ਮਕਰੇ ਵਰੁਣਃ ਪਾਸ਼ੀ ਵਾਯੁਰ੍ਧ੍ਵਜਧਰੋ ਮृਗੇ। ਗਦੀ ਕੁਵੇਰੋ ਮੇषਸ੍ਥ ਈਸ਼ਾਨਸ਼੍ਚ ਜਟੀ ਵृषੇ
ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਪਾਸ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹੈ, ਵਾਯੂ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਗ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੁਬੇਰ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ ਮੇਢ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਈਸ਼ਾਨਾ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਛੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਬਾਹਵੋ ਲੋਕਪਾਲਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਭृਤ੍। ਹਨੂਮਾਨ੍ ਵਜ੍ਰਹਸ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪੀਡਿਤਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਵਿਣਾਹਸ੍ਤਾਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮਾਲਾਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ਼੍ਚ ਖੇ । ਦੁਰ੍ਬਲਾਙ੍ਗਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵੇਤਾਲਾ ਵਿਕृਤਾਨਨਾਃ
ਕਿੰਨਰ ਵੀਣਾ ਫੜਦੇ ਹਨ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਗਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਿਸ਼ਾਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੇਤਾਲਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਾਲਾਃ ਸ਼ੂਲਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰੇਤਾ ਮਹੋਦਰਾਃ ਕृਸ਼ਾਃ
ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਭਾਲੇ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਤ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ ਹਨ।
ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਯੋਗਿਨ੍ਯष੍ਟਾष੍ਟਕਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਐਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਸ਼ਾਨ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਅਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਾ ਰੂਕ੍ਸ਼ਕਰ੍ਣੀ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਕृਪਣਾਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਈਸ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਅੱਠ ਅੱਠ ਗਰੁੱਪ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉਹ ਹਨ: ਅਕਸ਼ੋਭਿਆ, ਰੂਖ ਕਰਣੀ, ਰਾਖਸਣੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਣਾਖਸ਼ਯਾ।
ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾ ਇਲਾ ਲੀਲਾਲਯਾ ਤਥਾ। ਲੋਲਾ ਲਕ੍ਤਾ ਬਲਾਕੇਸ਼ੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿਮਲਾ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਪਿੰਗਾਖਸ਼ੀ, ਕਸ਼ਯਾ, ਕਸ਼ੇਮਾ, ਇਲਾ, ਲੀਲਾਲਯਾ, ਲੋਲਾ, ਲਕਤਾ, ਬਲਾਕੇਸ਼ੀ, ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਵਿਮਲਾ।
ਹੁਤਾਸ਼ਾ ਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਹੁਙ੍ਕਾਰਾ ਵਡਵਾਮੁਖੀ। ਮਹਾਕ੍ਰੂਰਾ ਕ੍ਰੋਧਨਾ ਤੁ ਭਯਙ੍ਕਰੀ ਮਹਾਨਨਾ
ਹੁਤਾਸ਼ਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾਖਸ਼ੀ, ਹੁੰਕਾਰਾ, ਵਡਵਾਮੁਖੀ, ਮਹਾਕਰੂਰਾ, ਕਰੋਧਨਾ, ਭਯੰਕਰੀ ਤੇ ਮਹਾਨਨਾ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾ ਤਲਾ ਤਾਰਾ ऋਗ੍ਵੇਦਾ ਤੁ ਹਯਾਨਨਾ। ਸਾਰਾਖ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹੀ ਸਮ੍ਬਰਾ ਤਾਲਜਙ੍ਘਿਕਾ
ਸਰਵਜ੍ਞਾ, ਤਲਾ, ਤਾਰਾ, ਰਿਗਵੇਦਾ, ਹਯਾਨਨਾ, ਸਾਰਾਖਿਆ, ਰੁਦ੍ਰਸੰਗ੍ਰਹੀ, ਸੰਬਰਾ ਤੇ ਤਾਲਜੰਘਿਕਾ।
ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੁਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾ ਕਾਰਙ੍ਕਿਣੀ। ਮੇਘਨਾਦਾ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡੋਗ੍ਰਾ ਕਾਲਕਰ੍ਣੀ ਵਰਪ੍ਰਦਾ
ਰਕਤਾਖਸ਼ੀ, ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧਾ, ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ, ਕਾਰੰਕਿਨੀ, ਮੇਘਨਾਦਾ, ਪ੍ਰਚੰਡੋਗ੍ਰਾ, ਕਾਲਕਰਨੀ ਤੇ ਵਰਪ੍ਰਦਾ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਵਲੀ ਚੈਵ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਾ ਪ੍ਰਲਯਾਨ੍ਤਿਕਾ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਕ੍ਤ੍ਰਾ ਪਿਸ਼ਾਚੀ ਚ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਾ ਚ ਲੋਲੁਪਾ
ਚੰਦਰਾ, ਚੰਦ੍ਰਾਵਲੀ, ਪ੍ਰਪੰਚਾ, ਪ੍ਰਲਯਾਂਤਿਕਾ, ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਕਤ੍ਰਾ, ਪਿਸ਼ਾਚੀ, ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਾ ਤੇ ਲੋਲੁਪਾ।
ਧਮਨੀ ਤਾਪਨੀ ਚੈਵ ਰਾਗਿਣੀ ਵਿਕृਤਾਨਨਾ। ਵਾਯੁਵੇਗਾ ਬृਹਤ੍ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰ੍ਵਿਕृਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਕਾ
ਧਮਨੀ, ਤਾਪਨੀ, ਰਾਗਿਨੀ, ਵਿਕ੍ਰਿਤਾਨਨਾ, ਵਾਯੂਵੇਗਾ, ਬ੍ਰਿਹਤਕੁਕਸ਼ੀ, ਵਿਕ੍ਰਿਤਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਿਕਾ।
ਯਮਜਿਹ੍ਵਾ ਜਯਨ੍ਤੀ ਚ ਦੁਰ੍ਜਯਾ ਚ ਜਯਨ੍ਤਿਕਾ। ਵਿਡਾਲੀ ਰੇਵਤੀ ਚੈਵ ਪੂਤਨਾ ਵਿਜਯਾਨ੍ਤਿਕਾ
ਯਮਜਿਹਵਾ, ਜਯੰਤੀ, ਦੁਰਜਯਾ, ਜਯੰਤਿਕਾ, ਵਿਡਾਲੀ, ਰੇਵਤੀ, ਪੂਤਨਾ ਤੇ ਵਿਜਯਾਂਤਿਕਾ।
ਅष੍ਟਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਹਸ੍ਤਾ ਇਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਾਃ। ਭੈਰਵਸ਼੍ਚਾਰ੍ਕਹਸ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੂਰ੍ਪਰਾਸ੍ਯੋ ਜਟੇਨ੍ਦੁਭृਤ੍
ਕੁਝ ਦੇ ਅੱਠ ਹੱਥ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੇ ਚਾਰ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਭੈਰਵ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਕੋਹਣੀਆਂ ਮੂੰਹ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਟਾਵਾਂ ਤੇ ਚੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਖਡ੍ਗਾਙ੍ਕੁਸ਼ਕੁਠਾਰੇषੁਵਿਸ਼੍ਵਾਭਯਭृਦੇਕਤਃ। ਚਾਪਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਪਾਸ਼ਕਾਰ੍ਦ੍ਧਵਰੋਦ੍ਯਤਃ
ਉਹ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਅੰਕੁਸ਼, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਕਮਾਨ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ, ਗਦਾ, ਫੰਦਾ ਤੇ ਅੱਧੀ ਢਾਲ ਵੀ ਫੜਦੇ ਹਨ।
ਗਜਚਰ੍ਮਧਰੋ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਵਾਸੋਹਿਭੂषਿਤਃ। ਪ੍ਰੇਤਾਸ਼ਨੋ ਮਾਤृਮਧ੍ਯੇ ਪੂਜ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਾਨਨੋਥਵਾ
ਹਥੀਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਵਿਲੋਮਾਗ੍ਨਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਾष੍ਟਕੈਕਭੇਦਿਤਮ੍। ਤਤ੍षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਤੈਰਨ੍ਵਿਤਂ ਚ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਯਜੇਤ੍
ਅਵਿਲੋਮ ਤੋਂ ਅੱਗ ਤੱਕ, ਇਹ ਅੱਠ ਲੰਬੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਿਰਾਗ੍ਨਿਦਲਾਰੁਢਂ ਸੁਵਰ੍ਣਰਸਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਨਾਦਵਿਨ੍ਦ੍ਵਿਨ੍ਦੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂਮਾਤृਨਾਥਾਙ੍ਗਦੀਪਿਤਮ੍
ਮੰਦਰ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਰਸ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਧੁਨ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੀਰਭਦ੍ਰੋ ਵृषਾਰੂਢੋ ਮਾਤ੍ਰਗ੍ਰੇ ਸ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ। ਗੌਰੀ ਤੁ ਦ੍ਵਿਭੁਜਾ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲਿਨੀ ਦਰ੍ਪਣਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਵੀਰਭਦਰ, ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਚਾਰੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ। ਗੌਰੀ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਦਰਪਣ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼ੂਲਂ ਗਲਨ੍ਤਿਕਾ* ਕੁਣ੍ਡੀ ਵਰਦਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾ। ਅਬ੍ਜਸ੍ਥਾ ਲਲਿਤਾ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗਣਾਦਰ੍ਸ਼ਸ਼ਲਾਕਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਘੜਾ, ਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲਲਿਤਾ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈ, ਸਕੰਦ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦਰਪਣ ਵਾਲੀ ਛੜੀ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਚਣ੍ਡਿਕਾ ਦਸ਼ਹਸ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਖਡ੍ਗਸ਼ੂਲਾਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਧृਕ੍। ਦਕ੍ਸ਼ੇ ਵਾਮੇ ਨਾਗਪਾਸ਼ ਚਰ੍ਮਾਙ੍ਕੁਸ਼ਕੁਠਾਰਕਮ੍
ਚੰਡਿਕਾ ਦਸ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਭਾਲਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸੱਪ ਦੀ ਰੱਸੀ, ਚਮੜਾ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਹੈ।
ਧਨੁਃ ਸਿਂਹੇ ਚ ਮਹਿषਃ ਸ਼ੂਲੇਨ ਪ੍ਰਹਤੋਗ੍ਰਤਃ
ਇੱਕ ਧਨੁਸ਼, ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਵੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲਿਙ੍ਗਮਾਨਾਦਿਕਥਨਮ੍ ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨ੍ਯਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਲਿਙ੍ਗਮਾਨਾਦਿਕਂ ਸ਼੍ਰृਣੁ। ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਲਵਣਜਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਘृਤਜਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ। ਮੈਂ ਲੂਣ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਭੂਤਯੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤੁ ਲਿਙ੍ਗਨ੍ਤਾਤ੍ਕਾਲਿਕਂ ਵਿਦੁਃ। ਪਕ੍ਕਾਪਕ੍ਵਂ ਮृਣ੍ਮਯਂ ਸ੍ਯਾਦਪਕ੍ਕਾਤ੍ ਪਕ੍ਕ੍ਜਂ ਵਰਮ੍
ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ, ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਆਰਜ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਕੇ ਤੇ ਕੱਚੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਕਿਆ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਤਤੋ ਦਾਰੁਮਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦਾਰੁਜਾਤ੍ ਸ਼ੈਲਜਂ ਵਰਮ੍। ਸ਼ੈਲਾਦ੍ਵਰਂ ਤੁ ਮੁਕ੍ਤਾਜਂ ਤਤੋ ਲੌਹਂ ਸੁਵਰ੍ਣਜਮ੍
ਫਿਰ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਕੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਥਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਪਥਰ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਤੀ ਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਲੋਹਾ ਤੇ ਸੋਨਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਤਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਂ ਤਾਮ੍ਰਂ ਪੈਤ੍ਤਲਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍। ਰਙ੍ਗਜਂ ਰਸਲਿਙ੍ਗਞ੍ਚ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਵਰਮ੍
ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਮਬੇ ਅਤੇ ਪੀਤਲ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਰਦੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੀ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਰਸਜਂ ਰਸਲੋਹਾਦਿਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਨ੍ਤੁ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍। ਮਾਨਾਦਿ ਨੇष੍ਟਂ ਸਿਦ੍ਧਾਦਿ ਸ੍ਥਾਪਿਤੇਥ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਿ
ਪਾਰਦੇ ਦਾ, ਹੋਰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਵਧਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਪ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਲਿੰਗ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਲਿੰਗ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮੇ ਚ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਤੇषਾਂ ਪੀਠਪ੍ਰਾਸਾਦਕਲ੍ਪਨਾ। ਪੂਜਯੇਤ੍ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਵਿਮ੍ਬਸ੍ਥਂ ਦਰ੍ਪਣੇ ਪ੍ਰਤਿਵਿਮ੍ਬਿਤਮ੍
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੀਠ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਕਰੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਦਿਖ ਰਹੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜ੍ਯੋ ਹਰਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਲਿਙ੍ਗੇ ਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਚ੍ਚਨਂ ਭਵੇਤ੍। ਹਸ੍ਤੋਤ੍ਤਰਵਿਧਂ ਸ਼ੈਲਂ ਦਾਰੁਜਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਹਿ
ਹਰ ਥਾਂ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਥਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੱਕੜ ਦਾ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ।
ਚਲਮਙ੍ਗੁਲਮਾਨੇਨ ਦ੍ਵਾਰਗਰ੍ਭਕਰੈਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਙ੍ਗੁਲਾਦ੍ ਗृਹਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾਵਤ੍ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍
ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਉਂਗਲ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਲਿੰਗ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਉਂਗਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਰਮਾਨਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕਂ ਨਵਧਾ ਗਰ੍ਭਮਾਨਤਃ। ਨਵਧਾ ਗਰ੍ਭਮਾਨੇਨ ਲਿਙ੍ਗਨ੍ਧਾਮ੍ਨਿ ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ, ਅੰਦਰਲੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨੌਂ ਗੁਣਾ। ਨੌਂ ਗੁਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।