ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਾਯਤ੍ਰੀਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਏਵਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਞ੍ਚ ਜਪੇਤ੍ਸ੍ਮਰੇਤ੍ ।੦੧ ਗਾਯਞ੍ਚ੍ਛਿष੍ਯਾਨ੍ ਯਤਸ੍ਤ੍ਰਾਯੇਤ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ਚ(੧) ॥੦੧ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤੇਯਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਯ ਤਤੋ ਯਤਃ ।੦੨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਤ੍ਸਾ ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਾਗ੍ਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍ਸਰਸ੍ਵਤੀ ॥੦੨ ਤਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭਰ੍ਗਸ੍ਤੇਜੋ ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਂ ।੦੩ ਭਾ ਦੀਪ੍ਤਾਵਿਤਿ ਰੂਪਂ ਹਿ ਭ੍ਰਸ੍ਜਃ ਪਾਕੇऽਥ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ॥੦੩ ਓषਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪਚਤਿ ਭ੍ਰਾਜृ ਦੀਪ੍ਤੌ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।੦੪ ਭਰ੍ਗਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭ੍ਰਾਜਤ ਇਤਿ ਬਹੁਲਂ ਛਨ੍ਦ ਈਰਿਤਂ ॥੦੪ ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਤੇਜੋਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵੈ ਪਰਮਂ ਪਦਂ ।੦੫ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਕਾਮੈਰ੍ਵਾ ਵਰਣੀਯਂ ਸਦੈਵ ਹਿ ॥੦੫ ਵृਣੋਤੇਰ੍ਵਰਣਾਰ੍ਥਤ੍ਵਾਜ੍ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਂ ।੦੬ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਮੇਕਂ ਸਤ੍ਯਨ੍ਤਦ੍ਧੀਮਹੀਸ਼੍ਵਰਂ ॥੦੬ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਧ੍ਯਯੇਮਹਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ ।੦੭ ਤਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਜ੍ਜਨ੍ਮਾਦਿਕਾਰਣਂ ॥੦੭ ਸ਼ਿਵਂ ਕੇਚਿਤ੍ਪਠਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ਚ ।੦੮ ਕੇਚਿਤ੍ਸੂਰ੍ਯਙ੍ਕੇਚਿਦਗ੍ਨਿਂ ਵੇਦਗਾ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਿਣਃ ॥੦੮ ਟਿਪ੍ਪਣੀ ੧ ਕਾਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ਚੇਤਿ ਞ.. ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਰੂਪੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਹਿ ਵੇਦਾਦੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਗੀਯਤੇ ।੦੯ ਤਤ੍ਪਦਂ ਪਰਮਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਵਿਤੁਃ ਸ੍ਮृਤਂ ॥੦੯ ਮਹਦਾਜ੍ਯਂ ਸੂਯਤੇ ਹਿ ਸ੍ਵਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਹਰਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।੧੦ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯੋ ਵਾਯੁਰਾਦਿਤ੍ਯਃ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪਾਚਯੇਤ੍ ॥੧੦ ਅਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਾਸ੍ਤਾਹੁਤਿਃ ਸਮ੍ਯਗਾਦਿਤ੍ਯਮੁਪਤਿष੍ਠਤੇ ।੧੧ ਆਦਿਤ੍ਯਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਵृष੍ਟਿਰ੍ਵृष੍ਟੇਰਨ੍ਨਨ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥੧੧ ਦਧਾਤੇਰ੍ਵਾ ਧੀਮਹੀਤਿ ਮਨਸਾ ਧਾਰਯੇਮਹਿ ।੧੨ ਨੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਯਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਧਿਯਃ ॥੧੨ ਚੋਦਯਾਤ੍ਪ੍ਰੇਰਯੇਦ੍ਬੁਦ੍ਧੀਰ੍ਭੋਕ੍ਤॄਣਾਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ।੧੩ ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਵਿਪਾਕੇषੁ ਵਿष੍ਣੁਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰੂਪਵਾਨ੍ ॥੧੩ ਈਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਾਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮੇਵ ਵਾ ।੧੪ ਈਸ਼ਾਵਾਸ੍ਯਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਦਾਦਿਜਗਦ੍ਧਰਿਃ ॥੧੪ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਦੇਵੋ ਯੋऽਹਂ ਸ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।੧੫ ਆਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਂ ਯਚ੍ਚ ਭਰ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਵੈ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਭਿਃ ॥੧੫ ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਯ ਚ ।੧੬ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਪੁਰੁषੋऽਯਞ੍ਚ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਃ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲੇ ॥੧੬ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਸਿ ਚਿਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਤ੍ਪਰਮਂ ਪਦਂ ।੧੭ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸਵਿਤੁਰ੍ਭਰ੍ਗੋ ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਹਿ ਤੁਰੀਯਕਂ ॥੧੭ ਦੇਹਾਦਿਜਾਗ੍ਰਦਾਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਧੀਮਹਿ ।੧੮ ਯੋऽਸਾਵਾਦਿਤ੍ਯਪੁਰੁषਃ ਸੋऽਸਾਵਹਮਨਨ੍ਤ ਓਂ ॥੧੮ ਜ੍ਞਾਨਾਨਿ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਤਿ ਯਃ ਸਦਾ

ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਗਾਇਤਰੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਵਿਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਤਿ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਭਰਗ ਤੇਜ ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਭਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਚਮਕਣਾ ਹੈ, 'ਭਰਸਜ' ਦਾ ਅਰਥ ਪਕਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਤਿ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਰਾਜਨ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਚਮਕਣਾ ਹੈ। ਭਰਗ ਦਾ ਅਰਥ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 'ਵਰੇਣਯ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਸਭ ਤੇਜਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਦ। ਜੋ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। 'ਵਰਨ' ਧਾਤੂ ਤੋਂ, ਚੁਣਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਗਦੇ, ਸੁਪਨੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਇਕ ਰੂਪ ਤੇ ਸੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ। ਇਹ ਜੋਤਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਜਨਮ ਆਦਿ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀ, ਕੁਝ ਸੂਰਜ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਅੱਗ ਆਦਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਪਦ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ, ਦੇਵਤਾ ਸਵਿਤਾ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਘੀ ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋਤਿ ਰੂਪ ਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਬਦਲ, ਹਵਾ, ਸੂਰਜ, ਠੰਢ ਤੇ ਗਰਮੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹਵਨ ਆਹੁਤੀ ਸੂਰਜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਅਨਾਜ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾ। 'ਧੀਮਹਿ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਮਨ ਨਾਲ ਧਾਰਨਾ ਕਰੀਏ। ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਰਗ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇ, ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿੱਖ ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਹਰਿ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਭਰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਜਨਮ-ਮੌਤ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ, ਚੇਤਨ ਬ੍ਰਹਮ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ। ਦੇਵਤਾ ਸਵਿਤਾ ਦਾ ਭਰਗ, ਵਰੇਣਯ, ਤੁਰੀਆ ਪਦ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਾਗਰਤ ਆਦਿ ਤੱਕ, 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ'—ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਓਮ। ਜੋ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਯਤ੍ਰੀਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਲਿਙ੍ਗਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਯੋਗਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ।੨੧੭.੦੦੧ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ(੧) ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਸਿष੍ਠੋऽਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਤ੍(੨) ॥੨੧੭.੦੦੧ ਨਮਃ ਕਨਕਲਿਙ੍ਗਾਯ(੩) ਵੇਦਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੦੨ ਨਮਃ ਪਰਮਲਿਙ੍ਗਾਯ(੪) ਵ੍ਯੋਮਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ॥੨੧੭.੦੦੨ ਨਮਃ ਸਹਸ੍ਰਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵਹ੍ਨਿਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੦੩ ਨਮਃ ਪੁਰਾਣਲਿਙ੍ਗਾਯ ਸ਼੍ਰੁਤਿਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ॥੨੧੭.੦੦੩ ਨਮਃ ਪਾਤਾਲਲਿਙ੍ਗਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੦੪ ਨਮੋ ਰਹਸ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਯ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੋਰ੍ਧਲਿਙ੍ਗਿਨੇ ॥੨੧੭.੦੦੪ ਨਮਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਲਿਙ੍ਗਾਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਙ੍ਗਲਿਙ੍ਗਿਨੇ ।੨੧੭.੦੦੫ ਨਮਸ੍ਤ੍ਵਵ੍ਯਕ੍ਤਲਿਙ੍ਗਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ॥੨੧੭.੦੦੫ ਨਮੋऽਹਙ੍ਕਾਰਕਿਙ੍ਗਾਯ ਭੂਤਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੦੬ ਨਮ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਲਿਙ੍ਗਾਯ ਨਮਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਲਿਙ੍ਗਿਨੇ ॥੨੧੭.੦੦੬ ਨਮਃ ਪੁਰੁषਲਿਙ੍ਗਾਯ ਭਾਵਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੦੭ ਟਿਪ੍ਪਣੀ ੧ ਨਿਰ੍ਮਲਮਿਤਿ ਖ.. ੨ ਵਸ਼ਿष੍ਤੋਪ੍ਯੇਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦਿਤਿ ਖ.. , ਘ.. ਚ ੩ ਕਮਲਲਿਙ੍ਗਾਯੇਤਿ ਟ.. ੪ ਨਮਃ ਪਵਨਲਿਙ੍ਗਾਯੇਤਿ ਖ.. , ਗ.. , ਘ.. , ਙ.. , ਟ.. ਚ ਨਮੋ ਰਜੋਰ੍ਧਲਿਙ੍ਗਾਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਯ(੧) ਵੈ ਨਮਃ(੨) ॥੨੧੭.੦੦੭ ਨਮਸ੍ਤੇ ਭਵਲਿਙ੍ਗਾਯ ਨਮਸ੍ਤ੍ਰੈਗੁਣ੍ਯਲਿਙ੍ਗਿਨੇ ।੨੧੭.੦੦੮ ਨਮੋऽਨਾਗਤਲਿਙ੍ਗਾਯ ਤੇਜੋਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ॥੨੧੭.੦੦੮ ਨਮੋ ਵਾਯੂਰ੍ਧ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਯ(੩) ਸ਼੍ਰੁਤਿਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੦੯ ਨਮਸ੍ਤੇऽਥਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਯ ਸਾਮਲਿਙ੍ਗਾਯ(੪) ਵੈ ਨਮਃ ॥੨੧੭.੦੦੯ ਨਮੋ ਯਜ੍ਞਾਙ੍ਗਲਿਙ੍ਗਾਯ ਯਜ੍ਞਲਿਙ੍ਗਾਯ ਵੈ ਨਮਃ ।੨੧੭.੦੧੦ ਨਮਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਲਿਙ੍ਗਾਯ ਦੇਵਾਨੁਗਤਲਿਙ੍ਗਿਨੇ(੫) ॥੨੧੭.੦੧੦ ਦਿਸ਼ ਨਃ ਪਰਮਂ ਯੋਗਮਪਤ੍ਯਂ ਮਤ੍ਸਮਨ੍ਤਥਾ ।੨੧੭.੦੧੧ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਦੇਵ ਸ਼ਮਞ੍ਚੈਵ ਪਰਂ ਵਿਭੋ(੬) ॥੨੧੭.੦੧੧ ਅਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੇ ਚ ਮਤਿਮਕ੍ਸ਼ਯਾਂ ।੨੧੭.੦੧੨ ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰੀਪਰ੍ਵਤੇ ਪੁਰਾ ॥੨੧੭.੦੧੨ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਵਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ

ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜੋਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਭੀ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਿਰਵਾਣ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵੇਦਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪਾਤਾਲ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗੁਪਤ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੱਤਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੁਰਖ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਗ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਯਜਨ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੱਤਵ ਵਾਲੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਗਤ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋਗ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਭੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਸ਼ਾਂਤਿ ਸਾਨੂੰ ਦੇਹ। ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਮਤਿ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।