ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਚਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਕਰਂ । ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਵਿषਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਃ ਸੀਦਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ।। ੨੨੨.

ਭਾਵੇਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ—

ਤਸ੍ਯ ਸੀਦਤਿ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ਤਰੈਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵृਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਕਾਲ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਵੇਨਂ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵੌਰਸਂ । ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਧਰ੍ਮਮਨ੍ਵਹਂ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਕਰੇ—

ਤੇਨਾਯੁਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮੇਵ ਚ । ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਸੇਨੈਕਞ੍ਚ੧੦ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਃ ।। ੨੨੨.

ਉਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਮਰ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਰਾਜਧਰ੍ਮਾਃ ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰਚਿਨ੍ਤਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਕਾਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤੇषਾਂ ਸੇਵਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਨृਪੈਃ ।। ੨੨੪.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਮੂਲੋऽਰ੍ਥਵਿਟਪਸ੍ਤਥਾ ਕਰ੍ਮ੍ਮਫਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਪਾਦਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਫਲਭਾਗ੍‌ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਧਰਮ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਤਣ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲਕੜੇ ਦੀ ਇਸ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਫਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮਾਧੀਨਾਃ੧ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਮ ਤਦਰ੍ਥਂ ਰਤ੍ਨਸਙ੍‌ਗ੍ਰਹਃ । ਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਨਾਤਿਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ਚ ਭੂਭੁਜਾ ਵਿषਯੈषਿਣਾ ।। ੨੨੪.

ਰਾਮਾ, ਔਰਤਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਭੂ-ਪਤੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਕਰੇ।

ਦੁष੍ਟਾਨ੍ਯਾਚਰਤੇ੪ ਯਾ ਤੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਤਤ੍ਕਥਾਂ। ਐਕ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਦ੍ਭਿਰ੍ਵ੍ਰਜਤਿ ਗਰ੍ਵਂ ਵਹਤਿ ਚੋਦ੍ਧਤਾ ।। ੨੨੪.

ਜੋ ਔਰਤ ਮੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਰਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਚੁਮ੍ਬਿਤਾ ਮਾਰ੍ष੍ਟਿ ਵਦਨਂ ਦਤ੍ਤਨ੍ਨ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਚੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪੋਂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਧੁਨੋਤਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਗਾਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵਿਰੁਣਾਦ੍ਧਿ ਯਾ । ਈषਚ੍ਛृਣੋਤਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਪਿ ਪਰਾਙ੍‌ਮੁਖੀ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਛੋਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਸਾ ਫੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੂੰਹ ਪਾਸਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਕਾਮਿਤਾਸੁ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੇਵ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਜ੍ਞਾਤਮਣ੍ਡਨਕਾਲਾਪਿ ਨ ਕਰੋਤਿ ਚ ਮਣ੍ਡਨਂ ।। ੨੨੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਿੰਗਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੰਗਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹृष੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਚ ਪਰਾਙ੍‌ਮੁਖੀ ।। ੨੨੪.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਾ ਤਥਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਿਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਚਞ੍ਚਲਾਂ । ਤਥਾਪ੍ਯੁਪਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਂ ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਰੋਤ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰ ਦੂਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।

ਵਿਵृਣੀਤਿ ਤਥਾਹ੍ਗਾਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾ ਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰ੍ਗਵ । ਗਹਿਤਞ੍ਚ ਤਥੈਵਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਿਗੂਹਤਿ ।। ੨੨੪.

ਭਾਰਗਵ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੇ ਗੁਪਤ ਭਾਗ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਅੰਗ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਲਾਲਿਡ੍ਗਨਚੁਮ੍ਬਨਂ । ਆਭਾष੍ਯਮਾਣਾ ਭਵਤਿ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੨੪.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਤੇ ਚੁੰਬਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਪੁਲਕਿਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਵੇਦੇਨੈਵ ਚ ਭਜ੍ਯਤੇ । ਕਰੋਤਿ ਚ ਤਥਾ ਰਾਮ ਸੁਲਭਦ੍ਰਵ੍ਯਯਾਚਨਂ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਛੂਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਪਰਮਾਂ ਮੁਦਂ । ਨਾਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਦੇਵ ਮੁਦਿਤਾ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।

ਕਰਕਜਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰੇषਯਤ੍ਯਪਿ । ਤਤ੍ਪ੍ਰੇषਿਤਞ੍ਚ ਹृਦਯੇ ਵਿਨ੍ਯਸਤ੍ਯਪਿ ਚਾਦਰਾਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਫਲ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਆਲਿਙ੍ਗਨੈਸ਼੍ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਲਿਮ੍ਪਤੀਵਾਮृਤੇਨ ਯਾ । ਸੁਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਥਾਦੌ ਚ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਦੇ ਜਾਗਣ ਤੇ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਰੂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੁਪ੍ਤਞ੍ਚੈਨਂ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਕਪਿਤ੍ਥਚੂਰ੍ਣਯੋਗੇਨ ਤਥਾ ਦਧ੍ਨਃ ਸ੍ਰਜਾ ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਉਸਦੇ ਰਾਣੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਛੂਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਜਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕਪਿੱਥ ਦੇ ਚੂਰਨ ਤੇ ਦਹੀਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੀ।

ਘृਤਂ ਸੁਗਨ੍ਧਿ ਭਵਤਿ ਦੁਗ੍ਧੈਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੈਸ੍ਤਥਾ ਯਵੈਃ । ਭੋਜ੍ਯਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨੈਵਂ ਸ੍ਯਾਦ੍‌ਗਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਘੀ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੌ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੁਗੰਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੌਚਮਾਚਮਨਂ ਰਾਮ ਤਥੈਵ ਚ ਵਿਰੇਚਨਂ । ਭਾਵਨਾ ਚੈਵ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਬੋਧਨਂ ਧੂਪਨਨ੍ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਰਾਮਾ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਵਿਰੇਚਨ, ਮਨਨ, ਪਕਾਉਣਾ, ਜਗਾਉਣਾ ਤੇ ਧੂਪ ਦੇਣਾ।

ਵਾਸਨਞ੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮਾष੍ਟਕਮਿਦਂ ਸ੍ਮृਤਂ । ਕਪਿਤ੍ਥਵਿਲ੍ਵਜਮ੍ਵਾਮ੍ਰਕਰਵੀਰਕਪਲ੍ਲਬੈਃ ।। ੨੨੪.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਕਰਮ ਹਨ, ਜੋ ਕਪਿੱਥ, ਬਿਲਵਾ, ਆਮ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕृਤ੍ਵੋਦਕਨ੍ਤੁ ਯਦ੍‌ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ਼ੌਵਿਤਂ ਸ਼ੌਚਨਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ । ਤੇषਾਮਭਾਵੇ ਸ਼ੌਚਨ੍ਤੁ ਮृਗਦਰ੍ਪਾਮ੍ਭਸਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਜੋ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮਿਰਗਦਰਪ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਲਂ ਦੇਵਕਾष੍ਠਞ੍ਚ੮ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਕਾਨ੍ਤਯਾ ਸਹ । ਬਾਲਃ ਕੁਨ੍ਦੁਰੁਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਕਃ ।। ੨੨੪.

ਸਰਲ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਦ, ਬਾਲਾ, ਕੁੰਦੁਰੁਕਾ, ਗੁਗਗਲ ਤੇ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਕ।

ਸਹ ਸਰ੍ਜਰਸੇਨੈਵਂ ਧੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਧੂਪਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣਾਦਸ੍ਮਾਦੇਕਵਿਂਸ਼ਾਦ੍ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ ।। ੨੨੪.

ਸਰਜ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਇਕਵੀਹ ਧੂਪ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਹਨ; ਧੂਪ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨਚਾਹੇ ਗਿਣਤੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਸਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਜਭਾਗੈਰ੍ਨ੍ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਨਖਪਿਣ੍ਯਾਕਮਲਯੈਃ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਤਥਾ ।। ੨੨੪.

ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ, ਸਰਜ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ; ਨਖ, ਤਿਲ ਦੀ ਖਲ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਮਾਸੀਂ ਸੁਰਾਞ੍ਚ ਕੁष੍ਠਞ੍ਚ ਸ੍ਨਾਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਮਾਸੀ, ਸੁਰਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਏਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਮਾਦਾਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਤ੍ਰਯਮਥੇਚ੍ਛਯਾ । ਮृਗਦਰ੍ਪਯੁਤਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ।। ੨੨੪.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਚਾਹੇ ਤਿੰਨ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਮਿਰਗਦਰਪ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।