ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੀਤਾਯਾ ਹਰਣਂ ਪਾਪਂ ਕृਤਨ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਗੁਰੁਰ੍ਯਤਃ। ਅਤੋ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਰਾਮਂ ਹਨ੍ਮਿ ਸਵਾਨਰਮ੍

"ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ, ਸੀਤਾ ਦਾ ਪਾਪੀ ਹਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੰਗ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਾਂਗਾ।"

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਮਰ੍ਦ੍ਦ ਹ। ਗृਹੀਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਕਰ੍ਣਨਾਸਂ ਚਕਰ੍ਤ੍ਤ ਸਃ

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।

ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਵਿਹੀਨੋऽਸੌ ਭਕ੍ਸ਼ ਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਨ੍। ਅਥ ਕੁਮ੍ਭੋ ਨਿਕੁਮਭਸ਼੍ਚ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ

ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਇਆ ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਕੁੰਭ, ਨਿਕੁੰਭ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਕਰਾਕਸ਼ ਆਏ।

ਤਤਃ ਪਾਦੌ ਤਤਸ਼੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰੋ ਭੂਮੌ ਵ੍ਯਪਾਤਯਤ੍ । ਅਥ ਕੁਮ੍ਭੋ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਮਕਰਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ

ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਕੁੰਭ, ਨਿਕੁੰਭ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਕਰਾਕਸ਼ ਆਏ।

ਮਹੋਦਰੋ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋ ਮਤ੍ਤ ਉਨ੍ਤਤ੍ਤਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਪ੍ਰਘਸੋ ਭਾਸਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਛ ਸਂਯੁਗੇ

ਮਹੋਦਰ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਮਸਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪ੍ਰਘਾਸ, ਭਾਸਕਰਨ ਤੇ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।

ਦੇਵਾਨ੍ਤਕੋ ਨਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚਾਤਿਕਾਯਕਃ। ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੈਤੇ ਵਾਨਰੈਃ ਸਵਿਭੀषਣੈਃ

ਦੇਵਾਂਤਕ, ਨਰਾਂਤਕ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ, ਇਹ ਸਭ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤਥਾਹ੍ਯਨ੍ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਭੁਵਿ ਪਾਤਿਤਾਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਨ੍ਮਾਯਯਾ ਯੁਧ੍ਯਨ੍ ਰਾਮਾਦੀਨ੍ ਸਮ੍ਬਬਨ੍ਧ ਹ

ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਲਿਆ।

ਵਰਦਤ੍ਤੈਰ੍ਨਾਗਬਾਣੈ ਰੋषਧ੍ਯਾ ਤੌ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਕੌ। ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਯਾਵ੍ਰਣੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਰੁਤ੍ਯਾਨੀਤਪਰ੍ਵਨੇ

ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਨਾਗ-ਬਾਣ ਤੇ ਮਾਰੁਤਪੁਤ੍ਰ ਲਿਆਂਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਜਖਮ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਗਏ।

ਹਨੂਮਾਨ੍ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਰਾਗਂ ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼੍ਥਿਤਃ। ਨਿਕੁਮ੍ਭਿਲਾਯਾਂ ਹੋਮਾਦਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਤਂ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ

ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਿਆ ਜਿੱਥੇ ਔਸ਼ਧੀ ਮਿਲੀ। ਉਥੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨਿਕੁੰਭਿਲਾ 'ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।

ਸ਼ਰੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤਂ ਵੀਰਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਤਂ ਤੁ ਵ੍ਯਸ਼ਾਤਯਤ੍। ਰਾਵਣਃ ਸ਼ੋਕਸ੍ਨ੍ਤਪ੍ਤਃ ਸੀਤਾਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ

ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲਖਸ਼ਮਣ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀਰ ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਵਣ ਗਮ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।

ਅਵਿਨ੍ਧ੍ਯਵਾਰਿਤੋ ਰਾਜਰਥਸ੍ਯਃ ਸਬਲੌਯਯੌ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਾਤਲੀਰਾਮਂ ਰਥਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਚਕਾਰ ਤਮ੍

ਅਵਿੰਦ੍ਹਿਆ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਫੌਜ ਤੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਚਲਿਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ।

ਰਾਮਰਾਵਣਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਰਾਮਰਾਵਣਯੋਰਿਵ। ਰਾਵਣੋ ਵਾਨਰਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਰੁਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਵਣਮ੍

ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਮਾਰੁਤ ਆਦਿ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।

ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤਮਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਵਰ੍ष ਜਲਦੋ ਯਥਾ। ਤਸ੍ਯ ਧ੍ਵਜਂ ਸ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਰਥਮਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਾਰਥਿਮ੍

ਰਾਮ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਰਥ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਾਰਥੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।

ਧਨੁਰ੍ਬਾਹੂਞ੍ਛਿਰਾਂਸ੍ਯੇਵ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਹਿ। ਪੈਤਾਮਹੇਨ ਹृਦਯਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਣ ਰਾਵਣਃ

ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦਾ ਦਿਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦਿਸੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।

ਭੂਤਲੇ ਪਾਤਿਤਃ ਸਰ੍ਵੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ। ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਞ੍ਚ ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਰਾਮਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਵਿਭੀषਣਃ

ਜਦ ਰਾਵਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਰੋ ਪਈਆਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।

ਹਨृਮਤਾਨਯਦ੍ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍। ਰਾਮੋ ਵਹ੍ਨੌ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤਃ

ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ। ਸੀਤਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਖੀ ਗਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨ ਲਈ ਗਈ ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਦਸ਼ਰਥੇਨ ਤ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮਰ੍ਦ੍ਦਨਃ। ਇਨ੍ਦ੍ਰੌਰ੍ਚ੍ਚਿਤੋऽਮृਤਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਜੀਵਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਾਨ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕੀਤਾ।

ਰਾਮੇਣ ਪੂਜਿਤਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਿਵਞ੍ਚ ਤੇ । ਰਾਮੋ ਵਿਭੀषਣਾਯਾਦਾਲ੍ਲਙ੍ਕਾਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਾਨਰਾਨ੍

ਰਾਮ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਜੰਗ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਲੰਕਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਸਸੀਤਃ ਪੁष੍ਪਕੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਗਤਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵੈ ਗਤਃ। ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ਵਨਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਸੀਤਾਯੈ ਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ

ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਧਰੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਧਰੋਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵੇਖਾਉਂਦਾ ਗਿਆ।

ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਸਮਾਗਤਃ। ਭਰਤੇਨ ਨਤਸ਼੍ਚਾਗਾਦਯੋਧ੍ਯਾਨ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼੍ਥਿਤਃ

ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।

ਵਸਿष੍ਠਾਦੀਨ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਞ੍ਚੈਵ ਕੇਕਯੀਮ੍ । ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਰਾਜ੍ਯੋऽਥ ਦ੍ਵਿਜਾਦੀਨ੍ ਸੋऽਭ੍ਯਪੂਜਯਤ੍

ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰਾਂ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਕੇਕਈ ਤੇ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਮਸ਼੍ਵਮੇਧੈਰਥਾਯਜਤ੍। ਸਰ੍ਵਦਾਨਾਨਿ ਸ ਦਦੌ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਸ ਪ੍ਰਜਾਃ

ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਪੁਤ੍ਰਵਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਕਾਮਾਦੀਨ੍ ਦੁष੍ਟਨਿਗ੍ਰਹਣੇ ਰਤਃ। ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮ੍ਮਪਰੋ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਯਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ

ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਧਰਮ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੋਕ ਸਭ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਭ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਹੋਏ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਂ ਰਾਘਵਂ ਜਗ੍ਮੁਰਗਸ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ। ਧਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਯੀ ਯਸ੍ਮਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਜਿਦ੍ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅਗਸਤ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨੇ ਗਏ, ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਤੂੰ ਧੰਨ ਤੇ ਜਿੱਤੂ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਦਰਜਿੱਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਜਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋਭੂਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯਨੈਕषੀ। ਪੁष੍ਪੋਤ੍ਕਟਾਭੂਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋਭੂਦ੍ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਲਸਤ ਨੇ ਨੈਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸ਼ਪੋਟਕਾ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਨੈਕष੍ਯਾਂ ਰਾਵਣੋ ਜਜ੍ਞੇ ਵਿਂਸ਼ਦ੍ਬਾਹੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ਾਨਨਃ। ਤਪਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤੇਨ ਵਰੇਣ ਜਿਤਦੈਵਤਃ

ਨੈਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਵਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਦਸ ਸਿਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ ਸਨਿਦ੍ਰੋऽਭੂਦ੍ਧਰ੍ਮ੍ਮਿष੍ਠੋऽਭੂਦ੍ਧਿਭੀषਣਃ। ਸ੍ਵਸਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਤੇषਾਂ ਰਾਵਣਾਨ੍ਮੇਘਨਾਦਕਃ

ਕੁੰਭਕਰਨ ਸਦਾ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ੂਰਨਖਾ ਸੀ, ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਘਨਾਦ ਸੀ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਜਿਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਚ੍ਚਾਭੂਦ੍ਰਾਵਣਾਦਧਿਕੋ ਬਲੀ। ਹਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਮਣੇਨ ਦੇਵਾਦੇਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਿਚ੍ਛਤਾ

ਇੰਦਰਜਿੱਤ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਪਰ, ਤੂੰ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਗਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਨਮਸ੍ਕृਤਾਃ। ਦੇਵਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਰਾਮੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਲਵਣਾਰ੍ਦ੍ਦਨਃ

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਸਤ ਆਦਿ ਸਨਮਾਨਤ ਵਿਦਵਾਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਵਣ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ।