ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਜਾਸ਼੍ਵਾਰੋਹਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਸ਼ੁਕਾਦਿਕਂ । ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਕਂ ਹੀਨਂ ਹੋਮੋ ਘੋਰੇਣ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ

ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ, ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਆਦਿ ਦੀ ਘਾਟ—ਇਹ ਸਭ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਕਰ੍ਮ੍ਮਦ੍ਵਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਖਮਣ੍ਡਪਂ। ਸ੍ਵਾਚਾਨ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਵਤ੍ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਧੌ

ਦੋ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਯਤ ਵਿਲੱਖਣ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਤਤਃ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਿਵਹਸ੍ਤਂ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ। ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਗਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਚਰ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਘੜਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਮਣ੍ਡਲੋ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਵਾऽਪਿ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚ੍ਚਨਂ। ਤਰ੍ਪਣਂ ਪੂਜਨਂ ਵਹ੍ਨੇਃ ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਰ੍ਪਣਂ

ਮੰਡਲ ਜਾਂ ਸਥੰਡਿਲਾ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹਵਨ ਕਰੇ।

ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਦੋषਮੋषਾਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾष੍ਟਾਧਿਕਂ ਸ਼ਤਂ। ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੂਂ ਸਮ੍ਪੁਟੇਨੈਵ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦੀਪਨਂ

ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੂਂ ਮੋਹਰ ਲਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਲਿਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਕੁਮ੍ਭਯੋਃ। ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਯ ਲਬ੍ਧਾਨੁਜ੍ਞੋ ਬਹਿਰ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍

ਸਥੰਡਿਲਾ ਅਤੇ ਘੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲੀ-ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।

ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਮਯਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡਲਾਰੋਪਣਾਦਿਕਂ। ਸਮ੍ਪਾਤਹੋਮਂ ਤਨ੍ਨਾਡੀਰੂਪਦਰ੍ਭਕਰਾਨੁਗਂ

ਉਥੇ, ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਤ-ਹਵਨ, ਨਿਯਤ ਦਰਭਾ ਅਤੇ ਨਾਡੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।

ਤਤ੍‌ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਯ ਤਿਸ੍ਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮੂਲਾਣੁਨਾऽऽਹੁਤੀਃ। ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ ਸ਼ਿਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਪਾਸ਼ਸੂਤ੍ਰਮੁਪਾਹਰੇਤ੍

ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ, ਮੂਲ ਅਨੁਸਵਾਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਸਾ-ਸੂਤਰ ਲਿਆਉਣ।

ਸ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰ੍ਧ੍ਵਕਾਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਿਤਸ੍ਯ ਚ। ਤਚ੍ਛਿਖਾਯਾਂ ਨਿਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠਾਵਲਮ੍ਬਿਤਂ

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਚੁਕੀ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਪਾਸਾ-ਸੂਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੱਕ ਲਟਕਦਾ ਹੋਵੇ।

ਤਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਨਿਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਮਾਲੋਕ੍ਯ ਚੇਤਸਾ। ਜ੍ਞੇਯਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਮष੍ਟਾਧਿਕਂ ਤਤਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਾਣ ਲੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ (੧੦੮) ਜਗਤ ਹਨ।

ਕਪਾਲੋऽਜਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਦੇਹਃ ਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨਃ । ਵਿਭੂਤਿਰਵ੍ਯਯਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਪਿਨਾਕੀ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ

ਉਹ ਕਪਾਲਾ, ਅਜਾ, ਬੁੱਧਾ, ਵਜਰਦੇਹ, ਪ੍ਰਮਰਦਨ, ਵਿਭੂਤੀ, ਅਵਿਆਯ, ਸ਼ਾਸਤਾ, ਪਿਨਾਕੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨੀ ਰੁਦ੍ਰੋ ਹੁਤਾਸ਼ੀ ਚ ਪਿਙ੍ਗਲਃ ਖਾਦਕੋ ਹਰਃ। ਜ੍ਵਲਨੋ ਦਹਨੋ ਬਭ੍ਰੁਰ੍ਭਸ੍ਮਾਨ੍ਤਕਕ੍ਸ਼ਪਾਨ੍ਤਕੌ

ਉਹ ਅੱਗ, ਰੁਦ੍ਰ, ਹੁਤਾਸ਼ੀ, ਪਿੰਗਲਾ, ਖਾਦਕ, ਹਰਾ, ਜਵਲਨ, ਦਹਨ, ਬਭਰੂ, ਭਸਮਾਂਤਕ ਤੇ ਕਸ਼ਪਾਂਤਕ ਹੈ।

ਯਾਮ੍ਯਮृਤ੍ਯੁਹਰੋ ਧਾਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਰਞ੍ਜਕਃ। ਕਾਲੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮੇऽਪ੍ਯਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਕ੍ਤਾ ਚ ਵਿਯੋਗਕਃ

ਉਹ ਯਾਮਯਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਹਰਾ, ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਕਾਰਯਰੰਜਕ, ਕਾਲ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨੈਰ੍ऋਤੋ ਮਾਰਣੋ ਹਨ੍ਤਾ ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਯਾਨਕਃ। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਾਂਸ਼ਕੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਧੂਮ੍ਰਲੋਹਿਤਦਂष੍ਟ੍ਰਵਾਨ੍

ਉਹ ਨੈਰ੍ਰਿਤ, ਮਾਰਣ, ਹੰਤਾ, ਕਰੂਣ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਉਰਧਵਾਂਸ਼ਕ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਤੇ ਧੂੰਮਰ ਲਾਲ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਬਲਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਜਯਭਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਰ੍ਜਲਾਨ੍ਤਕਃ

ਉਹ ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਪਾਸਹਸਤ, ਮਹਾਬਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤ, ਜਯਭਦ੍ਰ, ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਵਡਵਾਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੀਮਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ੈਤੇ ਵਾਰੁਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਸ਼ੀਘ੍ਰੋ ਲਘੁਰ੍ਵ੍ਵਾਯੁਵੇਗਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ਪਾਨ੍ਤਕਃ

ਉਹ ਵਡਵਾਸ੍ਯ ਤੇ ਭੀਮਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਸ ਵਾਰੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਤੇਜ਼, ਹਲਕਾ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਕਸ਼ਪਾਂਤਕ।

ਪਞ੍ਚਾਨ੍ਤਕਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖਃ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦੀ ਮੇਘਵਾਹਨਃ। ਜਟਾਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਚ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਧਰਸ੍ਤਥਾ

ਉਹ ਪੰਚਾਂਤਕ, ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ, ਕਪਰਦੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਟਾ ਮੁਕਟ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਿਧੀਸ਼ੋ ਰੂਪਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਯੋ ਸੌਮ੍ਯਦੇਹਃ ਪ੍ਰਸਾਦਕृਤ੍। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋऽਪ੍ਯਥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ ਕਾਮਰੂਪੋ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰੇ

ਉਹ ਖਜਾਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੁੰਦਰ, ਸੁਭਾਗਾ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਜ੍ਞਾਨਧਰਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ। ਮਾਤृਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭੂਤਪਾਲੋ ਬਲਿਪ੍ਰਿਯਃ

ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗਿਆਨ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਗਾ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਵਿਧਾਤਾ ਚ ਸੁਖਦੁਃਖਹਰਾ ਦਸ਼। ਅਨਨ੍ਤਃ ਪਾਲਕੋ ਧੀਰਃ ਪਾਤਾਲਾਧਿਪਤਿਸ੍ਤਥਾ

ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ—ਅਨੰਤ, ਰਖਵਾਲਾ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।

ਵृषੋ ਵृषਧਰੋ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯੋ ਗ੍ਰਸਨਃ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਃ। ਲੋਹਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਦਸ਼ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਫਣਿਸ੍ਥਿਤਾਃ

ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੋਹਿਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਸ ਰੁਦ੍ਰ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਵਿਭੁਰ੍ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਵਨ੍ਦਿਤਃ। ਸਂਹਾਰਸ਼੍ਚ ਵਿਹਾਰਸ਼੍ਚ ਲਾਭੋ ਲਿਪ੍ਸੁਰ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ

ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ, ਵਿਭੂ, ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਤ੍ਰਿਣੈਤ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਸੰਹਾਰ, ਵਿਹਾਰ, ਲਾਭ, ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਹੈ।

ਅਤ੍ਤਾ ਕੁਹਕਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰੋ ਹਾਟਕ ਏਵ ਚ। ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਮਃ

ਉਹ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਇਆ, ਕਾਲ, ਅੱਗ, ਰੁਦ੍ਰ, ਹਾਟਕ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ, ਸਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚਾष੍ਟਾਵਿਮੇ ਰੁਦ੍ਰਾਃ ਕਟਾਹਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਏਤੇषਾਮੇਵ ਨਾਮਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨਾਮਪਿ ਸ੍ਮਰੇਤ੍

ਇਹ ਅਠ ਰੁਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਕਟਾਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ, ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਵੋਦ੍ਭਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸੁਖਪ੍ਰਦਃ। ਸਰ੍ਵਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਕृਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਸ਼ਰਾਰ੍ਚ੍ਚਿਤਃ

ਉਹ ਭਵ, ਉਦਭਵ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਂਸ੍ਤੁਤ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਥਿਤ ਓਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ ਓਂ ਰੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਕ ਓਂ ਪਤਙ੍ਗ ਓਂ ਸ਼ਬ੍ਦ ਓਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਓਂ ਸ਼ਿਵ ਸਰ੍ਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਕਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਕਰ ਓਂ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯ ਓਂ ਨਮੋ ਨਮਃ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿ ਪਾਦਾਨਿ ਵ੍ਯੋਮਵ੍ਯਾਪਿ ਮਨੋ ਗੁਹ। ਸਦ੍ਯੋਹृਦਸ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾष੍ਟਕੋ ਮਤਃ

ਬੀਜਾਕਾਰੋ ਮਕਾਰਸ਼੍ਚ ਨਾਡ੍ਯਾਵਿਡਾਪਿਙ੍ਗਲਾਹ੍ਵਯੇ। ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਾਵੁਭੌ ਵਾਯੂ ਘ੍ਰਾਣੋਪਸ੍ਥੌ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ

ਬੀਜ ਦਾ ਰੂਪ 'ਮ' ਅੱਖਰ ਹੈ, ਨਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਇਡਾ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਦੋਵੇਂ ਵਾਯੂ ਹਨ, ਤੇ ਘਰਾਣ ਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

ਗਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਵਿषਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਗਨ੍ਧਾਦਿਗੁਣਪਞ੍ਚਕੇ। ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਪੀਤਂ ਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਕਂ

ਸੁਗੰਧੀ ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚੌਰਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਤੇ ਵਜਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਯੋਜਨਾਨਾਨ੍ਤੁ ਕੋਟਿਰਸ੍ਯ ਸ਼ਤਾਹਤਾ। ਅਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯੋਨਯੋऽਪਿ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼

ਇਸ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਸੌ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੌਦਾਂ ਜਣਮ ਸਥਾਨ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।