ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੌਮਿਤ੍ਰ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਾਇਆਵੀ ਹਿਰਣ ਸੀ। ਓਸੇ ਵੇਲੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, ਪੁਕਾਰਦੇ ਰਹੇ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁੰਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਜਾਨਕੀ (ਸੀਤਾ) ਦੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, "ਰਾਵਣ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜਟਾਯੂ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਬੰਧ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਜੀ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਤ ਕੱਟੀ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੱਸ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟੀ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰੂਮਾ ਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਓਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮਲਯਵੰਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤਪ ਕਰੀ, ਪਰ ਸੁਗਰੀਵ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਰਾਘਵ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਰਸਤਾ ਖੁੱਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਵਾਲੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਰੱਖੋ, ਸੁਗਰੀਵ; ਵਾਲੀ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਨਾ ਅਪਣਾਉ।" ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ, "ਮੈਂ ਮਸਤ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕੇਹਣ ਲੱਗਾ, "ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ।" ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਜਾਣ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣ। ਜੇ ਨਾ ਆਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੰਦਰ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗਏ; ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੋਰ ਬੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਕੋਲ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਜਾਨਕੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਫਜ਼ੂਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਜਟਾਯੂ ਹੀ ਧੰਨ ਹੈ।" ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਸੰਪਾਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜਟਾਯੂ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਪਰ ਸੜ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਹੁਣ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਰ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਾਨਕੀ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਲੂਣ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਰ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਬੰਦਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਕੌਣ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮਾਰੁਤੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕ ਛਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉੱਭਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਦਸਗੀਵਾ (ਰਾਵਣ), ਕੁੰਭ, ਕੁੰਭਕਰਨ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਇੰਦ੍ਰਜਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵੇਖੇ। ਪਰ ਸੀਤਾ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲ ਜਾਂ ਮਦਿਰਾ-ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸੀਤਾ ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, "ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ।" ਰਾਕਸ਼ਸਣੀਆਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ, "ਰਾਵਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾ।" ਜਦ ਰਾਵਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ, ਜਾਨਕੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ, ਰਾਵਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਖੋਜ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਲਵੋ, ਇਹ ਸਬੂਤ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਅੰਗੂਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ?" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚਾ ਲੈਣਗੇ।" "ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿਓ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, "ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਜਲਦੀ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ, ਤੂੰ ਵੀ ਜਲਦੀ ਜਾ। ਕਾਗ ਦੀ ਕੁੱਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੀਂ।" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਮਣੀ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਜਲਦੀ ਆਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ, ਹਨੂਮਾਨ।" ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਦਾ ਬਾਗ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਸਾਰੇ ਕਿੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਕਸ਼, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸੱਪ ਦੇ ਫੰਦੇ ਨਾਲ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਮਰ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ।" ਰਾਵਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।