ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਫਿਰ, ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਮੂੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਮੰਦਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੂਜਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ। ਜਦ ਪੂਜਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀ, ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾ।” ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਸੂਰਜ ਦੇਵ, ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਮੁੜ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਵਾਣੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਫਿਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਗਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ—ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਧਾਗਾ, ਜੋ ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਗਿਆਨ, ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਧਾਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਧਾਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉਧਾਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਉਸਨੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਅਗਨਿ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਫਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਚੁਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਦਾ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰ, ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਫਲ, ਭਾਵੇਂ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ, ਪੰਜ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੋਲਾਂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਲਈ ਛੋਟਾ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਰਗ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਲੋਕ, ਫਿਰ ਮੋਖਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਬਣਾਏ, ਧਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਸਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ, ਹਜ਼ਾਰ, ਸੌ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਰਕਮ ਨਾਲ ਬਣਾਏ, ਹਰੀ ਲਈ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਫਲ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰੀ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਹਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੱਚੇ ਵੀ, ਜੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਹਰੀ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਲਈ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਤੀਰਥ, ਮੰਦਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਅਠਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਬੰਧੂਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਪਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ— ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਗਣਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੁੱਨਵਾਨ ਅਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸੂਰਜ, ਦੇਵੀ ਆਦਿ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਮੂਰਖ ਸਿਰਫ ਧਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਧਨ ਦੇ ਢੇਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੇ? ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਮੰਦਰ ਨਾ ਬਣਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਨ ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ, ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਉਹਦੀ ਦੌਲਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਧਨ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨ ਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦੁਆਰਾ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਨਾ ਧਰਮ ਲਈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ? ਇਸ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਧਨ ਮਿਲੇ— ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਬਣਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹਰੀ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ—ਜੋ ਕੁਝ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਸਥੂਲ, ਸੂਖਸ਼ਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਤਿਨਕੇ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ।