ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾष੍ਟ੍ਰਪੀਡਾਕਰੋ ਰਾਜਾ ਨਰਕੇ ਵਸਤੇ ਚਿਰਂ ।। ੨੨੩.

ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤਪਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾ ਯਸ੍ਯ ਨ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਪ੍ਰਚਜਾ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗृਹੋਪਮਃ ।। ੨੨੩.

ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਸ ਲਈ ਯਜਨ ਜਾਂ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਵਰਗ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਅਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਪ੍ਰ੍ਜਾ ਯਸ੍ਯ ਨਰਕਂ ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰਂ । ਰਾਜਾ षਡ੍‌ਬਾਗਮਾਦਤ੍ਤੇ ਸੁਕृਤਾਦ੍‌ਦੁष੍ਕृਤਾਦਪਿ ।। ੨੨੨.

ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਹਲ ਨਰਕ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮ੍ਮਾਗਮੋ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਚ ਪਾਪਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸੁਭਗਾ ਵਿਟਭੀਤੇਵ ਰਾਜਵਲ੍ਲਭਤਸ੍ਕਰੈਃ ।। ੨੨੨.

ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸੁਭਾਗਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਟਿਆ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਨਿਧਿਂਦ੍ਵਿਜਾਤ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਸਕਲਂ ਤਥਾ ।। ੨੨੨.

ਖਜਾਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਦੁਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈ ਲਵੇ।

ਚਤੁਰ੍ਥਮष੍ਟਮਂ ਭਾਗਂ ਤਥਾ षੋਡਸ਼ਮਂ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਵਰ੍ਣਕਮੇਣ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਿਧਿਂ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਧਰ੍ਮ੍ਮਤਃ ।। ੨੨੨.

ਦੁਜਾ ਚੌਥਾ, ਅੱਠਵਾਂ ਜਾਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਜਾਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਖਜਾਨਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ।

ਅਨृਤਨ੍ਤੁ ਵਦਨ੍ ਦਣ੍ਡ੍ਯਃ੭ ਸੁਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯਾਂਸ਼ਮष੍ਟਮਂ । ਪ੍ਰਣष੍ਟਸ੍ਵਾਮਿਕਮृਕ੍‌ਥਂ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰ੍ਯਵ੍ਦਂ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਆਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦੌਲਤ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਮਾਲਕ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਰੱਖੇ।

ਅਰ੍ਵਾਕ੍‌ ਤ੍ਰ੍ਯਬ੍ਦਾਦ੍ਧਰੇਤ੍‌ਸ੍ਵਾਮੀ ਪਰੇਣ ਨृਪਤਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ । ਮਮੇਦਮਿਤਿਯਾ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਸੋऽਰ੍ਥਯੁਕ੍ਤੋ ਯਥਾਵਿਧਿ ।। ੨੨੨.

ਜੇ ਮਾਲਕ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਲ ਲੈ ਲਵੇ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲੈ ਲਵੇ। ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਕਹੇ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸਬੂਤ ਦੇਵੇ।

ਸਮ੍ਪਾਦ੍ਯ ਰੂਪਸਙ੍ਖ੍ਯਾਦੋਨ੍ ਸ੍ਵਾਮੀ ਤਦ੍‌ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਰ੍ਹਤਿ । ਬਾਲਦਾਯਾਦਿਕਮृਕ੍ਥਂ੮ ਤਾਵਦ੍ਰਾਜਾਨੁਪਾਲਪੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਮਾਲਕ ਜਦੋਂ ਰੂਪ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮਾਲ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਜਾਂ ਵਾਰਸਾਂ ਦਾ ਮਾਲ ਰਾਜਾ ਤਦ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਸਮਾਵृਤ੍ਤੋ ਯਾਵਦ੍ਵਾਤੀਤਸ਼ੈਸ਼ਵਃ । ਬਾਲਪੁਤ੍ਰਾਸੁ ਚੈਵਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨਿष੍ਕੁਲਾਸੁ ਚ ।। ੨੨੨.

ਜਦ ਤੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਵੱਡਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਸੁ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਵਿਧਬਾਸ੍ਵਤੁਰਾਸੁ ਚ । ਜੀਵਨ੍ਤੀਨਾਨ੍ਤੁ ਤਾਸਾਂ ਯੇ ਸਂਹਰੇਯੁਃ ਸ੍ਵਵਾਨ੍ਧਵਾਃ ।। ੨੨੨.

ਪਤਿਵਰਤਾ, ਵਿਧਵਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਲ ਲੈ ਲੈਣ,

ਤਾਞ੍‌ਛਿष੍ਯਾਚ੍ਚੌਰਦਣ੍ਡੇਨ ਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਃ ਕृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਸਾਮਾਨ੍ਯਤੋ ਹृਤਞ੍ਚੌਰੈਸ੍ਤਦ੍ਵੈ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਨृਪਃ ।। ੨੨੨.

ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਚੋਰ ਮਾਲ ਲੈ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਉਹ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰੇ।

ਚੌਰਰਕ੍ਸ਼ਾਧਿਕਾਰਿਬ੍ਯੋ ਰਾਜਾਪਿ ਹृਤਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਅਹृਤੇ ਯੋ ਹृਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨਿਃ ਸਾਰ੍ਯੋ ਦਣ੍ਡ੍ਯ ਏਵ ਸਃ ।। ੨੨੨.

ਚੋਰੀ ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਾਜਾ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਮਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਝੂਠਾ ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਮਾਲ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਨਿਕਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਨ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਗृਹੇ ਯਦ੍‌ ਗृਹਗੈਰ੍ਹृਤਂ । ਸ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਪਣ੍ਯਾਦਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਮਂ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਰਾਜਾ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਲ੍ਕਾਂਸ਼ਂ ਪਰਦੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਵ੍ਯਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਂ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੇਚ੍ਛੁਲ੍ਕਂ ਲਾਭਂ ਵਣਿਗ੍ਯਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੋਲ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ-ਖਰਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਟੋਲ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇ।

ਵਿਂਸ਼ਾਂਸ਼ਂ ਲਾਭਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਣ੍ਡਨੀਯਸ੍ਤਤੋऽਨ੍ਯਯਾ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤਾਨਾਞ੍ਚ੯ ਤਰਸ਼ੁਲ੍ਕਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਲਾਭ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਤੂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟੋਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਤਰੇषੁ ਦਾਸਦੋषੇਣ ਨष੍ਟਂ ਦਾਸਾਸ੍ਤੁ ਦਾਪਯੇਤ੍ । ਸ਼ੂਕਧਾਨ੍ਯੇषੁ षਡ੍‌ਭਾਗਂ ਸ਼ਿਮ੍ਬਿਧਾਨ੍ਯੇ ਤਥਾष੍ਟਮਂ ।। ੨੨੨.

ਜੇ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗੁਆਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚੀਲ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ 'ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ 'ਤੇ ਅਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਰਾਜਾ ਵਨ੍ਯਾਰ੍ਥਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਨੁਰੂਪਕਂ । ਪਞ੍ਚषਙ੍ਭਾਗਮਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਰਾਜਾ ਪਸ਼ੁਹਿਰਣ੍ਯਯੋਃ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਪੰਜਵਾਂ ਜਾਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗਨ੍ਧੌषਧਿਰਸਾਨਾਞ੍ਚ ਭਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਸ੍ਮਮਯਸ੍ਯ ਚ । ਪਤ੍ਰਸ਼ਾਕਤृਣਾਨਾਞ੍ਚ ਵਂਸ਼ਵੈਣਵਚਰ੍ਮ੍ਮਣਂ ।। ੨੨੨.

ਇਤਰ, ਦਵਾਈਆਂ, ਰਸ, ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ, ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਪੱਤੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਘਾਹ, ਬਾਂਸ, ਵੈਣ, ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ—

ਵੈਦਲਾਨਾਞ੍ਚ ਭਾਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਸ਼੍ਮਮਯਸ੍ਯ ਚ । षਡ੍‌ਭਾਗਮੇਵ ਚਾਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸਰ੍षਿਪਃ ।। ੨੨੨.

ਲੱਕੜ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ 'ਤੇ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਐਸੇ ਹੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਤੋਂ ਵੀ।

ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਚਾਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਕਰਂ । ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਵਿषਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਃ ਸੀਦਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ।। ੨੨੨.

ਭਾਵੇਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ—

ਤਸ੍ਯ ਸੀਦਤਿ ਤਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ਤਰੈਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵृਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਕਾਲ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਵੇਨਂ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵੌਰਸਂ । ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਧਰ੍ਮਮਨ੍ਵਹਂ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਰਮ ਕਰੇ—

ਤੇਨਾਯੁਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰਮੇਵ ਚ । ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਨ੍ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਸੇਨੈਕਞ੍ਚ੧੦ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਃ ।। ੨੨੨.

ਉਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਉਮਰ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਰਾਜਧਰ੍ਮਾਃ ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰਚਿਨ੍ਤਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾਃ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਕਾਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤੇषਾਂ ਸੇਵਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਨृਪੈਃ ।। ੨੨੪.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਮੂਲੋऽਰ੍ਥਵਿਟਪਸ੍ਤਥਾ ਕਰ੍ਮ੍ਮਫਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਪਾਦਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਫਲਭਾਗ੍‌ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨੨੪.

ਧਰਮ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਦੌਲਤ ਤਣ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲਕੜੇ ਦੀ ਇਸ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਫਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕਾਮਾਧੀਨਾਃ੧ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਮ ਤਦਰ੍ਥਂ ਰਤ੍ਨਸਙ੍‌ਗ੍ਰਹਃ । ਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਨਾਤਿਸੇਵ੍ਯਾਸ੍ਚ ਭੂਭੁਜਾ ਵਿषਯੈषਿਣਾ ।। ੨੨੪.

ਰਾਮਾ, ਔਰਤਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਭੂ-ਪਤੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਕਰੇ।

ਦੁष੍ਟਾਨ੍ਯਾਚਰਤੇ੪ ਯਾ ਤੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਤਤ੍ਕਥਾਂ। ਐਕ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਦ੍ਭਿਰ੍ਵ੍ਰਜਤਿ ਗਰ੍ਵਂ ਵਹਤਿ ਚੋਦ੍ਧਤਾ ।। ੨੨੪.

ਜੋ ਔਰਤ ਮੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਰਵ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਚੁਮ੍ਬਿਤਾ ਮਾਰ੍ष੍ਟਿ ਵਦਨਂ ਦਤ੍ਤਨ੍ਨ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਾਦੌ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਾਪਿ ਤਥਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੨੪.

ਜਦੋਂ ਚੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਪੋਂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।