ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਾਰਣਾਤ੍ਯਾਗਕ੍ਰਮਾਦ੍ਰੇਚਕਯੋਗਤਃ। ਨੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਾਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਦਾਯੋਦ੍ਭਵਮੁਦ੍ਰਯਾ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਕਾਰਣਾਂ ਦੀ ਤਿਆਗ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਤੇ ਸਾਹ ਛੱਡਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਉਤਪੱਤੀ ਮুদ্রਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲੋ।

ਹृਤ੍‌ਸਮ੍ਪੁਟਿਤਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰੇਚਕੇਨ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍। ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯ ਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍

ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਾਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰ-ਕਰਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦੇਵੇ।

ਪੂਜਾਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਵਹ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਃ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਤਦੋਚਿਤਾਂ। ਪ੍ਰਣਤਿਞ੍ਚਾਤ੍ਮਨੇ ਸ਼ਿषਯਂ ਸਮਯਾਨ੍ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਤਥਾ

ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਵਚਨ ਸੁਣਾਏ।

ਦੇਵਂ ਨ ਨਿਨ੍ਦੇਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਾਲ੍ਯਾਦਿਨ ਲਙ੍ਘਯੇਤ੍। ਸ਼ਿਵਾਗ੍ਨਿਗੁਰੁਪੂਜਾ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਜੀਵਤਾਵਧਿ

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਆਦਿ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰੇ; ਜਿੰਦਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਸ਼ਿਵ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਬਾਲਬਾਲਿਸ਼ਵृਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਰੀਭੋਗਭੁਗ੍‌ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਤ੍ਮਨਾਂ। ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦਦੀਤਾਰ੍ਥਂ ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਮਗ੍ਰਕਾਨ੍

ਬੱਚਿਆਂ, ਮੂਰਖਾਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਭੋਗ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਮਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ।

ਭੂਤਾਙ੍ਗਾਨਿ ਜਟਾਭਸ੍ਮਦਣ੍ਡਕੌਪੀਨਸਂਯਮਾਨ੍। ਈਸ਼ਾਨਾਦ੍ਯੈਰ੍ਹृਦਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਪਰਿਜਪ੍ਯ ਯਥਾਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ, ਜਟਾ, ਭਸਮ, ਡੰਡਾ, ਕਉਪੀਨ ਅਤੇ ਸੰਯਮ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਜਾਂ ਹਿਰਦੇ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਹਾਨ੍ਤਸਂਹਿਤਾਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਾਤ੍ਰੇष੍ਵਾਰੋਪ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍। ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਦ੍ਰੁਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇਸ਼ਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍

ਸਵਾਹਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਭਾਂਡਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਯਮਤ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਸਥੰਡਿਲਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਘਟਾਧਸ੍ਤਾਦਾਰੋਪ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਕਂ। ਸ਼ਿਵਾਦਾਜ੍ਞਾਂ ਸਮਾਦਾਯ ਦਦੀਤ ਵ੍ਰਤਿਨੇ ਗੁਰੁਃ

ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਘੜੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸਮਯਦੀਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਵਹ੍ਨਿਹੋਮਾਗਮਜ੍ਞਾਨਯੋਗ੍ਯਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਚਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦীক্ষਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੱਗ-ਹਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਗਿਆਨ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਅਥ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕृਤਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕੋ ਗੁਰੁਃ। ਦਧ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਮਾਂਸਮਦ੍ਯਾਦੇਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾऽਭ੍ਯਵਹਾਰਿਤਾ

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਹੀਂ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਏ।

ਗਜਾਸ਼੍ਵਾਰੋਹਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਸ਼ੁਕਾਦਿਕਂ । ਤੈਲਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਕਂ ਹੀਨਂ ਹੋਮੋ ਘੋਰੇਣ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ

ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ, ਜਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਆਦਿ ਦੀ ਘਾਟ—ਇਹ ਸਭ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਕਰ੍ਮ੍ਮਦ੍ਵਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਖਮਣ੍ਡਪਂ। ਸ੍ਵਾਚਾਨ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਵਤ੍ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੇ ਵਿਧੌ

ਦੋ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਯਤ ਵਿਲੱਖਣ ਕਰਮ ਕਰੇ।

ਤਤਃ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਿਵਹਸ੍ਤਂ ਤਥਾਤ੍ਮਨਿ। ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਮ੍ਭਗਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਚਰ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਮਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍

ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਘੜਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਮਣ੍ਡਲੋ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਵਾऽਪਿ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚ੍ਚਨਂ। ਤਰ੍ਪਣਂ ਪੂਜਨਂ ਵਹ੍ਨੇਃ ਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਰ੍ਪਣਂ

ਮੰਡਲ ਜਾਂ ਸਥੰਡਿਲਾ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹਵਨ ਕਰੇ।

ਦੁਃਸ੍ਵਪ੍ਨਦੋषਮੋषਾਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾष੍ਟਾਧਿਕਂ ਸ਼ਤਂ। ਹੁਤ੍ਵਾ ਹੂਂ ਸਮ੍ਪੁਟੇਨੈਵ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦੀਪਨਂ

ਮੰਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੂਂ ਮੋਹਰ ਲਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਲਿਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਕੁਮ੍ਭਯੋਃ। ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਯ ਲਬ੍ਧਾਨੁਜ੍ਞੋ ਬਹਿਰ੍ਵ੍ਰਜੇਤ੍

ਸਥੰਡਿਲਾ ਅਤੇ ਘੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲੀ-ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।

ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍ਸਮਯਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡਲਾਰੋਪਣਾਦਿਕਂ। ਸਮ੍ਪਾਤਹੋਮਂ ਤਨ੍ਨਾਡੀਰੂਪਦਰ੍ਭਕਰਾਨੁਗਂ

ਉਥੇ, ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਡਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੰਪਾਤ-ਹਵਨ, ਨਿਯਤ ਦਰਭਾ ਅਤੇ ਨਾਡੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।

ਤਤ੍‌ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਯ ਤਿਸ੍ਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮੂਲਾਣੁਨਾऽऽਹੁਤੀਃ। ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ ਸ਼ਿਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚ੍ਯ ਪਾਸ਼ਸੂਤ੍ਰਮੁਪਾਹਰੇਤ੍

ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ, ਮੂਲ ਅਨੁਸਵਾਰ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਸਾ-ਸੂਤਰ ਲਿਆਉਣ।

ਸ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰ੍ਧ੍ਵਕਾਯਸ੍ਯ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਚਿਤਸ੍ਯ ਚ। ਤਚ੍ਛਿਖਾਯਾਂ ਨਿਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠਾਵਲਮ੍ਬਿਤਂ

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਚੁਕੀ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨਾਲ ਪਾਸਾ-ਸੂਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੱਕ ਲਟਕਦਾ ਹੋਵੇ।

ਤਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਨਿਵृਤ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਮਾਲੋਕ੍ਯ ਚੇਤਸਾ। ਜ੍ਞੇਯਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤਮष੍ਟਾਧਿਕਂ ਤਤਃ

ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਾਣ ਲੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ (੧੦੮) ਜਗਤ ਹਨ।

ਕਪਾਲੋऽਜਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਦੇਹਃ ਪ੍ਰਮਰ੍ਦ੍ਦਨਃ । ਵਿਭੂਤਿਰਵ੍ਯਯਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਪਿਨਾਕੀ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪਃ

ਉਹ ਕਪਾਲਾ, ਅਜਾ, ਬੁੱਧਾ, ਵਜਰਦੇਹ, ਪ੍ਰਮਰਦਨ, ਵਿਭੂਤੀ, ਅਵਿਆਯ, ਸ਼ਾਸਤਾ, ਪਿਨਾਕੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨੀ ਰੁਦ੍ਰੋ ਹੁਤਾਸ਼ੀ ਚ ਪਿਙ੍ਗਲਃ ਖਾਦਕੋ ਹਰਃ। ਜ੍ਵਲਨੋ ਦਹਨੋ ਬਭ੍ਰੁਰ੍ਭਸ੍ਮਾਨ੍ਤਕਕ੍ਸ਼ਪਾਨ੍ਤਕੌ

ਉਹ ਅੱਗ, ਰੁਦ੍ਰ, ਹੁਤਾਸ਼ੀ, ਪਿੰਗਲਾ, ਖਾਦਕ, ਹਰਾ, ਜਵਲਨ, ਦਹਨ, ਬਭਰੂ, ਭਸਮਾਂਤਕ ਤੇ ਕਸ਼ਪਾਂਤਕ ਹੈ।

ਯਾਮ੍ਯਮृਤ੍ਯੁਹਰੋ ਧਾਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਰਞ੍ਜਕਃ। ਕਾਲੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮੇऽਪ੍ਯਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਂਯੋਕ੍ਤਾ ਚ ਵਿਯੋਗਕਃ

ਉਹ ਯਾਮਯਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਹਰਾ, ਧਾਤਾ, ਵਿਧਾਤਾ, ਕਾਰਯਰੰਜਕ, ਕਾਲ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਨੈਰ੍ऋਤੋ ਮਾਰਣੋ ਹਨ੍ਤਾ ਕ੍ਰੂਰਦृष੍ਟਿਰ੍ਭਯਾਨਕਃ। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਾਂਸ਼ਕੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਧੂਮ੍ਰਲੋਹਿਤਦਂष੍ਟ੍ਰਵਾਨ੍

ਉਹ ਨੈਰ੍ਰਿਤ, ਮਾਰਣ, ਹੰਤਾ, ਕਰੂਣ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਉਰਧਵਾਂਸ਼ਕ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਤੇ ਧੂੰਮਰ ਲਾਲ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਬਲਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਜਯਭਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਰ੍ਜਲਾਨ੍ਤਕਃ

ਉਹ ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਪਾਸਹਸਤ, ਮਹਾਬਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤ, ਜਯਭਦ੍ਰ, ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਵਡਵਾਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੀਮਸ਼੍ਚ ਦਸ਼ੈਤੇ ਵਾਰੁਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਸ਼ੀਘ੍ਰੋ ਲਘੁਰ੍ਵ੍ਵਾਯੁਵੇਗਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ਪਾਨ੍ਤਕਃ

ਉਹ ਵਡਵਾਸ੍ਯ ਤੇ ਭੀਮਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਸ ਵਾਰੁਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਤੇਜ਼, ਹਲਕਾ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਕਸ਼ਪਾਂਤਕ।

ਪਞ੍ਚਾਨ੍ਤਕਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਿਖਃ ਕਪਰ੍ਦ੍ਦੀ ਮੇਘਵਾਹਨਃ। ਜਟਾਮੁਕੁਟਧਾਰੀ ਚ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਧਰਸ੍ਤਥਾ

ਉਹ ਪੰਚਾਂਤਕ, ਪੰਚਸ਼ਿਖਾ, ਕਪਰਦੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਟਾ ਮੁਕਟ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਨਿਧੀਸ਼ੋ ਰੂਪਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਯੋ ਸੌਮ੍ਯਦੇਹਃ ਪ੍ਰਸਾਦਕृਤ੍। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੋऽਪ੍ਯਥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ ਕਾਮਰੂਪੋ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰੇ

ਉਹ ਖਜਾਨਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੁੰਦਰ, ਸੁਭਾਗਾ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਜ੍ਞਾਨਧਰਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ। ਮਾਤृਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭੂਤਪਾਲੋ ਬਲਿਪ੍ਰਿਯਃ

ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਗਿਆਨ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਗਾ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।