ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਘृਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਭਵਤਿ ਦੁਗ੍ਧੈਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾ ਯਵੈਃ । ਭੋਜ੍ਯਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨੈਵਂ ਸ੍ਯਾਦ੍‌ਗਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਘੀ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੌ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੌਚਮਾਚਮਨਂ ਰਾਮ ਤਥੈਵ ਚ ਵਿਰੇਚਨਂ । ਭਾਵਨਾ ਚੈਵ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਬੋਧਨਂ ਧੂਪਨਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਰਾਮਾ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਵਿਰੇਚਨ, ਮਨਨ, ਪਕਾਉਣਾ, ਜਗਾਉਣਾ ਤੇ ਧੂਪ ਦੇਣਾ।

ਵਾਸਨਞ੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾष੍ਟਕਮਿਦਂ ਸ੍ਮृਤਂ । ਕਪਿਤ੍ਥਵਿਲ੍ਵਜਮ੍ਵਾਮ੍ਰਕਰਵੀਰਕਪਲ੍ਲਬੈਃ ।। ੨੨੪.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਕਰਮ ਹਨ, ਜੋ ਕਪਿੱਥ, ਬਿਲਵਾ, ਆਮ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕृਤ੍ਵੋਦਕਨ੍ਤੁ ਯਦ੍‌ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ਼ੌਵਿਤਂ ਸ਼ੌਚਨਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ । ਤੇषਾਮਭਾਵੇ ਸ਼ੌਚਨ੍ਤੁ ਮृਗਦਰ੍ਪਾਮ੍ਭਸਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਜੋ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮਿਰਗਦਰਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਲਂ ਦੇਵਕਾष੍ਠਞ੍ਚ੮ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਸਹ । ਬਾਲਃ ਕੁਨ੍ਦੁਰੁਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਕਃ ।। ੨੨੪.

ਸਰਲ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਦ, ਬਾਲਾ, ਕੁੰਦੁਰੁਕਾ, ਗੁਗਗਲ ਤੇ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਕ।

ਸਹ ਸਰ੍ਜਰਸੇਨੈਵਂ ਧੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਧੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣਾਦਸ੍ਮਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਾਦ੍ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ ।। ੨੨੪.

ਸਰਜ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਇਕਵੀਹ ਧੂਪ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਹਨ; ਧੂਪ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨਚਾਹੇ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਸਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਜਭਾਗੈਰ੍ਨ੍ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਨਖਪਿਣ੍ਯਾਕਮਲਯੈਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਸਰਜ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ; ਨਖ, ਤਿਲ ਦੀ ਖਲ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਮਾਸੀਂ ਸੁਰਾਞ੍ਚ ਕੁष੍ਠਞ੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਮਾਸੀ, ਸੁਰਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਏਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਮਾਦਾਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਤ੍ਰਯਮਥੇਚ੍ਛਯਾ । ਮृਗਦਰ੍ਪਯੁਤਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ।। ੨੨੪.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਚਾਹੇ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਮਿਰਗਦਰਪ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਙ੍‌ਮੁਰਾਨਲਦੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੈਰ੍ਵਾਲਕਾਰ੍ਦ੍ਧਸਮਾਯੁਤੈਃ। ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਪਲਗਨ੍ਧਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਤੈਲਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਨੀਲਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੁਗੰਧੀ ਪਾਣੀ, ਅਰਧੀ ਮੁਰਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਸਰ ਦੀ ਵਾਸ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਗਰਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਯੋਜਿਤਂ । ਸਦ੍ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਕੁਲੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧਿ ਮਨੋਹਰਂ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਜਾਤੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਵਾਸ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਰਧਾ ਤਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਤੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਕੁਲ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਨਮੋਹਣੀ ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਹਿਕ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾਨ੍ਤਗਰਂ ਚੋਲਂ ਤ੍ਵਚਂ ਚਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਂ ਨਖਂ । ਗਨਧਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਤੈਲਂ ਭਵੇਚ੍ਛੁਭਂ ।। ੨੨੪.

ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਤਗਰ, ਚੋਲਾ, ਦਾਲਚੀਨੀ ਦੀ ਛਾਲ, ਵਿਆਘਰਨਖ, ਨਖ, ਤੇ ਗੰਧਪੱਤਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਤੇਲ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੈਲਂ ਨਿਪੀਡਿਤਂ ਰਾਮ ਤਿਲੈਃ ਪੁष੍ਪਾਧਿਵਾਸਿਤੈਃ । ਵਾਸਨਾਤ੍ ਪੁष੍ਪਸਟ੍ਟਸ਼ਂ ਗਨ੍ਧੇਨ ਤੁ ਭਵੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਂ ।। ੨੨੪.

ਤਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਲਾਲਵਙ੍ਗਕਕ੍ਕੋਲਜਾਤੀਫਲਨਿਸ਼ਾਕਰਾਃ । ਜਾਤੀਪਤ੍ਰਿਕਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾ ਮੁਖਵਾਸਕਾਃ ।। ੨੨੪.

ਇਲਾਚੀ, ਲਵੰਗ, ਕੱਕੋਲਾ, ਜਾਤੀਫਲ, ਨਿਸ਼ਾਕਰ, ਜਾਤੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਵਾਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਕਾਨ੍ਤਾ ਮृਗਦਰ੍ਪਂ ਹਰੇਣੁਕਂ । ਕਕ੍ਕੋਲੈਲਾਲਵਙ੍ਗਞ੍ਚ ਜਾਤੀ ਕੋਸ਼ਕਮੇਵ ਚ ।। ੨੨੪.

ਕਰਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਕਾਂਤਾ, ਮਸ਼ਕ, ਮਿਰਗ ਮਸ਼ਕ, ਹਰੇਣੁਕਾ, ਕੱਕੋਲਾ, ਇਲਾਚੀ, ਲਵੰਗ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਫਲ ਵੀ।

ਤ੍ਵਕ੍‌ਪਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰੁਟਿਮੁਸ੍ਤੌ ਚ ਲਤਾਂ ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਂ ਤਥਾ । ਕਣ੍ਟਕਾਨਿ ਲਵਙ੍ਗਸ੍ਯ ਫਲਪਤ੍ਰੇ ਚ ਜਾਤਿਤਃ ।। ੨੨੪.

ਦਾਲਚੀਨੀ ਪੱਤਾ, ਤ੍ਰੁਟਿ, ਮੁਸਤ, ਲਤਾ, ਕਸਤੂਰੀ, ਲਵੰਗ ਦੇ ਕੰਟੇ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ।

ਮੁਖੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ੍ਤਾ ਮੁਖਰੋਗਵਿਨਾਸ਼ਨਾਃ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੂਗਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਞ੍ਚਪਲ੍ਲਵਵਾਰਿਣਾ । ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਗੁਟਿਕਾਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾਸਿਤਂ ਮੁਖਵਾਸਕਂ ।। ੨੨੪.

ਪੂਗਾ, ਪੰਜ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਗੁਟਿਕਾ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਸਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰਚ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਵਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਟੁਕਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾਸਿਤਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ । ਕृਤਞ੍ਚ ਪੂਗਵਦ੍ਰਾਮ ਮੁਖਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਰਕਂ ।। ੨੨੪.

ਕੜਵੀ ਦੰਦਕਾਠੀਆਂ, ਗਉਮੂਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਭਿੱਜਾ ਕੇ, ਪੂਗਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਲਈ ਸੁਗੰਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਵਕ੍‌ਪਥ੍ਯਯੋਃ ਸਮਾਵਂਸ਼ੌ ਸ਼ਸ਼ਿਭਾਗਾਰ੍ਦ੍ਧਸਂਯੁਤੌ । ਨਾਗਵਲ੍ਲੀਸਮੋ ਭਾਤਿ ਮੁਖਵਾਸੋ ਮਨੋਹਰਃ ।। ੨੨੪.

ਦਾਲਚੀਨੀ ਤੇ ਪਥਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਾ, ਸ਼ਸ਼ੀਭਾਗ ਦਾ ਅਰਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਨਾਗਵੱਲੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਵਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ ਸਦਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਨ ਚਾਸਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਜ੍ਜਾਤੁ ਪੁਤ੍ਰਮਾਤੁਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੨੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪृਥਿਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥ੍ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਞ੍ਚ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੨੨੫.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵੈਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਿਲ੍ਪਾਨਿ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯੇਚ੍ਚੈਵਮਾਪ੍ਤੈਰ੍ਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯਂਵਦੈਃ । ਸ਼ਰੀਰਰਕ੍ਸ਼ਾਵ੍ਯਾਜੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਣੋऽਸ੍ਯ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨੫.

ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਕਲਾ ਸਿੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਸਙ੍ਗੋ ਦਾਤਵ੍ਯਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਲੁਬ੍ਧਵਿਮਾਨਿਤੈਃ । ਅਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੁ ਗੁਣਾਧਾਨਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁ ਤਂ ਬਨ੍ਧਯੇਤ੍ ਸੁਖੈਃ ।। ੨੨੫.

ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ, ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।

ਅਧਿਕਾਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਿਨੀਤਂ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਮृਗਯਾਂ ਪਾਨਮਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਰਾਜ੍ਯਨਾਸ਼ਂ ਸ੍ਤ੍ਯਜੇਨ੍ਨृਪਃ ।। ੨੨੫.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਏ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਜੂਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਵृਥਾਟ੍ਯਾਞ੍ਚ ਵਾਕ੍ਪਾਰੁष੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਨਿਨ੍ਦਾਞ੍ਚ ਦਣ੍ਡਪਾਰੁष੍ਯਮਰ੍ਥਦੂषਣਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ ।। ੨੨੫.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੋਣਾ, ਵਿਅਰਥ ਘੁੰਮਣਾ, ਕਰੜੀ ਬੋਲੀ, ਨਿੰਦਾ, ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਕਾਰਾਣਾਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਦੁਰ੍ਗਾਦੀਨਾਮਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ । ਅਰ੍ਥਾਨਾਂ ਦੂषਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਤ੍ਵਮੇਵ ਚ ।। ੨੨੫.

ਕਿਲਿਆਂ ਦੀ ਤਬਾਹੀ, ਗੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਣ-ਸੰਭਾਲ, ਧਨ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਅਰਥ ਵਿਖੇਰਿਆ ਹੋਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਨਾਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਯਦ੍ਦਾਨਮਪਾਤ੍ਰੇ ਦਾਨਮੇਵ ਚ । ਅਰ੍ਥੇषੁ ਦੂषਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਸਤ੍ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ ।। ੨੨੫.

ਜੋ ਦਾਨ ਗਲਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਮਦਂ ਮਾਨਂ ਲੋਭਂ ਦਰ੍ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਤਤੋ ਭृਤ੍ਯਜਯਙ੍‌ਕृਤ੍ਵਾ ਪੌਰਜਾਨਪਦਂ ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨੫.

ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਗੁੱਸਾ, ਨਸ਼ਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਘਮੰਡ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।