ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ pavittar ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ, ਗੁੱਛੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਫਿਰ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦੀ ਰਸਮ, ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਵਾਓ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਪੋਂਛ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉ। ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ-ਕੁੰਡ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਮ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਖਿੱਚੋ। ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਲਾਓ। ਫਿਰ, ਅਰਪਣ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਮুদ্রਾ ਦਿਖਾਓ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਲਤਰ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਪੰਜ ਪਾਤਰ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਸ੍ਰੁਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੱਖੋ। ਘੇਰੇ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਲੰਬੇ ਇੰਧਣ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਹੋਣ। ਪ੍ਰਣੀਤਾ, ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਘਿਉ ਦਾ ਘੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਲਿਆਉ। ਦੋ ਪ੍ਰਸਤ ਚੌਲ, ਇੱਕ ਜੋੜਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਵੀ ਲਿਆਉ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦਾ ਸਿਰਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਅਤੇ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੋ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ, ਸਮੱਗਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੋ। ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੋ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ। ਚਾਰੁ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਓ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘੇਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਗਰਭਧਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਜਨਮ, ਚੂੜਾਕਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਰੋ। ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ, ਹਰ ਰਸਮ ਲਈ ਆਠ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ। ਹਰ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ, ਸ੍ਰੁਕ ਤੇ ਸ੍ਰੁਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਓ। ਮੰਡਪ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਜੋਧਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਹੋਮ ਕਰੋ। ਇਹ ਅਲਤਰ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਅੱਗ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਿਰ, ਕੋਣਾਂ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚੋਂ ਜੰਘਾਂ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚੋਂ ਵੀ। ਪੇਟ ਨੂੰ ਪਾਤਰ, ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਜਨਨੀ ਮੰਨੋ। ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰਬੰਦ ਸਮਝੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਸਮਿੱਧਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਮুদ্রਾ ਨਾਲ ਪੰਜ ਹੋਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ। ਆਘਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਘਿਉ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ, ਘਿਉ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਉੱਤਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸਮਾਨ ਕਰਕੇ। ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅੱਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸੱਤ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਸ ਲੱਖ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਰੂਪ ਹੈ। ਚੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਮੁਖ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ 108 ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ; ਅੱਧੀਆਂ ਜੜ੍ਹ ਲਈ, ਦਸ ਹਿੱਸੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ। ਅਗਨੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਸੰਪਾਤ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨ ਸਿੰਘ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਓਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੋ, ਬਿਲਵ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੜੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ, ਅਚਾਰਯ ਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦ-ਕਾਂਡ ਅਤੇ ਆਮਲਾ ਫਲ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੇਖਾਵਾਂ ਖਿੱਚੋ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਾਖ ਤੇ ਤਿਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਗੋਬਰ ਤੇ ਮਿੱਟੀ, ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵੱਲ ਨਾਰਾਏਣ। ਫਿਰ, ਦਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕੇਸਰ ਤੇ ਲਾਲ ਚੂਰਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਧੂਪ, ਅਤੇ ਜੂੜੀ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ। ਦਿਵ੍ਯ ਜੜ-ਫੁੱਲ, ਕਵਚ ਨਾਲ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਹਵਾ ਵੱਲ। ਚੰਦਨ-ਪਾਣੀ, ਚੌਲ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ ਛੋਟੇ ਟੋਕਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਘਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰੋ, ਫਿਰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਬੀਜ ਛਿੜਕੋ। ਪੂਜਾ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਸੁਗੰਧਤ ਪਵਿੱਤਰਕਰਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੁ ਘੜੇ ਵਿੱਚ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਆਨੰਦਮਈ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਸ਼ਕਤੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦਰਵਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਪਵਿਤ੍ਰਕਰਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਚੌਲ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਵਿਤ੍ਰਕਰਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਮਹਾਂਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਭਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਵਸਤੂ ਦਿਓ। ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਚੌਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੜ ਮੰਤ੍ਰ 'ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ' ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ ਜੋ ਮਹਾਂ-ਨਾਗ-ਸ਼ੈਯਾ ਤੇ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। "ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੀ।" ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇੱਕ ਘੜਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਰੋਚਨਾ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਰੱਖੋ। ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਜੜ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੰਡਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਿੰਨ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਉਥੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਪੰਜ ਗਉ-ਉਤਪਾਦ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੋ, ਸਤੁਤੀਆਂ ਪੜ੍ਹੋ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੋ। ਦੂਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਭੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਤੁਰੰਤ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੋ, ਸੁਗੰਧਤ ਧਾਗਾ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਅਗਨੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਵਿਤ੍ਰਾ-ਅਲੰਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੋ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸੱਦ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚੈਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।