ਦਣ੍ਡਯਤ੍ਯਪਿ । ਦਮਨਾਦ੍ਦਮ੍ਡਨਾਚ੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਣ੍ਡਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ ।। ੨੨੬.

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੇਕਾਬੂਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਤੇਜਸਾ ਦੁਰ੍ਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਹਿ ਰਾਜਾ ਭਾਸ੍ਕਰਵਤ੍ਤਤਃ। ਲੋਕਪ੍ਰਸਾਦਂ ਗਚ੍ਛੇਤ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਤਤਃ ।। ੨੨੬.

ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਜਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵੈ ਚਾਰੈਰਤੋ ਰਾਜਾ ਸਮੀਰਣਃ । ਦੋषਨਿਗ੍ਰਹਕਾਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ਰਾਜਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੨੬.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਪਤਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਵਸਵਤ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਯਦਾ ਦਹਤਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਪਾਵਕਃ । ਯਦਾ ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੨੬.

ਜਦ ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਧਨਧਾਰਾਪ੍ਰਵਰ੍षਿਤ੍ਵਾਦ੍ਦੇਵਾਦੌ ਵਰੁਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਧਾਰਯਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ ਪਾਰ੍ਯਿਵਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੬.

ਧਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਗਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪਾਰਜਨਿਆ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਣਯਨਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯੇਨ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਾ ਗਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਯਵਂ ਕृष੍ਣਲਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾषਸ੍ਤਤ੍‌ਪਞ੍ਚਕਂ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਜੌ ਦੇ ਦਾਣੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲਾ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲੇ ਇੱਕ ਮਾਸ਼ਾ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਕृष੍ਣਲਾਨਾਂ ਤਥਾ षष੍ਟ੍ਯਾ੧ ਕਰ੍षਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰਾਮ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ । ਸੁਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਰਾਮ षੋਡਸ਼ਮਾषਕਃ ।। ੨੨੭.

ਰਾਮਾ! ਸਾਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਲੇ ਅੱਧਾ ਕਰਸ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਵਰਨਾ ਸੋਲ੍ਹ ਮਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿष੍ਕਃ ਸੁਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਧਰਣਂ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਤੈਃ । ਤਾਮ੍ਰਰੂਪ੍ਯਸੁਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਮਾਨਮੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂਤਂ ।। ੨੨੭.

ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਕ ਚਾਰ ਸੁਵਰਨਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸ ਨਿਸ਼ਕ ਇੱਕ ਧਰਣਾ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਤਾਮਬਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਪ ਇਹੀ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯਮਃ ਪਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਹਸ੍ਰਮਪਿ ਚੋਤ੍ਤਮ । ਚੌਰੈਰਮੂषਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਮੂषਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਭਾषਤੇ ।। ੨੨੭.

ਮੱਧਮ ਸਜ਼ਾ ਪੰਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਜ਼ਾ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ',

ਤਤ੍‌ਪ੍ਰਦਾਤਰਿ ਭੂਪਾਲੇ ਸ ਦਣ੍ਡ੍ਯਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ । ਯੋ ਯਾਵਦ੍ਵਿਪਰੀਤਾਰ੍ਥਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਾ ਯੋ ਵਦੇਤ੍ਤੁ ਤਂ ।। ੨੨੭.

ਜੇ ਰਾਜਾ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਨੀ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ। ਪਰ ਜੋ ਝੂਠ ਜਾਂ ਉਲਟ ਮਤਲਬ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇ,

ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੭.

ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ, ਉਹ ਵੀ।

ਵਿਵਾਸਯੇਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨ੍ਤੁ ਭੋਜ੍ਯੋ ਵਿਧਿਰ੍ਨ੍ਨ ਹੀਰਿਤਃ । ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਸ੍ਯ ਸਮਂ ਮੂਲ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਭੁਕ੍ ਤਥਾ ।। ੨੨੭.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਗਲਤ ਵਰਤੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੀਮਤ ਦੇਣੀ ਪਵੇ।

ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਹੀਯਤੇ । ਯੋ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਂ ਘਾਤਯਤਿ ਯਸ਼੍ਚਾਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਯਾਚਤੇ ।। ੨੨੭.

ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ; ਧਰਮ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ ਜਾਂ ਜੋ ਨਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇ—

ਤਾਵੁਭੌ ਚੌਰਵਚ੍ਛਾਸ੍ਯੌ ਦਣ੍ਡ੍ਯੌ ਵਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਦਮਂ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ।। ੨੨੭.

ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਰਾਏ ਸਮਾਨ ਚੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ: ਉਹ ਜੋ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਏ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦੇਵੇ।

ਨਿਰ੍ਦ੍ਦੋषੋ ਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਚੌਰਵਦ੍ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ

ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ ਕਰਤੂਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।

ਮੂਲ੍ਯਮਾਦਾਯ ਯਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਨ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਦਣ੍ਡ੍ਯ ਏਵ ਸਃ ।। ੨੨੭.੧੧ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਦਣ੍ਡਯੇਨ੍ਨृਪਃ । ਭृਤਿ ਗृਹ੍ਯ ਨ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਾष੍ਟੌ ਕृष੍ਣਲਾ ਦਮਃ ।। ੨੨੮.

ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।

ਅਕਾਲੇ ਤੁ ਤ੍ਯਜਨ੍ ਭृਤ੍ਯਂ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ । ਕ੍ਰੀਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਰੀਯ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਯਸ੍ਯੇਹਾਨੁਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੮.

ਜੇ ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਉਤਨੀ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦ ਕੇ ਜਾਂ ਵੇਚ ਕੇ ਪੱਛਤਾਵਾ ਕਰੇ—

ਸੋऽਨ੍ਤਰ੍ਦਸ਼ਾਹਾਤ੍ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚੈਵਾਦਦੀਤ ਚ । ਪਰੇਣ ਤੁ ਦਸ਼ਾਹਸ੍ਯ ਨਾਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵ ਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੮.

ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।

ਦਤ੍ਤਾਪ੍ਯਦਤ੍ਤਾ ਸਾ ਸਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਂ । ਪ੍ਰਦਾਯ ਕਨ੍ਯਾਂ ਯੋऽਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੨੭.

ਜੇਕਰ ਕੁੜੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੇ ਦਾਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਦੋ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਦਣ੍ਡਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯੋ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯੁਤ੍ਤਮਸਾਹਸਃ । ਸਤ੍ਯਙ੍‌ਕਾਰੇਣ ਵਾਚਾ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਯਮਸਂਸ਼ਯਂ ।। ੨੨੭.

ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।

ਲੁਬ੍ਧੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚ ਵਿਕ੍ਰੇਤਾ षਟ੍‌ਸ਼ਤਂ ਦਣ੍ਡਮਰ੍ਹਤਿ । ਦਦ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਨੁਂ ਨ ਯਃ ਪਾਲੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਵੇਤਨਂ ।। ੨੨੭.

ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲਾਲਚੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਛੇ ਸੌ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਗੱਡਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣ-ਪਾਣ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਅੱਧਾ ਧਨੂ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਹੈ।