ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਧੀਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਪਰਿਵਾਰਕਾਨ੍। ਸ੍ਵਨਾਮ੍ਨਾ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦਨ੍ਯਾਨਾਯੁਧਾਦੀਨ੍ ਸ੍ਵਮੁਦ੍ਰਯਾ

ਆਤਮ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

ਯਾਤ੍ਰਾਵਰ੍षਾਦਿਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ੍ਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਹਰਿਃ। ਨਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤਵਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਾਦਿਕਮ੍

ਯਾਤਰਾ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਘੜੀ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਣ ਲਵੇ ਕਿ ਹਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਜਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ।

ਚਣ੍ਡਪ੍ਰਚਣ੍ਡੌ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥੌ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਦ੍‌ਗੁਰੁਃ। ਅਗ੍ਨਿਮਣ੍ਡਪਮਾਸਾਦ੍ਯ ਗਰੁਡਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਪੂਜਯੇਤ੍

ਗੁਰੂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਚੰਡ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਪ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਦਿਗੀਸ਼ਾਨ੍ ਦਿਸ਼ਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਸ਼ਿਕਃ। ਵਿਸ਼੍ਵਕ੍‌ਸੇਨਂ ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਾਦਿ ਪੂਜਯੇਤ੍

ਦੇਸ਼ਿਕ ਦਿਸਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਦਿਸਾ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਸਰ੍ਵਪਾਰ੍षਦਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਲਿਂ ਭੂਤੇਭ੍ਯ ਅਰ੍ਪਯੇਤ੍। ਗ੍ਰਾਮਵਸ੍ਤ੍ਰਸੁਵਰ੍ਣਾਦਿ ਗੁਰਵੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦੇਤ੍

ਸਭ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਵੇ; ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਵਜੋਂ ਦੇਵੇ।

ਯਾਗੋਪਯੋਗਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦ੍ਯਮਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਯ ਨਰੋਰ੍ਪਯੇਤ੍। ਆਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤੁ ऋਤ੍ਵਿਗਭ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦੇਤ੍

ਯਾਗ ਵਿਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ; ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਦਾ ਅੱਧਾ ਰਿਤਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਵਜੋਂ ਦੇਵੇ।

ਅਨ੍ਯੇਬ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭੋਜਯੇਦ੍‌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ੍ਤਤਃ। ਅਵਾਰਿਤਾਨ੍ ਫਲਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਜਮਾਨਾਯ ਵੈਗੁਰੁਃ

ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ; ਫਿਰ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਕ ਨਾ ਹੋਏ ਫਲ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਨਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਤਾ ਚਾਤ੍ਮਨਾ ਸਕਲਂ ਕੁਲਮ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦੇਵਾਨਾਮੇष ਸਾਧਾਰਣੋ ਵਿਧਿਃ। ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪृਥਕ੍ ਤੇषਾ ਸ਼ੇषਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਸਮਾਨਕਮ੍

ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਵਿਧੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਸਮੁਦਾਯੇਨ ਦੇਵਾਦੇਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰਵਦਾਮਿ ਤੇ। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਥਾ ਦੇਵੀਗਣਸ੍ਯ ਚ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਗਣ ਦੀ ਵੀ।

ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਸਕਲਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਮਣ੍ਡਪਸ੍ਨਪਨਾਦਿਕਮ੍ । ਭਦ੍ਰਪੀਠੇਸ਼੍ਰਿਯਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦष੍ਟ ਵੈ ਘਟਾ

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਮੰਡਪ, ਸਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰੇ; ਭਦ੍ਰ ਪੀਠ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਠ ਘੜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

ਘृਤੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਸ੍ਨਪਯੇਤ੍ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਕੈਃ। ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਾਂ ਹਰਿਣੀ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚੋਨ੍ਮੀਲਯੇਚ੍ਛ੍ਰਿਯਾਃ

ਘੀ ਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਹਰਨੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ।

ਤਨ੍ਮ ਆਵਹ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਰਤ੍ਰਯਮ੍। ਅਸ਼੍ਵਪੂਰ੍ਵੇਤਿ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਤਾਂ ਕੁਮ੍ਭੇਨਾਭਿषੇਚਯੇਤ੍

‘ਤਨਮ ਆਵਹ’ ਕਹਿ ਕੇ ਤਿੰਨ ਮਿੱਠੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਏ; ‘ਅਸ਼ਵਪੂਰਵ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਘੜੇ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ।

ਕਾਮੋਸ੍ਮਿਤੇਤਿ ਯਾਮ੍ਯੇਨ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨਾਭਿषੇਚਯੇਤ੍। ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ੍ਯਾਦ੍ਤ੍ਯਵਰ੍ਣੇਤਿ ਚੋਤ੍ਤਰਾਤ੍

‘ਕਾਮੋਸ੍ਮੀ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ; ‘ਚੰਦਰੰ ਪ੍ਰਭਾਸਾਮ’ ਤੇ ‘ਤ੍ਯਵਰਨ’ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।

ਉਪੈਤੁ ਮੇਤਿ ਚਾਗ੍ਨੇਯਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍‌ਪਿਪਾਸੇਤਿ ਨੈਰ੍ऋਤਾਤ੍। ਗਨ੍ਧਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਵਾਯਵ੍ਯਾਂ ਮਨਸਃ ਕਮਮਾਕृਤਿਮ੍

‘ਉਪੈਤੁ ਮੇ’ ਅਗਨੀ ਕੋਣ ਤੋਂ, ‘ਖੁਤਪਿਪਾਸੇ’ ਨੈਰ੍ਰਤ ਕੋਣ ਤੋਂ; ‘ਗੰਧਦ੍ਵਾਰੇ’ ਵਾਯੁ ਕੋਣ ਤੋਂ, ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਬਣਾਏ।

ਈਸ਼ਾਨਕਲਸ਼ੇਨੈਵ ਸ਼ਿਰਃ ਸੌਵਰ੍ਣਕਰ੍ਦ੍ਦਮਾਤ੍। ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਘਟੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਪਃ ਸृਜਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮ੍

ਈਸ਼ਾਨ ਘੜੇ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਇਕੱਸੀ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਣੀ ਬਣਾਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੇ।

ਆਦ੍‌ਰ੍ਦ੍ਰਾਂ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਂ ਗਨ੍ਧੈਰਾਦ੍‌ਰ੍ਦ੍ਰਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਪੁष੍ਪਕੈਃ। ਤਨ੍ਮਯਾਵਹ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯ ਆਨਨ੍ਦ ऋ ਚਾਖਿਲਮ੍

ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਤਾਜ਼ਾ ਕਮਲ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ; ‘ਤਨਮਯਾਵਹ’ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ‘ਯ ਆਨੰਦ’ ਰਿਕ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।

ਸ਼ਾਯਨ੍ਤੀਯੇਨ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸੂਕ੍ਤੇਨ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍। ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵੀਜੇਨ ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਂ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਪੁਨਃ

ਸ਼ਾਯੰਤੀਆ ਰਿਕ ਨਾਲ ਵਿਛੋਣੇ ਤੇ, ਸ਼੍ਰੀਸੂਕਤ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚਿੱਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਸ਼੍ਰੀਸੂਕ੍ਤੇਨ ਮਣ੍ਡਪੇਥ ਕੁਣ੍ਡੇष੍ਵਬ੍ਜਾਨਿ ਹੋਮਯੇਤ੍। ਕਰਵੀਰਾਣਿ ਵਾ ਹਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸ਼ਤਮੇਵ ਵਾ

ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਕਤ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਮੰਡਪ ਸਜਾਓ ਅਤੇ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ; ਜਾਂ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੌ ਫੁੱਲ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।

ਗृਹੋਪਕਰਣਾਨ੍ਤਾਦਿ ਸ਼੍ਰੀਸੂਕ੍ਤੇਨੈਵ ਚਾਰ੍ਪਯੇਤ੍। ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸਂਸ੍ਕਾਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍

ਘਰ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਭੇਟ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰੀਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰੋ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਸ਼੍ਰੀਸੂਕ੍ਤੇਨ ਚ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯृਚਂ ਜਪੇਤ੍

ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡੀਕਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਕਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਰ ਰਿਕਾ ਉਚਾਰੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮੰਗੋ।

ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਂ ਬੋਧਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੂਲਾਤ੍ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਕਂ ਚਰੇਤ੍। ਭੂਸ੍ਵਰ੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਗੋਨ੍ਨਾਦਿ ਗੁਰਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇਰ੍ਪਯੇਤ੍। ਏਵਂ ਦੇਵ੍ਯੋऽਖਿਲਾਃ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਵਾਹ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿ ਭਾਵਯੇਤ੍

ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੂਲ ਤੋਂ ਸਾਂਨਿਧਿਆਕ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਸੋਨਾ, ਕਪੜਾ, ਗਾਂ ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਦੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹੋਏ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਯਃ ੭੧- ਗਣੇਸ਼ਪੂਜਾਵਿਧਿਃ ਅਥ ਏਕਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ ਗਣਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਾਮਖਿਲਾਰ੍ਥਦਾਮ੍ । ਗਣਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹृਦਯਮੇਕਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯ ਵੈ ਸ਼ਿਰਃ

ਇਹ ਇਕਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ: ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਗਣ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ'—ਇਹ ਹਿਰਦੇ ਲਈ; 'ਇਕ ਦੰਦ ਵਾਲੇ'—ਸਿਰ ਲਈ।

ਗਜਕਰ੍ਣਿਨੇ ਚ ਸ਼ਿਖਾ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਾਯ ਵਰ੍ਗ ਚ । ਮਹੋਦਰਾਯ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤਹਸ੍ਤਾਯਾਤਿ ਤਥਾਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍

'ਹਾਥੀ ਕੰਨ ਵਾਲੇ'—ਚੋਟੀ ਲਈ; 'ਹਾਥੀ ਮੁਖ ਵਾਲੇ'—ਸਮੂਹ ਲਈ; 'ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦ ਤੇ ਹੱਥ ਵਾਲੇ'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਲਈ।

ਗਣੋ ਗੁਰੁਃ ਪਾਦੁਕਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਨਨ੍ਤੌ ਚ ਧਰ੍ਮਕਃ । ਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਥਿਮਣ੍ਡਲਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਚ੍ਛਦਨਮਰ੍ਚਯੇਤ੍

ਗਣ ਹੀ ਗੁਰੂ, ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਪਲ, ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੈ; ਮੁੱਖ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਆਵਰਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਵੀਜਾਂਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਾਲਿਨੀਂ ਨਨ੍ਦਯਾਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਸੂਰ੍ਯੇਸ਼ਾ ਕਾਮਰੂਪਾ ਚ ਉਦਯਾ ਕਾਮਵਰ੍ਤਿਨੀ

ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਜਵਾਲਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਸੂਰਯੇਸ਼ਾ, ਕਾਮਰੂਪਾ, ਉਦਯਾ ਅਤੇ ਕਾਮਵਰਤਿਨੀ।

ਸਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਾ ਚ ਗ੍ਰਾਸਨਂ ਗਨ੍ਧਮृਤ੍ਤਿਕਾ । ਯਂ ਸ਼ੋषੋ ਰਂ ਚ ਦਹਨਂ ਪ੍ਲਵੋ ਲਂ ਵਂ ਤਥਾਮृਤਮ੍

ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਘਨਨਾਸ਼ਾ, ਭੋਗ, ਸੁਗੰਧੀ ਮਿੱਟੀ; ਯੰ, ਸ਼ੋਸ਼, ਰੰ, ਦਹਨ, ਪਲਵ, ਲੰ, ਵੰ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ।

ਲਮ੍ਬੋਦਰਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਮਹੋਦਰਾਯ ਧੀਮਹਿ ਤਨ੍ਨੋ ਦਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ ॥ ਗਣਪਤਿਰ੍ਗਣਾਧਿਪੋ ਗਣੇਸ਼ੋ ਗਣਨਾਯਕਃ। ਗਣਕ੍ਰੀਡੋ ਵਕ੍ਰਤੁਣ੍ਡ ਏਕਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਮਹੋਦਰਃ

'ਅਸੀਂ ਲੰਬੋਦਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਮਹੋਦਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਦੰਤੀ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।' ਗਣਪਤੀ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਗਣੇਸ਼, ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ, ਵਕਰਦੰਦ, ਇਕ ਦੰਦ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਪੇਟ ਵਾਲਾ।

ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਲਮ੍ਬਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰ੍ਵਿਕਟੋ ਵਿਘ੍ਨਨਾਸ਼ਨਃ। ਧੂਮ੍ਰਵਰ੍ਣਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਗਣਪਤੇਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ

ਹਾਥੀ ਮੁਖ ਵਾਲਾ, ਲਟਕਦੇ ਪੇਟ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ, ਵਿਘਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਧੂੰਧਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਏਵਂ ਤਾਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਨृਹਰੇਸ੍ਤਥਾ। ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਵਿष੍ਣੁਵਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸ੍ਵਸ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਕਸ਼ਿਆ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨ੍ਰਹਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ—ਇਹ ਸੁਣੋ।