ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਕੁਮ੍ਭੇऽਨਲੇ ਸ਼ਿਵੇ ਸ੍ਵਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਕृਤ੍ਯਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍। ਅਨੁਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਿष੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ

ਕੁੰਭ, ਅੱਗ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ — ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ; ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕੇ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ।

ਭੂਪਬਨ੍ਮਾਨਵਾਦੀਨਾਮਭਿषੇਕਾਦਬੀਪ੍ਸਿਤਂ। ਆਂ ਸ਼੍ਰਾਂ ਸ਼੍ਰੌਂ ਪਸ਼ੁਂ ਹੂਂ ਫਡਿਤਿ ਅਸ੍ਤ੍ਰਰਾਜਾਭਿषੇਕਤਃ

ਰਾਜਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਆਦਿ ਲਈ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮਨਚਾਹਾ ਹੈ; 'ਆਂ ਸ਼੍ਰਾਂ ਸ਼੍ਰੌਂ ਪਸ਼ੁਂ ਹੂੰ ਫਟ' — ਸ਼ਸਤਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ।

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਅਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਦਿਕਾਨ੍। ਸ਼ਙ੍ਖਭੇਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਨਿਰ੍ਘਾषੈਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਕੇ

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗਉ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ।

ਯੋ ਦੇਵਾਨ੍ਦੇਬਲੋਕਂ ਸ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਕੁਲਮੁਦ੍ਧਰਨ੍। ਵਰ੍षਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਯਤ੍ ਪਾਪਂ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜ੍ਜਿਤਂ

ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ —

ਘृਤਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਭਸ੍ਮੀਭਵਤਿ ਪਾਵਕੇ। ਆਢਕੇਨ ਘृਤਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਵ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਸੁਰੋ ਭਵੇਤ੍

ਘੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਭਿਅੰਗਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਢਕ ਘੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਨ੍ਦਨੇਨਾਨੁਲਿਪ੍ਯਾਥ ਨਾਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਥਾ। ਅਲ੍ਪਾਯਾਸਨ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿ ਸ੍ਤੁਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ

ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਨਾਂਦੀ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਦਾ ਹੀ ਥੋੜੀ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਜ੍ਞਾਨਮਨ੍ਤ੍ਰਧੀਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾਃ। ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਰ੍ਣੇ ਹृਤੇ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ

ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਬੁਧੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਖਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਪਤਾ ਲਗਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਜੀਵੋ ਮੂਲਧਾਤੁਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਧੀਃ। ਪਞ੍ਚਾਦੌ ਭੂਤਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਸ਼ੇष ਚੈਵਂ ਜਪਾਦਿਕਂ

ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਜੀਵ ਅਤੇ ਮੂਲ ਤੱਤ, ਚਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਦੀ ਬੁਧੀ, ਪੰਜ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਆਦਿ ਤੱਤ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਏਕਤ੍ਰਿਕਾਤਿਤ੍ਰਿਕਾਨ੍ਤੇ ਪਦੇ ਦ੍ਵਿਪਮਕਾਨ੍ਤਕੇ। ਅਸ਼ੁਭਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਮਧ੍ਯੇष੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਤ੍ਰਿषੁ ਨृਪਃ ਸ਼ੁਭਃ

ਇੱਕ, ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਾਂ ਜੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਾੜਾ ਫਲ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮਧਯਮ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ।

ਸਙ੍‌ਖਯਾਵृਨ੍ਦੇ ਜੀਵਿਤਾਬ੍ਦਂ ਯਮੋऽਬ੍ਦਦਰਾਹਾ ਧ੍ਰੁਵਂ। ਸੂਰ੍ਯ੍ਯੇਭਾਸ੍ਯੇਸ਼ਦੁਰ੍ਗਾਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਲ੍ਲਿਖੇਤ੍ ਕਜੇ

ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਯਮ, ਸਾਲ, ਚੰਦ੍ਰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਈਸ਼, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜ ਪੱਤ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਠਿਨ੍ਯਾ ਜਪ੍ਤਯਾ ਸ੍ਪ੍ਟष੍ਟੇ ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਕृਤਿਰੇਖਯਾ। ਆਰਭ੍ਯੈਕਂ ਤ੍ਰਿਕਂ ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਰਿਚਤੁष੍ਕਾਵਸਾਨਕਂ

ਜਪ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ, ਗੋਮੂਤਰ ਵਰਗੇ ਸਾਫ ਰੇਖਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ, ਤਿੰਨ ਤੇ ਚਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ।

ਮਰੁਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਮਰੁਦ੍ਵੀਜੈਸ਼੍ਚਤੁਃ षष੍ਟਿਪਦੇ ਤਥਾ। ਅਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪਤਨਾਤ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿषਮਾਦੌ ਸ਼ੁਭਾਦਿਕਂ

ਮਰੁਤ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਰੁਤ-ਜਨਮਿਆਂ ਨਾਲ, ਚੌਂਸਠ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਫਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਏਕਤ੍ਰਿਕਾਦਿਮਾਰਭ੍ਯ ਅਨ੍ਤੇ ਚਾष੍ਟਤ੍ਰਿਕਂ ਤਥਾ। ਧ੍ਵਜਾਦ੍ਯਾਯਾਃ ਸਮਾ ਹੀਨਾ ਵਿषਮਾਃ ਸ਼ੋਭਨਾਦਿਦਾਃ

ਇੱਕ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ, ਤੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਠ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਲ। ਝੰਡਾ ਆਦਿ ਲਈ, ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਕ ਚੰਗਾ ਆਦਿ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਇਪਲ੍ਲਵਿਤੈਃ ਕਾਦ੍ਯੈਃ षੋਡਸ਼ਸ੍ਵਰਪੂਰ੍ਵ੍ਵਗੈਃ। ਆਦ੍ਯੈਸ੍ਤੈਃ ਸਸ੍ਵਰੈਃ ਕਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨਾਮਮਨ੍ਤ੍ਰਕਾਃ

ਆ, ਇ, ਪ, ਲ, ਵਿ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੱਖਰ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਹ੍ਰੀਂ ਵੀਜਾਃ ਪ੍ਰਣਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨ੍ਨਮੋऽਨ੍ਤਾ ਯਤ੍ਰ ਪੂਜਨੇ। ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਾਃ ਸ਼ਤਂ षष੍ਠ੍ਯਦਿਕਂ ਤਤਃ

ਹ੍ਰੀਂ ਬੀਜ ਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ 'ਨਮੋ' ਤੇ ਅੰਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਠ ਹੋਰ।

ਆਂ ਹ੍ਰੀਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਣ੍ਡਿਕਾਯਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਤਥਾ ਗੌਰ੍ਯ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਾਯਾ ਆਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਰਿਯਸ੍ਤਥਾ

ਆਂ ਤੇ ਹ੍ਰੀਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਚੰਡਿਕਾ ਲਈ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੌਰੀ ਤੇ ਦੁਰਗਾ ਲਈ ਵੀ, ਆਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲਈ ਹਨ।

ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੌਂ ਕੌਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯ ਆਂ ਹੌਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ। ਆਂ ਗਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਗਣੇਸ਼ਸ੍ਯ ਆਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਹਰੇਃ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਸ਼ੌਂ ਤੇ ਕੌਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸੂਰਜ ਲਈ, ਆਂ ਤੇ ਹੌਂ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵ ਲਈ, ਆਂ ਤੇ ਗਂ ਮੰਤ੍ਰ ਗਣੇਸ਼ ਲਈ, ਤੇ ਆਂ ਮੰਤ੍ਰ ਹਰੀ ਲਈ ਵੀ ਹਨ।

ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧੈਕਾਧਿਕੈਃ ਕਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ षੋਡਸ਼ਭਿਃ ਸ੍ਵਰੈਃ। ਕਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੈਃ ਸਸ੍ਵਰੈਰਾਦ੍ਯੈਃ ਕਾਨ੍ਤੈਰ੍ਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾਖਿਲਾਃ

ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਵੰਜਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੱਖਰ, ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੱਖਰ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਰਵੀਸ਼ਦੇਵੀਵਿष੍ਣੂਨਾਂ ਖਬ੍ਧਿਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਤ੍। ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਂ षष੍ਟ੍ਯਧਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਅਭਿषਿਕ੍ਤੋ ਜਪੇਦ੍ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਛਿष੍ਯਾਦੀਨ੍ ਦੀਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍‌ਗੁਰੁਃ

ਸੂਰਜ, ਈਸ਼, ਦੇਵੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਚਲਣ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਮੰਡਲ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਠ ਕ੍ਰਮਵਾਰ। ਗੁਰੂ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਪੇ, ਧਿਆਨ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਸ਼ਾ ਦੇ।

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਙ੍‌ਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਗੁਹ। ਪੀਠਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ਼ਿਵੋ ਲਿਙ੍ਗਂ ਤਦ੍ਯੋਗਃ ਸ ਸ਼ਿਵਾਣੁਭਿਃ

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੀਠ, ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਿਵ, ਲਿੰਗ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਵ-ਅਣੂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਗੁਹਾ।

ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਭੇਦਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਰੂਪਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ। ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਲਾਯੋਗਃ ਸਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ

ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦੇ ਪੰਜ ਭੇਦ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਥਾਪਨਨ੍ਤੁ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪੀਠ ਏਵ ਨਿਵੇਸ਼ਨਂ। ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਭਿਨ੍ਨਪੀਠਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਥਾਪਨਮੁਚ੍ਯਤੇ

ਜੋ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੀਠ ਦੀ ਰੱਖਣ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀਠ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਸਥਾਪਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਥਾਪਨਞ੍ਚ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਲਿਙ੍ਗੋਦ੍ਧਾਰਪੁਰਃਸਰਾ। ਯਸ੍ਯਾ ਤੁ ਲਿਙ੍ਗਮਾਰੋਪ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਬੁਧੈਃ

ਉਤਥਾਪਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਲਿੰਗ ਉਤਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ, ਲਿੰਗ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਦੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿष੍ਣਵਾਦਿਕਸ੍ਯ ਚ । ਆਸੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਸੁ ਚੈਤਨ੍ਯਂ ਨਿਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍

ਉਹ ਸਥਾਪਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇ ਲਈ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾਧਾਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇष੍ਵਪਿ ਪਞ੍ਚਧਾ। ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਮਥ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਸਾਦਕਾਮ੍ਯਯਾ

ਜਦੋਂ ਨੀਂਹ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਜ੍ਯਗਨ੍ਧਾ ਰਕ੍ਤਾ ਚ ਰਕ੍ਤਗਨ੍ਧਾ ਸੁਗਨ੍ਧਿਨੀ । ਪੀਤਾ ਕृष੍ਣਾ ਸੁਰਾਦਨਧਾ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਮਹੀ ਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਸਫੈਦ, ਘੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ; ਲਾਲ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ; ਪੀਲੀ, ਕਾਲੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਗੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਆਦਿ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵ੍ਵੇਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਾ ਚੈषਾਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ । ਆਖਾਤੇ ਹਾਸ੍ਤਿਕੇ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਣੇ ਮृਦਧਿਕਾ ਭਵੇਤ੍

ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਪੂਰਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਗਾਰਾ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਮਾਨ੍ਤਾਂ ਮਹੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤੋਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਸਮੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ। ਅਸ੍ਥ੍ਯਙ੍ਗਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਦੁष੍ਟਾਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ਼ੋਧਯੇਦ੍ ਗੁਰੁਃ

ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੱਕ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਧੋਈ ਹੋਈ ਸਮਝੋ। ਜੇ ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ, ਕੋਲੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਗਰਗ੍ਰਾਮਦੁਰ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਗृਹਪ੍ਰਾਸਾਦਕਾਰਣਂ । ਖਨਨੈਰ੍ਗੋਕੁਲਾਵਾਸੈਃ ਕਰ੍षਣੈਰ੍ਵਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ

ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਲਈ, ਜਾਂ ਘਰ ਤੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੋਦ ਕੇ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਹਲ ਚਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।