ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰੋऽਹਂ ਵਿਦ੍ਯਾਸਾਰਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ। ਵਿਦ੍ਯਾਸਾਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍

ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਾਲ, ਅੱਗ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ — ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਰ, ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਚ। ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਾਦੇਸ਼੍ਚ, ਮਤ੍ਸ੍ਯਕੂਰ੍ਮ੍ਮਾਦਿਰੂਪਧृਕ੍

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵੰਸ਼, ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਤੇ ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਦ੍ਵੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰਾ ਚੈਵਾਪਰਾ ਚ ਹ। ऋਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮਾਥਰ੍ਵਾਖ੍ਯਾ ਵੇਦਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚ षਡ੍ ਦ੍ਵਿਜ

ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੋਹਰੀ ਵਿਦਿਆ ਹਨ: ਉੱਚੀ ਤੇ ਨੀਵੀਂ; ਰਿਗ, ਯਜੁ, ਸਾਮ ਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ, ਤੇ ਛੇ ਵੇਦਾਂਗ, ਹੇ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।

ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਕਲ੍ਪੋ ਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਙ੍ਗਤਿਃ। ਛਨ੍ਦੋऽਭਿਧਾਨਂ ਮੀਮਾਂਸਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਕਮ੍

ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ, ਕਲਪ, ਵਿਆਕਰਨ, ਨਿਰੁਕਤ, ਜੋਤਿਸ਼, ਛੰਦ, ਅਭਿਧਾਨ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ।

ਨ੍ਯਾਯਵੈਦ੍ਯਕਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੋऽਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍। ਅਪਰੇਯਂ ਪਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਯਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭਿਗਮ੍ਯਤੇ

ਨਿਆਇ, ਵੈਦ, ਗਾਂਧਰਵ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ — ਇਹ ਨੀਵੀਂ ਵਿਦਿਆ ਹਨ; ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਤਦਦृਸ਼੍ਯਯਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਗੋਤ੍ਰਚਰਣਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍। ਵਿष੍ਣੁਨੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਮਹ੍ਯਂ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ

ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਗ੍ਰਾਹ, ਗੋਤ੍ਰ-ਚਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਤਥਾ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਹੇਤੁਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਰੂਪਿਣਮ੍

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਤਸਯ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਇਤ੍ਯਦਿਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਆਗ੍ਨੇਯੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਸ਼ਨ' ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਰੂਪਿਣਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਾਰਣਮ੍ । ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਾਗ੍ਨੇਯਂ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍

ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮਛਲੀ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਾਓ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਵਤਾਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਂ ਵਸਿष੍ਠ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਵੈ ਹਰੇਃ । ਅਵਤਾਰਕ੍ਰਿਯਾ ਦੁष੍ਟਨष੍ਟ੍ਯੈ ਸਤ੍ਪਾਲਨਾਯ ਹਿ

ਆਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਹਰੀ ਦਾ ਮਛਲੀ ਅਵਤਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ। ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਸੀਦਤੀਤਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੋ ਲਯਃ । ਸਮੁਦ੍ਰੋਪਪ੍ਲੁਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲੋਕਾ ਭੂਰਾਦਿਕਾ ਮੁਨੇ

ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਿਮਿਤ ਲੈਅ ਹੋਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਭੂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤੇਪੇ ਤਪੋ ਵੈ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਯੇ। ਏਕਦਾ ਕृਤਮਾਲਾਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਜਲਤਰ੍ਪਣਮ੍

ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਨੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਲ ਤਰਪਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,

ਤਸ੍ਯਾਞ੍ਚਲ੍ਯੁਦਕੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪ ਏਕੋऽਭ੍ਯਪਦ੍ਯਤ। ਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਤੁਕਾਮਂ ਜਲੇ ਪ੍ਰਾਹ ਨ ਮਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ ਨਰੋਤ੍ਤਮ

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮਛਲੀ ਆਈ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗਾ, ਮਛਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸੁੱਟੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ।'

ਗ੍ਰਾਹਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਮੇऽਦ੍ਯਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਲਸ਼ੇऽਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍। ਸ ਤੁ ਵृਦ੍ਧਃ ਪੁਨਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਬृਹਤ੍

'ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਘੜ, ਆਦਿ ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਹੈ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਛਲੀ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਦਿਓ।'

ਸ੍ਥਾਨਮੇਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾऽਥੋਦਞ੍ਚਨੇऽਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍। ਤਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਭੂਪਂ ਪृਥੁ ਦੇਹਿ ਪਦਂ ਮਨੋ

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਥੇ ਵਧ ਕੇ, ਮਛਲੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਦਿਓ, ਹੇ ਰਾਜਾ।'

ਸਰੋਵਰੇ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਵਵृਧੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਵਾਨ੍ । ਊਚੇ ਦੇਹਿ ਬृਹਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਚ੍ਚਾਮ੍ਬੁਧੌ ਤਤਃ

ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦਾ,' ਤਾਂ ਮਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਲਕ੍ਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੋऽਭਵਤ੍। ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਤਮਦ੍‌ਭੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਵ੍ਰਵੀਨ੍‌ ਮਨੁਃ

ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਛਲੀ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਅਚੰਭੀ ਮਛਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ:

ਕੋ ਭਵਾਨ੍ਨਨੁ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਃ ਨਾਰਾਯਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁਤੇ। ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਯਸਿ ਮਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ

'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋ, ਹੇ ਨਾਰਾਯਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਭਟਕਾ ਰਹੇ ਹੋ?'

ਮਨੁਨੋਕ੍ਤੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਮਨੁਂ ਵੈ ਪਾਲਨੇ ਰਤਮ੍। ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਭਵਾਯਾਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ਦੁष੍ਟਨष੍ਟਯੇ

ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮਛਲੀ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।'

ਸਪ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਤ੍ਵਵ੍ਧਿਃ ਪ੍ਲਾਵਯਿਪ੍ਯਤਿ ਵੈ ਜਗਤ੍ । ਉਪਸ੍ਥਿਤਾਯਾਂ ਨਾਵਿ ਤ੍ਵਂ ਬੀਜਾਦੀਨਿ ਵਿਧਾਯ ਚ

'ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦ ਨਾਵ ਆਵੇ, ਤੂੰ ਬੀਜ ਆਦਿ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲੈ।'

ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭਿਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਨਿਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਚਰਿष੍ਯਸਿ। ਉਪਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਮੇ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੇ ਨਿਬਧ੍ਨੀਹਿ ਮਹਾਹਿਨਾ

'ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਵਾਂ, ਨਾਵ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦृਧੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਮਨੁਃ ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰ ਉਦ੍ਵੇਲੇ ਨਾਵਮਾਰੁਰੁਹੇ ਤਦਾ

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਛਲੀ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਮਨੂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਸਮੁੰਦਰ ਉਫਣਿਆ, ਉਹ ਨਾਵ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।

ਏਕਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਧਰੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਹੈਮੋ ਨਿਯੁਤਯੋਜਨਃ। ਨਾਲਮ੍ਬਬਨ੍ਧ ਤਚ੍ਛृਙ੍ਗੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਚ ਪੁਰਾਣਕਮ੍

ਮਛਲੀ ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ, ਲੱਖਾਂ ਯੋਜਨ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਛਲੀ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਸਂਸ੍ਤੁਵਨ੍ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਸ਼੍ਚ ਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੇਦਪ੍ਰਹਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਹਯਗ੍ਰੀਵਞ੍ਚ ਦਾਨਵਮ੍

ਮਨੂ ਨੇ ਮਛਲੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦਾਨਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੇਦ ਚੁਰਾ ਲਏ ਸਨ।

ਅਵਧੀਦ੍ ਵੇਦਮਨ੍ਤ੍ਨਾਦ੍ਯਾਨ੍ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਕੇਸ਼ਵਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪੇऽਥ ਬਾਰਾਹੇ ਕੂਰ੍ਮ੍ਮਰੂਪੋऽਭਵਦ੍ਧਰਿਃ

ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵੇਦ ਚੁਰਣ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਨਵੇਂ ਕਲਪ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਛੂਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਅਵਤਾਰਂ ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋऽਸੁਰੇਸ਼ੋऽਭੂਦ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤਃ

ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵਾਰਾਹ ਦੇ ਆਵਤਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੇਵੈਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੁਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਜ੍ਞਰੂਪੋ ਵਰਾਹਕਃ । ਅਭੂਤ੍ ਤਂ ਦਾਨਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਸਾਕਞ੍ਚ ਕਣ੍ਟਕਮ੍

ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਰਾਹ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਧਰ੍ਮਦੇਵਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਾਕृਤਂ ਤਤਃ ਸੋऽਨ੍ਤਰ੍ਦ੍ਦਧੇ ਹਰਿਃ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਥਾ

ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਕੇ, ਹਰੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦਾ ਭਰਾ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਸੀ।

ਜਿਤਦੇਵਯਜ੍ਞਭਾਗਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਧਿਕਾਰਕृਤ੍। ਨਾਰਸਿਂਹਵਪੁਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਂ ਜਘਾਨ ਸੁਰੈਃ ਸਹ

ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਥਿਆ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।