ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੋਭਨਾਸ੍ਤਿਥਯਃ ਸ਼षਾਃ ਕ੍ਰੂਰਵਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਸ਼ਤਭਿषਾ ਧਨਿष੍ਠਾਦ੍‌ਰ੍ਦ੍ਰਾ ਅਨੁਰਾਧੋਤ੍ਤਰਤ੍ਰਯਂ

ਚੰਗੇ ਤਿਥ ਹਨ ਛੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਠੋਰ ਦਿਨ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ, ਅਰਦਰਾ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਤਰ।

ਰੋਹਿਣੀ ਸ਼੍ਰਵਣਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ੍ਥਿਰਾਰਮ੍ਭੇ ਮਹੋਦਯਾਃ। ਲਗ੍ਨਞ੍ਚ ਕੁਮ੍ਭਸਿਹਾਲਿਤੁਲਾਸ੍ਤ੍ਰੀਵृषਧਨ੍ਵਿਨਾਂ

ਰੋਹਣੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਵੀ ਪੱਕੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਲਗਨ ਕੁੰਭ, ਸਿੰਘ, ਤੁਲਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼, ਧਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਹੋਣ।

ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਜੀਵੋ ਨਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਸਪ੍ਤਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਬੁਧਃ षਡष੍ਟਦਿਕ੍‌ਸਪ੍ਤਤੁਰ੍ਯੇषੁ ਵਿਨਰ੍ਤੁਂ ਸ਼ਿਤਃ

ਗੁਰੂ ਨੌ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਬੁਧ ਛੇਵੇਂ, ਅਠਵੇਂ, ਦਸਵੇਂ ਤੇ ਸਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਨੀ ਜਦੋਂ ਪੀੜਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਸਪ੍ਤਰ੍ਤ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਦਿਸ੍ਥਃ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕੋ ਬਲਦਃ ਸਦਾ । ਸਵਿਰ੍ਦਸ਼ਤ੍ਰਿषਟ੍ਸਂਸ੍ਥੋ ਰਾਹੁਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼षਙ੍ਗਤਃ

ਚੰਦ, ਜਦੋਂ ਸਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ, ਦਸਵੇਂ, ਤੀਜੇ, ਛੇਵੇਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।

षਟ੍ਤ੍ਰਿਸ੍ਥਾਨਗਤਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਮਨ੍ਦਾਙ੍ਗਾਰਾਰ੍ਕਕੇਤਵਃ। ਸ਼ੁਭਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾਸ਼੍ਚ ਪਾਪਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵ ਏਕਾਦਸ਼ਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਸ਼ਨੀ, ਮੰਗਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਪੁਚਲ ਤਾਰੇ ਛੇਵੇਂ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹ, ਚੰਗੇ, ਕਠੋਰ ਜਾਂ ਪਾਪੀ, ਗਿਆਰਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਹਨ।

ਏषਾਂ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਮੁਨੌ ਪੂਰ੍ਣਾ ਤ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਿਕੀ ਗ੍ਰਹਭੂਤਯੋਃ। ਪਾਦਿਕੀ ਰਾਮਦਿਕ੍‌ਸ੍ਥਾਨੇ ਚਤੁਰष੍ਟੌ ਪਾਦਵਰ੍ਜਿਤਾਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁਨ ਲਗਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿਚ ਅੱਧੀ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਅਠਵੇਂ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਚੌਥੀ, ਪਰ ਚੌਥੇ ਤੇ ਅਠਵੇਂ ਪਾਦ ਛੱਡ ਕੇ।

ਪਾਦਾਨ੍ਯੂਨਚਤੁਰ੍ਨਾਡੀ ਭੋਗਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੀਨਮੇषਯੋਃ। ਵृषਕੁਮ੍ਭੌ ਚ ਭੁਞ੍ਜਾਤੇ ਚਤਸ੍ਰਃ ਪਾਦਵਰ੍ਜਿਤਾਃ

ਜੇ ਚਾਰ ਪਾਦ ਇੱਕ ਨਾਡੀ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਮੀਨ ਤੇ ਮੇਸ਼ ਵਿਚ ਭੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਕੁੰਭ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪਾਦ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਕਰੋ ਮਿਥੁਨਂ ਪਞ੍ਚ ਚਾਪਾਲਿਹਰਿਕਰ੍ਕ੍ਕਟਾਃ। ਪਾਦੋਨਾਃ षਟ੍ਤੁਲਾਕਨ੍ਯੇ ਘਟਿਕਾਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਪਞ੍ਚ ਚ

ਮਕਰ, ਮਿਥੁਨ, ਪੰਜ ਰਾਸ਼ੀਆਂ, ਧਨ, ਤੁਲਾ, ਕਰਕ ਤੇ ਸਿੰਘ; ਤੁਲਾ ਤੇ ਕਨਿਆ ਵਿਚ ਛੇ ਪਾਦ ਘੱਟ ਹਨ, ਘਾਟਿਕਾ ਵਿਚ ਪੰਜ ਤੇ ਅੱਧ।

ਕੇਸ਼ਰੀਵृषਭਃ ਕੁਮ੍ਭ ਸ੍ਥਿਰਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾਯਕਾਃ। ਚਰਾ ਧਨੁਸ੍ਤੁਲਾਮੇषਾ ਦ੍ਵਿਃ ਸ੍ਵਭਾਵਾਸ੍ਤੁਤृਤੀਯਕਾਃ

ਸਿੰਘ, ਵ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਕੁੰਭ ਪੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਨ, ਤੁਲਾ ਤੇ ਮੇਸ਼ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਤੀਜਾ ਦਵੈਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਭਃ ਸ਼ੁਭਗ੍ਰਹੈਰ੍ਦृष੍ਟਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਲਗ੍ਨਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਗੁਰੁਸ਼ੁਕ੍ਰਬੁਧੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਲਗ੍ਨੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍‌ਬਲਾਯੁषੀ

ਜਦੋਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਥੇ ਗੁਰੂ, ਸ਼ੁਕਰ ਜਾਂ ਬੁਧ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤਾਕਤ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯਂ ਬਲਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਯਸ਼ੋਧਰ੍ਮ੍ਮਾਦਿਕਂ ਬਹੁ। ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੁਰ੍ਯ੍ਯੋ ਦਸ਼ਮਃ ਕੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ

ਰਾਜ, ਸ਼ੌਰ, ਤਾਕਤ, ਪੁੱਤਰ, ਨਾਮ, ਧਰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾ, ਸੱਤਵਾਂ, ਚੌਥਾ ਤੇ ਦਸਵਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਘਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰੁਸ਼ੁਕ੍ਰਬੁਧਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਯਕਾਃ। ਤ੍ਰਯੇਕਾਦਸ਼ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਥਾ ਲਗ੍ਨਾਤ੍ ਪਾਪਗ੍ਰਹਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ

ਉਥੇ ਗੁਰੂ, ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਬੁਧ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਚੜ੍ਹਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਤੀਜਾ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਘਰ ਜੇ ਪਾਪ ਗ੍ਰਹਿ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤੋਪ੍ਯਨੀਚਕਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਯੋਜ੍ਯਾਸ੍ਤਿਥ੍ਯਾਦਯੋ ਬੁਧੈਃ। ਧਾਮ੍ਨਃ ਪਞ੍ਚਗੁਣਾਂ ਭੂਮਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾ ਧਾਨਸਮ੍ਮਿਤਾਂ

ਜੋ ਕੰਮ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਥੀਆਂ ਆਦਿ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੰਜ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਸਮਝ ਕੇ।

ਹਸ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸੋਪਾਨਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਮਣ੍ਡਪਮਗ੍ਰਤਃ। ਚਤੁਰਸ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਤਃ

ਹੱਥ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਕਦਮ ਦੂਰ ਸਾਹਮਣੇ ਮੰਡਪ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚੌਕੋਣ ਤੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ।

ਏਕਾਸ੍ਯਂ ਚਤੁਰਾਸ੍ਯਂ ਵਾ ਰੌਦ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇਥਵਾ । ਹਾਸ੍ਤਿਕੋ ਦਸ਼ਹਸ੍ਤੋ ਵੈ ਮਣ੍ਡਪੋਰ੍ਕਕਰੋऽਥਵਾ

ਇੱਕ ਜਾਂ ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਰੁਖਾ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਮੰਡਪ ਦਸ ਹੱਥ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੰਡਪ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਦ੍ਵਿਹਸ੍ਤੋਤ੍ਤਰਯਾ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸ਼ੇष ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਣ੍ਡਪਾष੍ਟਕਂ। ਵੇਦੀ ਚਤੁष੍ਕਰਾ ਮਧ੍ਯੇ ਕੋਣਸ੍ਤਮ੍ਭੇਨ ਸਂਯੁਤਾ

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੋ ਹੱਥ ਵਧਾ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਅੱਠ ਮੰਡਪ ਹੋਣ; ਵਿਚਕਾਰ ਚੌਕੋਣ ਵੇਦੀ ਹੋਵੇ, ਕੋਣੀ ਸਤੰਭ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ।

ਵੇਦੀਪਾਦਾਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਨਵ ਪਞ੍ਚ ਵਾ। ਏਕਂ ਵਾ ਸ਼ਿਵਕਾष੍ਠਾਯਾਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਂ ਵਾ ਤਦ੍‌ਗੁਰੋਃ ਪਰਂ

ਵੇਦੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਨੌ ਜਾਂ ਪੰਜ ਕੁੰਡ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਇੱਕ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਤੇ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਚਾਰਯ ਦੱਸੇ।

ਮੁष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧੇ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਤੇ ਚਾਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰਕਂ । ਹਸ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਹੋਮੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਯੁਤੇ ਤੁ ਦ੍ਵਿਹਾਸ੍ਤਿਕਂ

ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਹੋਮ ਲਈ ਮੁੱਠ ਜਿੰਨਾ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਸੌ ਲਈ ਉਂਗਲ ਜਿੰਨਾ; ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਮ ਲਈ ਹੱਥ ਜਿੰਨਾ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲਈ ਦੋ ਹੱਥ ਜਿੰਨਾ।

ਲਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁष੍ਕਰਂ ਕੁਣ੍ਡਂਕੋਟਿਹੋਮੇऽष੍ਟਹਸ੍ਤਕਂ। ਭਗਾਭਮਗ੍ਨੌ ਖਣ੍ਡੇਨ੍ਦੁ ਦਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਰਞ੍ਚ ਨੈਰ੍ऋਤੇ

ਲੱਖ ਹੋਮ ਲਈ ਚੌਕੋਣ ਕੁੰਡ, ਕਰੋੜ ਲਈ ਅੱਠ ਹੱਥ ਦਾ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੰਦ ਦੀ ਝਲਕ ਵਾਲਾ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤਿਕੋਣੀ।

षਡਸ੍ਰਂ ਵਾਯਵੇ ਪਦ੍ਮ ਸੌਮ੍ਯੇ ਚਾष੍ਟਾਸ੍ਰਕਂ ਸ਼ਿਵੇ। ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਕ੍ਪਾਤਸ਼ਿਵਂ ਖਾਤਮੂਦ੍‌ਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮੇਖਲਯਾ ਸਹ

ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਮਲ ਆਕਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਅੱਠ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ; ਸ਼ਿਵ ਕੁੰਡ ਢੁਕਵੀਂ ਵੱਲ ਖੋਦਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਚੀ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾਲ।

ਤਦ੍ਵਹਿਰ੍ਮ੍ਮੇਖਲਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਵੇਦਵਹ੍ਨਿਯਮਾਙ੍ਗੁਲੈ । ਅਙ੍ਗੁਲੈਃ षਡ੍‌ਭਿਰੇਕਾ ਵਾ ਕੁਣ੍ਡਾਕਾਰਾਸ੍ਤੁ ਮੇਖਲਾਃ

ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤਿੰਨ ਬੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੇਦਿਕ ਅੱਗ ਲਈ ਉਂਗਲ ਜਿੰਨਾ ਚੌੜਾ; ਹਰ ਬੰਨ੍ਹ ਛੇ ਉਂਗਲ ਚੌੜੀ ਜਾਂ ਇੱਕ, ਤੇ ਕੁੰਡ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ।

ਤਾਸਾਮੁਪਰਿ ਯੋਨਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯੇऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥਦਲਾਕृਤਿਃ। ਉਚ੍ਛ੍ਰਾਯੇਣਾਙ੍ਗੁਲਂ ਤਸ੍ਮਾਦਿਵਿਸ੍ਤਾਰੇਣਾਙ੍ਗੁਲਾष੍ਟਕਂ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਯੋਨੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਵਿਚਕਾਰ ਪੀਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਆਕਾਰ; ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਇੱਕ ਉਂਗਲ, ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅੱਠ ਉਂਗਲ।

ਦੈਰ੍ਘ੍ਯਂ ਕੁਣ੍ਡਾਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇਨ ਕੁਣ੍ਡਕਣ੍ਠਸਮੋऽਧਰਃ। ਪੂਰ੍ਵਾਗ੍ਨਿਯਾਮ੍ਯਕੁਣ੍ਡਾਨਾਂ ਯੋਨਿਃ ਸ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਰਾਨਨਾ

ਲੰਬਾਈ ਕੁੰਡ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਤੇ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਕੁੰਡ ਦੀ ਗਰਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਕੁੰਡਾਂ ਲਈ ਯੋਨੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੋਵੇ।

ਪੂਰ੍ਵਾਨਨਾ ਤੁ ਸ਼ੇषਾਣਾਮੈਸ਼ਾਨ੍ਯੇऽਨ੍ਯਤਰਾ ਤਯੋਃ। ਕੁਣ੍ਡਾਨਾਂ ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੋ ਬਾਗਃ ਸੋਙ੍ਗੁਲ ਇਤ੍ਯਤਃ

ਬਾਕੀ ਕੁੰਡਾਂ ਲਈ ਮੂੰਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਲਈ ਇਸ਼ਾਨ ਵੱਲ; ਕੁੰਡ ਦਾ ਚੌਵੀਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਉਂਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋਦੁਮ੍ਬਰਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਵਟਜਾਸ੍ਤੋਰਣਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਭੂਤਿਬਲਾਰੋਗ੍ਯਪੂਰ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ਨਾਮਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਪਲੱਖ, ਉਦੁੰਬਰ, ਪੀਪਲ ਤੇ ਵਟ ਇਹ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਂਤੀ, ਭੂਤ, ਤਾਕਤ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਹੋਰ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚषਟ੍‌ਸਪ੍ਤਹਸ੍ਤਾਨਿ ਹਸ੍ਤਕਾਤਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਚ। ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਵਿਸ੍ਤਰਾਣਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੁਤਾਨ੍ਯਾਮ੍ਰਦਲਾਦਿਭਿਃ

ਪੰਜ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਹੱਥ ਲੰਬੇ, ਹੱਥ ਦੇ ਫਾਸਲੇ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਣ; ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਣ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧੋਪਮਾ ਰਕ੍ਤਾ ਕृष੍ਣਾ ਧੂਮ੍ਰਾ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਭਾ। ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਾ ਹੇਮਵਰ੍ਣਾ ਚ ਪਤਾਕਾ ਸ੍ਫਾਟਿਕੋਪਮਾ

ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ, ਲਾਲ, ਕਾਲੀ, ਧੂੰਮਰ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਤੋਬ੍ਜਜੇ ਰਕ੍ਤਾ ਨੀਲਾऽਨ੍ਨ੍ਤਸ੍ਯ ਨੈਰ੍ऋਤੇ। ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਰ੍ਦ੍ਧਾਞ੍ਚ ਧ੍ਵਜਾ ਦੀਰ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਾਃ

ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਝੰਡੇ ਲਾਲ ਹਨ, ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਨੀਲੇ ਹਨ ਜੋ ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਦੇ ਹਨ। ਝੰਡਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪੰਜ ਹੱਥ ਹੈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਅੱਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਝੰਡੇ ਲੰਬੇ ਤੇ ਚੌੜੇ ਹਨ।

ਹਸ੍ਤਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਤਾ ਦਣ੍ਡਾ ਧ੍ਵਜਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਹਸ੍ਤਕਾਃ। ਵਲ੍ਮੀਕਾਦ੍ਦਨ੍ਤਿਦਨ੍ਤਾਗ੍ਰਾਤ੍ਤਥਾ ਵृषਭਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਤਃ

ਝੰਡਿਆਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਹੱਥ ਲੰਬੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਡੰਡੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬੋਹੇ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਹਿੱਸੇ ਜਾਂ ਵੱਢ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।