ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਰ੍ਤ੍ਤਸ਼ਿਖਸ੍ਤਪ੍ਤਜਾਮ੍ਬੂਨਦਪ੍ਰਭਃ । ਰਥੌਘਮੇਘਨਿਰ੍ਘੋषੋ ਵਿਧੂਮਸ਼੍ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ।। ੨੧੮.

ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਅ ਸਦਾ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਰਥ ਜਾਂ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।

ਅਨੁਲੋਮਃ ਸੁਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਕਾਰਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਚਿਰ੍ਮ੍ਮਹਾਜ੍ਵਾਲਃ ਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਰਹਿਤੋ ਹਿਤਃ ।। ੨੧੮.

ਲੋਅ ਸਿੱਧੀ, ਸੁਗੰਧਤ ਹੋਵੇ, ਸਵਸਤਿਕ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ, ਸਾਫ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਭੜਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ।

ਨ ਵ੍ਰਜੇਯੁਸ਼੍ਚ ਮਧ੍ਯੇਨ ਮਾਰ੍ਜਾਰਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰਮृਦਾ ਤਾਵਨ੍ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਸ਼ੋਧਯੇਨ੍ਨृਪਃ ।। ੨੧੮.

ਬਿੱਲੀਆਂ, ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਨਾ ਲੰਘਣ; ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਸਾਫ ਕਰੇ।

ਵਲ੍ਮੀਕਾਗ੍ਰਮृਦਾ ਕਰ੍ਣੌ ਵਦਨਂ ਕੇਸ਼ਵਾਲਯਾਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਲਯਮृਦਾ੪ ਗ੍ਰੀਵਾਂ ਹृਦਯਨ੍ਤੁ ਨृਪਾਜਿਰਾਤ੍ ।। ੨੧੯.

ਚੀਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਕੰਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਵਾਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਗਰਦਨ, ਤੇ ਰਾਜ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਦਿਲ ਸਾਫ ਕਰੇ।

ਕਰਿਦਨ੍ਤੋਦ੍‌ਧृਤਮृਦਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਨ੍ਤੁ ਤਥਾ ਭੁਜਂ । ਵृषਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋਦ੍‌ਧृਤਮृਦਾ ਵਾਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਭੁਜਂ ।। ੨੨੦.

ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋਂ ਲਏ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ, ਤੇ ਵੱਢ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਲਏ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਸਾਫ ਕਰੇ।

ਵੇਸ਼੍ਯਾਦ੍ਵਾਰਮृਦਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਟਿਸ਼ੌਚਂ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਯਜ੍ਞਸ੍ਥਾਨਾਥੈਵੋਰੂ ਗੋਸ੍ਥਾਨਾਜ੍ਜਾਨੁਨੀ ਤਥਾ ।। ੨੧੮.

ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਮਰ, ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੱਟ, ਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਗੋਡੇ ਸਾਫ ਕਰੇ।

ਅਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਤਥਾ ਜਙ੍ਘੇ ਰਥਚਕ੍ਰਮृਦਾਙ੍‌ਘ੍ਰਿਕੇ । ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯੇਨ ਭਦ੍ਰਾਸਨਗਤਂ ਨृਪਂ ।। ੨੧੮.

ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੈਰ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਰ 'ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ' ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕਰੇ।

ਅਭਿषਿਞ੍ਚੇਦਮਾਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚਤੁष੍ਟਯਮਥੋ ਘਟੈਃ । ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਹੇਮਕੁਮ੍ਭੇਨ ਘृਤਪੂਰ੍ਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ।। ੨੧੮.

ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਘੀ ਭਰ ਕੇ।

ਰੂਪ੍ਯਕੁਮ੍ਭੇਨ ਯਾਮ੍ਯੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰਪੂਰ੍ਣੇਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ । ਦਧ੍ਨਾ ਚ ਤਾਮ੍ਰਕੁਮ੍ਭੇਨ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਗੇਨ ਚ ।। ੨੧੯.

ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਭਰ ਕੇ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਭਰ ਕੇ।

ਮृਣ੍ਮਯੇਨ ਜਲੇਨੋਦਕ੍ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਮਾਤ੍ਯੋऽਭਿषੇਚਯੇਤ੍ । ਤਤੋऽਭਿषੇਕਂ ਨृਪਤੇਰ੍ਬਹ੍ਵृ ਚਪ੍ਰਵਰੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ।। ੨੧੮.

ਸ਼ੂਦਰ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਬਹੁ-ਰਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।

ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਧੁਨਾ ਵਿਪ੍ਰਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋਗਦ੍ਯ ਕੁਸ਼ੋਦਕੈਃ । ਸਮ੍ਪਾਤਵਨ੍ਤਂ ਕਲਸ਼ਂ ਤਥਾ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ।। ੨੧੮.

ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ, ਚਾਂਦੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿਧਾਯ ਵਹ੍ਨਿਰਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤੁ ਸਦਸ੍ਯੇषੁ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਰਾਜਸ਼੍ਰਿਯਾਭਿषੇਕੇ ਚ ਯੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ ।। ੨੧੮.

ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਸਦੱਸਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਸੌਵਰ੍ਣੇਨਾਭਿषੇਚਯੇਤ੍। ਯਾ ਓषਧੀਤ੍ਯੋषਧੀਭੀਰਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇਤਿ ਗਨ੍ਧਕੈਃ ।। ੨੧੮.

ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਛੇਦ ਵਾਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, 'ਯਾ ਔਸ਼ਧੀ', 'ਔਸ਼ਧੀਭਿਆ', ਅਤੇ 'ਰਥੇਤਿ' ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗੰਧੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ।

ਪੁष੍ਪੈਃ ਪੁष੍ਪਵਤੀਤ੍ਯੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਤਿ ਚ ਵੀਜਕੈਃ

ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ।

ਰਤ੍ਨੈਰਾਸ਼ਃ ਸ਼ਿਸ਼ਾਨਸ਼੍ਚ ਯੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਕੁਸ਼ੋਦਕੈਃ ।। ੨੧੮.

ਰਤਨਾਂ, ਆਸ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ।

ਯਜੁਰ੍ਵੇਦ੍ਯਯਰ੍ਵ੍ਵਵੇਦੀ੮ ਗਨ੍ਧਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ । ਸ਼ਿਰਃ ਕਣ੍ਠਂ ਰੋਚਨਯਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੋਦਕੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ ।। ੨੧੮.

ਯਜੁਰਵੇਦ, ਅਥਰਵਵੇਦ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਣਾ; ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।

ਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦਿਨੀਰ੍ਘੋषੈਸ਼੍ਚਾਮਰਵ੍ਯਜਨਾਦਿਭਿਃ । ਸਰ੍ਵੌषਧਿਮਯਂ ਕੁਮ੍ਭਂ ਧਾਰਯੇਯੁਰ੍ਨृਪਾਗ੍ਰਤਃ ।। ੨੧੮.

ਗਾਇਕੀ, ਵਾਦਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਚਮਰ ਅਤੇ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਘੜੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਚਰ੍ਮ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਮੁਪਵਿष੍ਠਃ ਪੁਰੋਹਿਤਃ । ਮਧੁਪਰ੍ਕ੍ਕਾਦਿਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਟਬਨ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕਾਰਯੇਤ੍ ।। ੨੧੮.

ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਲੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਧੁਪਾਕ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਪੱਗ ਬੰਨਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰੇ।

ਰਾਜ੍ਞੋਮੁਕੁਟਬਨ੍ਧਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਸ਼ਨ੍ਮਾਤ੍ਤਰਂ ਦਦੇਤ੍ । ਧ੍ਰੁਵਾਦ੍ਯੈਰਿਤਿ ਚ ਵਿਸ਼ੇਦ ਵृषਜਂ ਵृषਦਂਸ਼ਜਂ ।। ੨੧੮.

ਰਾਜੇ ਦਾ ਮੁਕੁਟ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਵਾਰ ਲਪੇਟ ਕੇ ਬੰਨਿਆ ਜਾਵੇ; ਫਿਰ ਢੁੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਛ ਜਾਂ ਵੱਛਦੰਸ਼ ਦੀ ਖਾਲ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾਵੇ।

ਦ੍ਵੀਪਿਜਂ ਸਿਂਹਜਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਜਾਤਞ੍ਚਰ੍ਮ੍ਮ ਤਦਾਸਨੇ । ਅਮਾਤ੍ਯਸਚਿਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੨੧੮.

ਚੌਕੀ ਤੇ ਟਾਪੂ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ, ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਵਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਹੋਵੇ; ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਮੰਤਰੀ, ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ।

ਗੋਜਾਚਵਿਗृਹਦਾਨਾਦ੍ਯੈਃ ਸਾਂਵਤ੍ਸਰਪੁਰੋਹਿਤੌ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਚ੍ਯ ਹ੍ਯਨ੍ਯਭੂਗੋਨ੍ਨਮੁਖ੍ਯਕੈਃ ।। ੨੧੮.

ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਗਾਂ, ਬਕਰੀ, ਘਰ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਜਮੀਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਵਹ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਗੁਰੁਂ ਨਤ੍ਵਾਥ ਪृष੍ਠਤਃ । ਵृषਮਾਲਭ੍ਯ ਗਾਂ ਵਤ੍ਸਾਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ।। ੨੧੮.

ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਛੇ ਵੱਛ ਅਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਅਸ਼੍ਵਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਾਗਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਂ ਸਮਾਰੁਹੇਤ੍ । ਪਰਿਭ੍ਰਮੇਦ੍ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਬਲਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ।। ੨੧੮.

ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੇ।

ਸਹਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਃ । ਪੁष੍ਕਰ ਉਵਾਚ ਸੋऽਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਸਹਾਮਾਤ੍ਯੋ ਜਯੇਚ੍ਛਤ੍ਰੂਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਸੇਨਾਪਤਿਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਥ ਵਾ ।। ੨੨੦.

ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏ; ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਤਰੀ।

ਕੁਲੀਨੋ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਸ਼੍ਚ ਨੀਤਿਵਿਤ੍ । ਦੂਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੀ ਸ੍ਯਾਦਕ੍ਸ਼ੀਣੋऽਤਿਂਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੨੦.

ਉਹ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ; ਦੂਤ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ, ਘਟਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

ਤਾਮ੍ਬੂਲਧਾਰੀ ਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾ ਭਕ੍ਤਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹਪ੍ਰਿਯਃ । ਸਾਨ੍ਧਿਵਿਗ੍ਰਹਿਕਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਃ षਾਡ੍‌ਗੁਣ੍ਯਾਦਿਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।। ੨੨੦.

ਉਹ ਤਾਂਬੂਲ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਔਰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਭਗਤ ਹੋਵੇ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਹਿਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋਵੇ; ਸੰਧਿ-ਵਿਗ੍ਰਹ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਛੇ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।

ਖਡ੍‌ਗਧਾਰੀ ਰਕ੍ਸ਼ਕਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਰਥਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍‌ਬਲਾਦਿਵਿਤ੍ । ਸੂਦਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਹਿਤੋ ਵਿਜ੍ਞੋ ਮਹਾਨਸਗਦਤੋ ਹਿ ਸਃ ।। ੨੨੦.

ਖੜਗ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰਥੀ ਫੌਜ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ; ਰਸੋਈ ਦੇ ਮੁਖੀ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।

ਸਭਾਸਦਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਃ ਲੇਖਕੋऽਕ੍ਸ਼ਰਵਿਦ੍ਧਿਤਃ । ਆਹ੍ਵਾਨਕਾਲਵਿਜ੍ਞਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਹਿਤਾ ਦੌਵਾਰਿਕਾ ਜਨਾਃ ।। ੨੨੦.

ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਲੇਖਕ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ; ਸੱਦੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੋਣ।

ਰਤ੍ਨਾਦਿਜ੍ਞੋ ਧਨਾਧ੍ਯਜ੍ਞਃ ਅਨੁਦ੍ਵਾਰੇ ਹਿਤੋ ਨਰਃ । ਸ੍ਯਾਦਾਯੁਰ੍ਵੇਦਵਿਦ੍ਵੈਦ੍ਯੋ ਗਜਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋऽਥ ਹਸ੍ਤਿਵਿਤ੍ ।। ੨੨੦.

ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ; ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈਦ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ।