ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਾਜ੍ਞਾ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਵਿਤਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਨ ਤਲ੍ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍ । ਆਜ੍ਞਾਪ੍ਯਮਾਨੇ ਬਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਿਙ੍ਕਰੋਮੀਤਿ ਵਾ ਵਦੇਤ੍ ।। ੨੨੧.

ਰਾਜਾ ਜੋ ਭੇਦ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ 'ਕੀ ਕਰੀਏ?' ਕਹਿ ਕੇ ਆਗਿਆ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਾਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟੇ੨ ਦ੍ਵਾਰਿ ਵਿਸ਼ੇਨ੍ਨਾਯੋਗ੍ਯੇ ਭੁਵਿ ਰਾਜਦृਕ ।। ੨੨੧.

ਬਿਨਾ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਲੌਲ੍ਯਂ ਸਪੈਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਤਾਤਥਾ ।। ੨੨੧.

ਧੋਖਾ, ਲਾਲਚ, ਚੁਗਲੀ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਤੇ ਘਟੀਆਪਣ — ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਾਪਲ੍ਯਞ੍ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਾਕਜਾਨੁਜੀਵਿਨਾ । ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾਸ਼ਿਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਜ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੨੧.

ਰਾਜੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਚਲਤਾ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸਦਾ ਚਾਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਵਲ੍ਲਭਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ।। ੨੨੧.

ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਚਿਵੈਰ੍ਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਰਾਜਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਿਯਞ੍ਚਰੇਤ੍ । ਤ੍ਯਜੇਦ੍ਵਿਰਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਮੀਹੇਤ ਰਾਜਵਿਤ੍ ।। ੨੨੧.

ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਪृष੍ਟਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ ਕਾਮਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾਪਦਿ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਵਾਕ੍ਯਸਙ੍‌ਗ੍ਰਾਹੀ ਰਹਸ੍ਯੇ ਨ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਤੇ ।। ੨੨੧.

ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇਕਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕੁਸ਼ਲਾਦਿਪਰਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਚਾਸਨਂ । ਤਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍‌ਧृष੍ਟੋ ਅਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਪਿ ਨਨ੍ਦਤੇ ।। ੨੨੧.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨੌਕਰ ਦਾ ਮਨ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਨਾਪਸੰਦ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਲ੍ਪਂ ਦਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ਕਥਾਨ੍ਤਰੇष੍ਵਪਿ । ਇਤਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੇਵਾਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨੧.

ਨੌਕਰ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਤੋਹਫਾ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਨੌਕਰ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਦੁਰ੍ਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਦੁਰ੍ਗਦੇਸ਼ੇ ਵਸੇਨ੍ਨृਪਃ । ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰਜਨਪ੍ਰਾਯੋऽਹ੍ਯਨਾਹਾਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪਰੈਃ ।। ੨੨੨.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਕਿਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਲੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ।

ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍‌ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਬਹੁਕਰ੍ਮ੍ਮਕਰਸ੍ਤਥਾ । ਅਦੇਵਮਾਤृਕੋ ਭਕ੍ਤਜਲੋ ਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨੇ ।। ੨੨੨.

ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹੋਣ, ਕਈ ਮਜਦੂਰ ਹੋਣ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਵੰਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤ ਹੋਵੇ।

ਅਗਮ੍ਯਃ ਪਰਚਕ੍ਰਾਣਾਂ ਵ੍ਯਾਲਤਸ੍ਕਰਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੨੨੨.

ਉਹ ਥਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।

षਣ੍ਣਾਮੇਕਤਮਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਤਚ੍ਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਸੇਦ੍‌ ਬਲੀ । ਧਨੁਰ੍ਦੁਂਰ੍ਗਂ ਮਹੀਦੁਰ੍ਗਂ ਨਰਦੁਰ੍ਗਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੨੨੨.

ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਿਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਥੇ ਵਸਦਾ ਹੈ: ਧਨੁ ਕਿਲਾ, ਮਿੱਟੀ ਕਿਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਿਲਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਿਲਾ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਕਿਲਾ।

ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਞ੍ਚੈਵਾਮ੍ਬੁਦੁਰ੍ਗਞ੍ਚ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗਞ੍ਚ ਭਾਰ੍ਗਵ । ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮਂ ਸ਼ੈਲਦੁਰ੍ਗਮਭੇਦ੍ਯਂ ਚਾਨ੍ਯਭੇਦਨਂ ।। ੨੨੨.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਭਾਰਗਵ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰਨ੍ਤਤ੍ਰ ਚ ਹਟ੍ਟਾਦ੍ਯਦੇਵਤਾਯਤਨਾਦਿਕਂ । ਅਨੁਯਨ੍ਤ੍ਰਾਯੁਧੋਪੇਤਂ ਸੋਦਕਂ ਦੁਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਂ ।। ੨੨੨.

ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਲਾ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ, ਹੱਟ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਹੋਣ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਹੋਣ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਵਾਂਤ ਹੋਵੇ।

ਰਾਜਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਭੂਪੋ ਵਿषਾਦਿਤਃ । ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਰੀषਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਪਿष੍ਟੋ ਵਿਪਾਰ੍ਦ੍ਦਨਃ ।। ੨੨੨.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਪਾਏ ਹਨ: ਸ਼ੀਰੀਸ਼, ਮੂਤਰ ਪਿਸ਼ਟ, ਵਿਪਾਰਦਨ।

ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾ ਵਿषਘ੍ਨੀ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਂ । ਕੋषਾਤਕੀ ਚ ਕਲ੍ਹਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਚਿਤ੍ਰਪਟੋਲਿਕਾ ।। ੨੨੨.

ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਛਿਨਨਰੁਹਾ, ਵਿਸਘਨੀ, ਤੰਡੁਲੀਯਕ, ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ, ਕਲਹਾਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਪਟੋਲੀਕਾ।

ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀ ਵਾਰਾਹੀ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਨਨ੍ਦਕਮੇਵ ਚ । ਉਨ੍ਮਾਦਿਨੀ ਸੋਮਰਾਜੀ ਵਿषਘ੍ਨਂ ਰਤ੍ਨਮੇਵ ਚ ।। ੨੨੨.

ਮੰਡੂਕਪਰਨੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਧਾਤਰੀ, ਆਨੰਦਕ, ਉਨਮਾਦਿਨੀ, ਸੋਮਰਾਜੀ, ਵਿਸ਼ਘਨ ਅਤੇ ਰਤਨ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਾਸ੍ਤੁਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਕ੍ਤੇ ਵਸਨ੍ ਦੁਰ੍ਗੇ ਸੁਰਾਨ੍ਯਜੇਤ੍ । ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਪਾਲਯੇਦ੍‌ਦੁष੍ਟਾਞ੍ਜਯੇਦ੍ਦਾਨਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਸੁਭਾਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਿਵਾਏ।

ਦੇਵਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦਿਹਰਣਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੁ ਨਰਕੇ ਵਸੇਤ੍ । ਦੇਵਾਲਯਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਦੇਵਪੂਜਾਰਤੋ ਨृਪਃ ।। ੨੨੨.

ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ।

ਸੁਰਾਲਯਾਃ ਪਾਲਨੀਯਾਃ ਸ੍ਥਾਪਨੀਯਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ । ਮृਣ੍ਮਯਾਦ੍ਦਾਰੁਜਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦਾਰੁਜਾਦਿष੍ਟਕਾਮਯਂ ।। ੨੨੨.

ਮੰਦਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮਿੱਟੀ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਇੱਟ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਿੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।

ਐष੍ਟਕਾਚ੍ਛੈਲਜਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ੈਲਜਾਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਣਰਤ੍ਨਜਂ । ਕ੍ਰੀਡਨ੍ ਸੁਰਗृਹਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਇੱਟ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਿੱਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਪੱਥਰ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਰਤਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਿੱਤਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚਿਤ੍ਰ੍ਕृਦ੍ ਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੀਯਾਦਿਦਾਨਕृਤ੍ । ਤੈਲਾਜ੍ਯਮਧੁਦੁਗ੍ਧਾਦ੍ਯੈਃ ਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਦੇਵਂ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੨੨੨.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਚਿੱਤਰ, ਗੀਤ-ਵਾਦਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਤੇਲ, ਘੀ, ਸ਼ਹਦ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯੇਤ੍ ਪਾਲਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਵਨ੍ਨ ਹਰੇਨ੍ਨृਪਃ । ਸੁਵਰ੍ਣਮੇਕਂ ਗਾਮੇਕਾਂ ਭੂਮੇਰਪ੍ਯੇਕਮਙ੍ਗੁਲਂ ।। ੨੨੨.

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸੋਨਾ, ਇੱਕ ਗਾਂ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠਾ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—

ਹਰਨ੍ਨਰਕਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਾਵਦਾਹੂਤਸਮ੍ਪ੍ਲਵਂ । ਦੁਰਾਚਾਰਨ੍ਨ ਦ੍ਵਿषੇਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇष੍ਵਪਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ।। ੨੨੨.

ਜੋ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਮੰਦ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਣ।

ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਬਧਾਤ੍ ਪਾਪਂ ਗੁਰੁਤਰਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਅਦੈਵਂ ਦੈਵਤਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯੁਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯੁਰ੍ਦ੍ਦੈਵਮਦੈਵਤਂ ।। ੨੨੨.

ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—

ਬ੍ਰਾਹ੍ਣਣੀ ਰੁਦਤੀ ਹਨ੍ਤਿ ਕੁਲਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰ੍ਜਾਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੨੨.

ਰੋ ਰਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਪੂਰੇ ਕੁਲ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਧ੍ਵੀਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਾਲਨਞ੍ਚ ਰਾਜਾ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਚ੍ਚ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਯਾ ਭਾਵ੍ਯਂ ਗृਹਕਾਰ੍ਯੈਕਦਕ੍ਸ਼ਯਾ ।। ੨੨੨.

ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ—

ਸੁਸਂਮ੍ਕृਤੋਪਸ੍ਕਰਯਾ ਵ੍ਯਯੇ ਚਾਮੁਕ੍ਤਹਸ੍ਤਯਾ । ਯਸ੍ਮੈ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤਾ ਤ੍ਵੇਨਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰषੇਤ੍ਤਂ ਪਤਿ ਸਦਾ ।। ੨੨੨.

ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਹੱਥੋਂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਖਰਚ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।