ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਕਾਮਿਤਾਸੁ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੇਵ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਜ੍ਞਾਤਮਣ੍ਡਨਕਾਲਾਪਿ ਨ ਕਰੋਤਿ ਚ ਮਣ੍ਡਨਂ ।। ੨੨੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਿੰਗਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੰਗਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹृष੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਚ ਪਰਾਙ੍‌ਮੁਖੀ ।। ੨੨੪.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਾ ਤਥਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਿਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਚਞ੍ਚਲਾਂ । ਤਥਾਪ੍ਯੁਪਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਂ ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਰੋਤ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰ ਦੂਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।

ਵਿਵृਣੀਤਿ ਤਥਾਹ੍ਗਾਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾ ਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰ੍ਗਵ । ਗਹਿਤਞ੍ਚ ਤਥੈਵਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਿਗੂਹਤਿ ।। ੨੨੪.

ਭਾਰਗਵ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੇ ਗੁਪਤ ਭਾਗ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਅੰਗ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਲਾਲਿਡ੍ਗਨਚੁਮ੍ਬਨਂ । ਆਭਾष੍ਯਮਾਣਾ ਭਵਤਿ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੨੪.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਤੇ ਚੁੰਬਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਪੁਲਕਿਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਵੇਦੇਨੈਵ ਚ ਭਜ੍ਯਤੇ । ਕਰੋਤਿ ਚ ਤਥਾ ਰਾਮ ਸੁਲਭਦ੍ਰਵ੍ਯਯਾਚਨਂ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਛੂਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਪਰਮਾਂ ਮੁਦਂ । ਨਾਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਦੇਵ ਮੁਦਿਤਾ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।

ਕਰਕਜਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰੇषਯਤ੍ਯਪਿ । ਤਤ੍ਪ੍ਰੇषਿਤਞ੍ਚ ਹृਦਯੇ ਵਿਨ੍ਯਸਤ੍ਯਪਿ ਚਾਦਰਾਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਫਲ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਆਲਿਙ੍ਗਨੈਸ਼੍ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਲਿਮ੍ਪਤੀਵਾਮृਤੇਨ ਯਾ । ਸੁਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਥਾਦੌ ਚ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਦੇ ਜਾਗਣ ਤੇ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਰੂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੁਪ੍ਤਞ੍ਚੈਨਂ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਕਪਿਤ੍ਥਚੂਰ੍ਣਯੋਗੇਨ ਤਥਾ ਦਧ੍ਨਃ ਸ੍ਰਜਾ ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਉਸਦੇ ਰਾਣੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਛੂਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਜਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕਪਿੱਥ ਦੇ ਚੂਰਨ ਤੇ ਦਹੀਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੀ।

ਘृਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਭਵਤਿ ਦੁਗ੍ਧੈਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾ ਯਵੈਃ । ਭੋਜ੍ਯਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨੈਵਂ ਸ੍ਯਾਦ੍‌ਗਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਘੀ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੌ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੌਚਮਾਚਮਨਂ ਰਾਮ ਤਥੈਵ ਚ ਵਿਰੇਚਨਂ । ਭਾਵਨਾ ਚੈਵ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਬੋਧਨਂ ਧੂਪਨਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਰਾਮਾ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਵਿਰੇਚਨ, ਮਨਨ, ਪਕਾਉਣਾ, ਜਗਾਉਣਾ ਤੇ ਧੂਪ ਦੇਣਾ।

ਵਾਸਨਞ੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾष੍ਟਕਮਿਦਂ ਸ੍ਮृਤਂ । ਕਪਿਤ੍ਥਵਿਲ੍ਵਜਮ੍ਵਾਮ੍ਰਕਰਵੀਰਕਪਲ੍ਲਬੈਃ ।। ੨੨੪.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਕਰਮ ਹਨ, ਜੋ ਕਪਿੱਥ, ਬਿਲਵਾ, ਆਮ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕृਤ੍ਵੋਦਕਨ੍ਤੁ ਯਦ੍‌ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ਼ੌਵਿਤਂ ਸ਼ੌਚਨਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ । ਤੇषਾਮਭਾਵੇ ਸ਼ੌਚਨ੍ਤੁ ਮृਗਦਰ੍ਪਾਮ੍ਭਸਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਜੋ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮਿਰਗਦਰਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਲਂ ਦੇਵਕਾष੍ਠਞ੍ਚ੮ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਸਹ । ਬਾਲਃ ਕੁਨ੍ਦੁਰੁਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਕਃ ।। ੨੨੪.

ਸਰਲ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਦ, ਬਾਲਾ, ਕੁੰਦੁਰੁਕਾ, ਗੁਗਗਲ ਤੇ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਕ।

ਸਹ ਸਰ੍ਜਰਸੇਨੈਵਂ ਧੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਧੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣਾਦਸ੍ਮਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਾਦ੍ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ ।। ੨੨੪.

ਸਰਜ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਇਕਵੀਹ ਧੂਪ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਹਨ; ਧੂਪ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨਚਾਹੇ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਸਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਜਭਾਗੈਰ੍ਨ੍ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਨਖਪਿਣ੍ਯਾਕਮਲਯੈਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਸਰਜ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ; ਨਖ, ਤਿਲ ਦੀ ਖਲ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਮਾਸੀਂ ਸੁਰਾਞ੍ਚ ਕੁष੍ਠਞ੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਮਾਸੀ, ਸੁਰਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਏਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਮਾਦਾਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਤ੍ਰਯਮਥੇਚ੍ਛਯਾ । ਮृਗਦਰ੍ਪਯੁਤਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ।। ੨੨੪.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਚਾਹੇ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਮਿਰਗਦਰਪ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਙ੍‌ਮੁਰਾਨਲਦੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੈਰ੍ਵਾਲਕਾਰ੍ਦ੍ਧਸਮਾਯੁਤੈਃ। ਸ੍ਨਾਨਮੁਤ੍ਪਲਗਨ੍ਧਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਤੈਲਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਨੀਲਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੁਗੰਧੀ ਪਾਣੀ, ਅਰਧੀ ਮੁਰਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤੇ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਸਰ ਦੀ ਵਾਸ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਗਰਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਯੋਜਿਤਂ । ਸਦ੍ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਕੁਲੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਗਨ੍ਧਿ ਮਨੋਹਰਂ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਜਾਤੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਵਾਸ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਰਧਾ ਤਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਤੀ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਕੁਲ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਨਮੋਹਣੀ ਤੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਮਹਿਕ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾਨ੍ਤਗਰਂ ਚੋਲਂ ਤ੍ਵਚਂ ਚਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਂ ਨਖਂ । ਗਨਧਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧਤੈਲਂ ਭਵੇਚ੍ਛੁਭਂ ।। ੨੨੪.

ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਤਗਰ, ਚੋਲਾ, ਦਾਲਚੀਨੀ ਦੀ ਛਾਲ, ਵਿਆਘਰਨਖ, ਨਖ, ਤੇ ਗੰਧਪੱਤਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧੀ ਤੇਲ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੈਲਂ ਨਿਪੀਡਿਤਂ ਰਾਮ ਤਿਲੈਃ ਪੁष੍ਪਾਧਿਵਾਸਿਤੈਃ । ਵਾਸਨਾਤ੍ ਪੁष੍ਪਸਟ੍ਟਸ਼ਂ ਗਨ੍ਧੇਨ ਤੁ ਭਵੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਂ ।। ੨੨੪.

ਤਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਲਾਲਵਙ੍ਗਕਕ੍ਕੋਲਜਾਤੀਫਲਨਿਸ਼ਾਕਰਾਃ । ਜਾਤੀਪਤ੍ਰਿਕਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾ ਮੁਖਵਾਸਕਾਃ ।। ੨੨੪.

ਇਲਾਚੀ, ਲਵੰਗ, ਕੱਕੋਲਾ, ਜਾਤੀਫਲ, ਨਿਸ਼ਾਕਰ, ਜਾਤੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਵਾਸ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਕਾਨ੍ਤਾ ਮृਗਦਰ੍ਪਂ ਹਰੇਣੁਕਂ । ਕਕ੍ਕੋਲੈਲਾਲਵਙ੍ਗਞ੍ਚ ਜਾਤੀ ਕੋਸ਼ਕਮੇਵ ਚ ।। ੨੨੪.

ਕਰਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਕਾਂਤਾ, ਮਸ਼ਕ, ਮਿਰਗ ਮਸ਼ਕ, ਹਰੇਣੁਕਾ, ਕੱਕੋਲਾ, ਇਲਾਚੀ, ਲਵੰਗ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਫਲ ਵੀ।

ਤ੍ਵਕ੍‌ਪਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰੁਟਿਮੁਸ੍ਤੌ ਚ ਲਤਾਂ ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਂ ਤਥਾ । ਕਣ੍ਟਕਾਨਿ ਲਵਙ੍ਗਸ੍ਯ ਫਲਪਤ੍ਰੇ ਚ ਜਾਤਿਤਃ ।। ੨੨੪.

ਦਾਲਚੀਨੀ ਪੱਤਾ, ਤ੍ਰੁਟਿ, ਮੁਸਤ, ਲਤਾ, ਕਸਤੂਰੀ, ਲਵੰਗ ਦੇ ਕੰਟੇ, ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ।

ਮੁਖੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ੍ਤਾ ਮੁਖਰੋਗਵਿਨਾਸ਼ਨਾਃ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੂਗਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪਞ੍ਚਪਲ੍ਲਵਵਾਰਿਣਾ । ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਗੁਟਿਕਾਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾਸਿਤਂ ਮੁਖਵਾਸਕਂ ।। ੨੨੪.

ਪੂਗਾ, ਪੰਜ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਗੁਟਿਕਾ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਸਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰਚ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਵਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਟੁਕਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾਸਿਤਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ । ਕृਤਞ੍ਚ ਪੂਗਵਦ੍ਰਾਮ ਮੁਖਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਰਕਂ ।। ੨੨੪.

ਕੜਵੀ ਦੰਦਕਾਠੀਆਂ, ਗਉਮੂਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਭਿੱਜਾ ਕੇ, ਪੂਗਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਲਈ ਸੁਗੰਧੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।