ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੈਮਿषੇ ਹਰਿਮੀਜਾਨਾ ऋषਯਃ ਸ਼ੌਨਕਾਦਯਃ । ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਸੂਤਮਬ੍ਰੁਵਨ੍

ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਆਗਮਨ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ऋषਯ ਊਚੁਃ ਸੂਤ ਤ੍ਵਂ ਪੂਜਿਤੋऽਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਾਰਾਤ੍ਸਾਰਂ ਵਦਸ੍ਵ ਨਃ । ਯੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣਸਰ੍ਵ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਵਧੀਆ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਪਾਈ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਰ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸਾਰਾਤ੍ਸਾਰੋ ਹਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਰ੍ਗਾਦਿਕृਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਹਮਸ੍ਮਿ ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਜ੍ਞਾਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ

ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਭ ਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।

ਦ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੀ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯੇ ਸ਼ਬ੍ਦਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਚ ਯਤ੍। ਦ੍ਵੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯੇ ਹਿ ਇਤਿ ਚਾਥਰ੍ਵਣੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ

ਦੋ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਹਨ: ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪਰਮ; ਦੋ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵੀ ਜਾਣਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।

ਅਹਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪੈਲਾਦ੍ਯਾ ਗਤ੍ਵਾ ਵਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸਂ ਨਤ੍ਵਾ ਪृष੍ਟਵਨ੍ਤਃ ਸੋऽਸ੍ਮਾਨ੍ ਸਾਰਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍

ਮੈਂ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੇ ਪੈਲਾ ਆਦਿ, ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਗਏ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰ ਦੱਸਿਆ।

ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ੁਕਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸੂਤ ਤ੍ਵਂ ਵਸ਼ਿष੍ਠੋ ਮਾਂ ਯਥਾऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਰਂ ਹਿ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍

ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਕ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਪਰਮ ਸਾਰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਣੋ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਦ੍ਵੈਵਿਧ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਵ੍ਯਾਸਾਖਿਲਾਨੁਗਮ੍। ਯਥਾऽਗ੍ਨਿਰ੍ਮਾਂ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਦੈਵਤੈਃ ਸਹ

ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਆਸ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਪੁਰਾਣਂ ਪਰਮਾਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਮ੍ । ऋਗ੍ਵੇਦਾਦ੍ਯਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਰ੍ਵਦੇਵਸੁਖਾਵਹਮ੍

ਅੱਗੀ ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰਿਗਵੇਦ ਆਦਿ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਗ੍ਨਿਨੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਯਦਾਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਪਠਤਾਂ ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍

ਅੱਗ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇਯਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਾਠ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋਤ੍ਤਾਰਨਾਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਂ ਵੇਦ। ਵਿਦ੍ਯਾਸਾਰਂ ਯਦ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ

ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਵੇਦ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਨੌਕਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰੋऽਹਂ ਵਿਦ੍ਯਾਸਾਰਂ ਵਦਾਮਿ ਤੇ। ਵਿਦ੍ਯਾਸਾਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍

ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਾਲ, ਅੱਗ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ — ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਾਰ, ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਸ੍ਯ ਚ। ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਾਦੇਸ਼੍ਚ, ਮਤ੍ਸ੍ਯਕੂਰ੍ਮ੍ਮਾਦਿਰੂਪਧृਕ੍

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵੰਸ਼, ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਤੇ ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਦ੍ਵੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰਾ ਚੈਵਾਪਰਾ ਚ ਹ। ऋਗ੍ਯਜੁਃ ਸਾਮਾਥਰ੍ਵਾਖ੍ਯਾ ਵੇਦਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚ षਡ੍ ਦ੍ਵਿਜ

ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੋਹਰੀ ਵਿਦਿਆ ਹਨ: ਉੱਚੀ ਤੇ ਨੀਵੀਂ; ਰਿਗ, ਯਜੁ, ਸਾਮ ਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ, ਤੇ ਛੇ ਵੇਦਾਂਗ, ਹੇ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।

ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਕਲ੍ਪੋ ਵ੍ਯਾਕਰਣਂ ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਙ੍ਗਤਿਃ। ਛਨ੍ਦੋऽਭਿਧਾਨਂ ਮੀਮਾਂਸਾ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਕਮ੍

ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ, ਕਲਪ, ਵਿਆਕਰਨ, ਨਿਰੁਕਤ, ਜੋਤਿਸ਼, ਛੰਦ, ਅਭਿਧਾਨ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ।

ਨ੍ਯਾਯਵੈਦ੍ਯਕਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੋऽਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍। ਅਪਰੇਯਂ ਪਰਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਯਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭਿਗਮ੍ਯਤੇ

ਨਿਆਇ, ਵੈਦ, ਗਾਂਧਰਵ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਤੇ ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸਤਰ — ਇਹ ਨੀਵੀਂ ਵਿਦਿਆ ਹਨ; ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਤਦਦृਸ਼੍ਯਯਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਗੋਤ੍ਰਚਰਣਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍। ਵਿष੍ਣੁਨੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਮਹ੍ਯਂ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ

ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਗ੍ਰਾਹ, ਗੋਤ੍ਰ-ਚਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਤਥਾ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਹੇਤੁਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਰੂਪਿਣਮ੍

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਤਸਯ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਇਤ੍ਯਦਿਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਆਗ੍ਨੇਯੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਸ਼ਨ' ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।

ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਰੂਪਿਣਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਗਾਦਿਕਾਰਣਮ੍ । ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚਾਗ੍ਨੇਯਂ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੁਰਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍

ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮਛਲੀ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਗਨੇਯ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਾਓ।

ਅਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਵਤਾਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਂ ਵਸਿष੍ਠ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਵੈ ਹਰੇਃ । ਅਵਤਾਰਕ੍ਰਿਯਾ ਦੁष੍ਟਨष੍ਟ੍ਯੈ ਸਤ੍ਪਾਲਨਾਯ ਹਿ

ਆਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਹਰੀ ਦਾ ਮਛਲੀ ਅਵਤਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ। ਇਹ ਅਵਤਾਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਸੀਦਤੀਤਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੋ ਲਯਃ । ਸਮੁਦ੍ਰੋਪਪ੍ਲੁਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲੋਕਾ ਭੂਰਾਦਿਕਾ ਮੁਨੇ

ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਿਮਿਤ ਲੈਅ ਹੋਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਭੂ ਆਦਿ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।

ਮਨੁਰ੍ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਤੇਪੇ ਤਪੋ ਵੈ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਯੇ। ਏਕਦਾ ਕृਤਮਾਲਾਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਜਲਤਰ੍ਪਣਮ੍

ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਨੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਲ ਤਰਪਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,

ਤਸ੍ਯਾਞ੍ਚਲ੍ਯੁਦਕੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪ ਏਕੋऽਭ੍ਯਪਦ੍ਯਤ। ਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਤੁਕਾਮਂ ਜਲੇ ਪ੍ਰਾਹ ਨ ਮਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ ਨਰੋਤ੍ਤਮ

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮਛਲੀ ਆਈ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗਾ, ਮਛਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਸੁੱਟੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ।'

ਗ੍ਰਾਹਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਮੇऽਦ੍ਯਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਲਸ਼ੇऽਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍। ਸ ਤੁ ਵृਦ੍ਧਃ ਪੁਨਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਬृਹਤ੍

'ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਘੜ, ਆਦਿ ਜੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਹੈ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮਛਲੀ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਦਿਓ।'

ਸ੍ਥਾਨਮੇਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾऽਥੋਦਞ੍ਚਨੇऽਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍। ਤਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧੋऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਭੂਪਂ ਪृਥੁ ਦੇਹਿ ਪਦਂ ਮਨੋ

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਥੇ ਵਧ ਕੇ, ਮਛਲੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਦਿਓ, ਹੇ ਰਾਜਾ।'

ਸਰੋਵਰੇ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਵਵृਧੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਵਾਨ੍ । ਊਚੇ ਦੇਹਿ ਬृਹਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਚ੍ਚਾਮ੍ਬੁਧੌ ਤਤਃ

ਮਛਲੀ ਨੂੰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦਾ,' ਤਾਂ ਮਨੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਲਕ੍ਸ਼ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੋऽਭਵਤ੍। ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਤਮਦ੍‌ਭੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਾਵ੍ਰਵੀਨ੍‌ ਮਨੁਃ

ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਛਲੀ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਅਚੰਭੀ ਮਛਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ:

ਕੋ ਭਵਾਨ੍ਨਨੁ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਃ ਨਾਰਾਯਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁਤੇ। ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਯਸਿ ਮਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ

'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋ, ਹੇ ਨਾਰਾਯਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਭਟਕਾ ਰਹੇ ਹੋ?'

ਮਨੁਨੋਕ੍ਤੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਮਨੁਂ ਵੈ ਪਾਲਨੇ ਰਤਮ੍। ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਭਵਾਯਾਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ਦੁष੍ਟਨष੍ਟਯੇ

ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮਛਲੀ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।'