ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਸੁ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਵਿਧਬਾਸ੍ਵਤੁਰਾਸੁ ਚ । ਜੀਵਨ੍ਤੀਨਾਨ੍ਤੁ ਤਾਸਾਂ ਯੇ ਸਂਹਰੇਯੁਃ ਸ੍ਵਵਾਨ੍ਧਵਾਃ ।। ੨੨੨.

ਪਤਿਵਰਤਾ, ਵਿਧਵਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ ਲੈ ਲੈਣ,

ਤਾਞ੍‌ਛਿष੍ਯਾਚ੍ਚੌਰਦਣ੍ਡੇਨ ਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਃ ਕृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਸਾਮਾਨ੍ਯਤੋ ਹृਤਞ੍ਚੌਰੈਸ੍ਤਦ੍ਵੈ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਨृਪਃ ।। ੨੨੨.

ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਚੋਰ ਮਾਲ ਲੈ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਉਹ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰੇ।

ਚੌਰਰਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਾਰਿਬ੍ਯੋ ਰਾਜਾਪਿ ਹृਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਅਹृਤੇ ਯੋ ਹृਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨਿਃ ਸਾਰ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡ੍ਯ ਏਵ ਸਃ ।। ੨੨੨.

ਚੋਰੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਾਜਾ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਮਾਲ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਨਿਕਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਨ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਗृਹੇ ਯਦ੍‌ ਗृਹਗੈਰ੍ਹृਤਂ । ਸ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਪਣ੍ਯਾਦਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਮਂ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰਾਜਾ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਲ੍ਕਾਂਸ਼ਂ ਪਰਦੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਵ੍ਯਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਂ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੇਚ੍ਛੁਲ੍ਕਂ ਲਾਭਂ ਵਣਿਗ੍ਯਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੋਲ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ-ਖਰਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਟੋਲ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇ।

ਵਿਂਸ਼ਾਂਸ਼ਂ ਲਾਭਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਣ੍ਡਨੀਯਸ੍ਤਤੋऽਨ੍ਯਯਾ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਾਨਾਞ੍ਚ੯ ਤਰਸ਼ੁਲ੍ਕਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਲਾਭ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਤੂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟੋਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਤਰੇषੁ ਦਾਸਦੋषੇਣ ਨष੍ਟਂ ਦਾਸਾਸ੍ਤੁ ਦਾਪਯੇਤ੍ । ਸ਼ੂਕਧਾਨ੍ਯੇषੁ षਡ੍‌ਭਾਗਂ ਸ਼ਿਮ੍ਬਿਧਾਨ੍ਯੇ ਤਥਾष੍ਟਮਂ ।। ੨੨੨.

ਜੇ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚੀਲ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ 'ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ 'ਤੇ ਅਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਰਾਜਾ ਵਨ੍ਯਾਰ੍ਥਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਨੁਰੂਪਕਂ । ਪਞ੍ਚषਙ੍ਭਾਗਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਰਾਜਾ ਪਸ਼ੁਹਿਰਣ੍ਯਯੋਃ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਪੰਜਵਾਂ ਜਾਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗਨ੍ਧੌषਧਿਰਸਾਨਾਞ੍ਚ ਭਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਸ੍ਮਮਯਸ੍ਯ ਚ । ਪਤ੍ਰਸ਼ਾਕਤृਣਾਨਾਞ੍ਚ ਵਂਸ਼ਵੈਣਵਚਰ੍ਮ੍ਮਣਂ ।। ੨੨੨.

ਇਤਰ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰਸ, ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਪੱਤੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਘਾਹ, ਬਾਂਸ, ਵੈਣ, ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ—

ਵੈਦਲਾਨਾਞ੍ਚ ਭਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਸ਼੍ਮਮਯਸ੍ਯ ਚ । षਡ੍‌ਭਾਗਮੇਵ ਚਾਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸਰ੍षਿਪਃ ।। ੨੨੨.

ਲੱਕੜ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਐਸੇ ਹੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਤੋਂ ਵੀ।

ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਚਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਕਰਂ । ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਵਿषਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਃ ਸੀਦਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ।। ੨੨੨.

ਭਾਵੇਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ—

ਤਸ੍ਯ ਸੀਦਤਿ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ਤਰੈਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵृਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਕਾਲ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਵੇਨਂ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵੌਰਸਂ । ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਧਰ੍ਮਮਨ੍ਵਹਂ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਕਰੇ—

ਤੇਨਾਯੁਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮੇਵ ਚ । ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਸੇਨੈਕਞ੍ਚ੧੦ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਃ ।। ੨੨੨.

ਉਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਮਰ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਰਾਜਧਰ੍ਮਾਃ ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰਚਿਨ੍ਤਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਕਾਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤੇषਾਂ ਸੇਵਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਨृਪੈਃ ।। ੨੨੪.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਮੂਲੋऽਰ੍ਥਵਿਟਪਸ੍ਤਥਾ ਕਰ੍ਮ੍ਮਫਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਪਾਦਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਫਲਭਾਗ੍‌ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਧਰਮ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਤਣ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲਕੜੇ ਦੀ ਇਸ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਫਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮਾਧੀਨਾਃ੧ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਮ ਤਦਰ੍ਥਂ ਰਤ੍ਨਸਙ੍‌ਗ੍ਰਹਃ । ਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਨਾਤਿਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ਚ ਭੂਭੁਜਾ ਵਿषਯੈषਿਣਾ ।। ੨੨੪.

ਰਾਮਾ, ਔਰਤਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਭੂ-ਪਤੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਕਰੇ।

ਦੁष੍ਟਾਨ੍ਯਾਚਰਤੇ੪ ਯਾ ਤੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਤਤ੍ਕਥਾਂ। ਐਕ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਦ੍ਭਿਰ੍ਵ੍ਰਜਤਿ ਗਰ੍ਵਂ ਵਹਤਿ ਚੋਦ੍ਧਤਾ ।। ੨੨੪.

ਜੋ ਔਰਤ ਮੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਰਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਚੁਮ੍ਬਿਤਾ ਮਾਰ੍ष੍ਟਿ ਵਦਨਂ ਦਤ੍ਤਨ੍ਨ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਚੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪੋਂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਧੁਨੋਤਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਗਾਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵਿਰੁਣਾਦ੍ਧਿ ਯਾ । ਈषਚ੍ਛृਣੋਤਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਪਿ ਪਰਾਙ੍‌ਮੁਖੀ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਛੋਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਾਸਾ ਫੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੂੰਹ ਪਾਸਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਕਾਮਿਤਾਸੁ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੇਵ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਜ੍ਞਾਤਮਣ੍ਡਨਕਾਲਾਪਿ ਨ ਕਰੋਤਿ ਚ ਮਣ੍ਡਨਂ ।। ੨੨੪.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਿੰਗਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਿੰਗਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਹृष੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਚ ਪਰਾਙ੍‌ਮੁਖੀ ।। ੨੨੪.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਾ ਤਥਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਿਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਚਞ੍ਚਲਾਂ । ਤਥਾਪ੍ਯੁਪਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਂ ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਰੋਤ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲ ਨਜ਼ਰ ਦੂਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।

ਵਿਵृਣੀਤਿ ਤਥਾਹ੍ਗਾਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਯਾ ਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰ੍ਗਵ । ਗਹਿਤਞ੍ਚ ਤਥੈਵਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਿਗੂਹਤਿ ।। ੨੨੪.

ਭਾਰਗਵ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੇ ਗੁਪਤ ਭਾਗ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਅੰਗ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਲਾਲਿਡ੍ਗਨਚੁਮ੍ਬਨਂ । ਆਭਾष੍ਯਮਾਣਾ ਭਵਤਿ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯਾ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੨੪.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ, ਗਲੇ ਲੱਗਣ ਤੇ ਚੁੰਬਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਪੁਲਕਿਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਵੇਦੇਨੈਵ ਚ ਭਜ੍ਯਤੇ । ਕਰੋਤਿ ਚ ਤਥਾ ਰਾਮ ਸੁਲਭਦ੍ਰਵ੍ਯਯਾਚਨਂ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਛੂਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਪਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਪਰਮਾਂ ਮੁਦਂ । ਨਾਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਾਦੇਵ ਮੁਦਿਤਾ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।

ਕਰਕਜਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰੇषਯਤ੍ਯਪਿ । ਤਤ੍ਪ੍ਰੇषਿਤਞ੍ਚ ਹृਦਯੇ ਵਿਨ੍ਯਸਤ੍ਯਪਿ ਚਾਦਰਾਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਏ ਫਲ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਆਲਿਙ੍ਗਨੈਸ਼੍ਚ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਲਿਮ੍ਪਤੀਵਾਮृਤੇਨ ਯਾ । ਸੁਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਥਾਦੌ ਚ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਉਹ ਗਲੇ ਲੱਗ ਕੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਦੇ ਜਾਗਣ ਤੇ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।