ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੁਧ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਘਯਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਅਰਘਯਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖ—ਅਸ਼ਵੱਥ, ਉਦੁੰਬਰ, ਵਟ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼—ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਸ਼ੋਭਨਾ ਨਾਮਕ ਕ, ਯਜੁਸ ਵਿੱਚ ਯਮਸੁਭਦ੍ਰਕਾ, ਸਾਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਨਵਨ ਅਤੇ ਅਥਰਵਣ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਦੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰਕਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਦੋ ਘੜੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪੂਰਨ ਨੀਲਾ ਕਮਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦ, ਨੰਦਨ, ਦਕ੍ਸ਼, ਵੀਰਸੇਨ, ਸੁਸ਼ੇਣਕ, ਸੰਭਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਵ—ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਦਰਬਾਨ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸ਼ਸਤਰ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾਵੇ। ਤੱਤਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਖਾ ਮੰਤਰ 'ਫਟ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਰੁੱਖੀ ਦੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਗਾਉਂ ਮੂਤ, ਸੰਗਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਗੋਬਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨਾਲ ਦੁੱਧ, ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਦਹੀਂ ਤੇ ਘੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਪਦਾਰਥ ਜਦ ਘੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਜਗਵ੍ਯ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕਣ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਚਾਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਦੱਸ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਹੋਮ ਸਮੱਗਰੀ ਛਿੜਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ 108 ਵਾਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੀਆਂ ਤੀਲੀਆਂ ਲੈਣੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਘੜਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਧਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ (ਵਰਧਨੀ) ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਰਧਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਧਨੀ ਤੇ ਛਿੰਨਦਾਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਘਰ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਛਿੜਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਘੜਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਿਰ ਆਸਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਘੜੇ ਵਿੱਚ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਵਰਧਨੀ ਵਿੱਚ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਸਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਵਾਸਤੁਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭੂਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਲਈ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਆਦਿ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੌਂ ਸੁਤੰਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਘੜੇ ਨੌਂ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘਯਾ, ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਪੰਜਗਵ੍ਯ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲੋਂ ਘੜੇ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਜਿਵੇਂ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਸ਼ਹਦ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚੌਗੁਣਾ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਾ, ਸ਼ਾਮਕ, ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪਤਨੀ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠ ਭੇਂਟਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੌ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਫਲ ਅਤੇ ਚੌਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਸਿੱਧਾਰਥ ਫੁੱਲ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ ਭੇਂਟ ਲਈ ਹਨ; ਆਚਮਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਵੰਗ ਤੇ ਕੱਕੋਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਓ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਮੱਧਲੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗ੍ਹਾ ਦਿਓ। ਫਿਰ, ਘੜੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਲੋ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਨੂੰ ਛੂਹੋ; ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ, ਭੇਂਟ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਦਿਓ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਓ ਅਤੇ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਓ; ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰੋ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ। ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਲਗਾਓ; ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ ਲਗਾਓ। ਅਰਘਯਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੋ ਅਤੇ ਯੋਨੀ ਮੁਦਰਾ ਦਿਖਾਓ; ਅੱਗ ਦੀ ਪੰਜ ਅਗਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਧਰੋ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕ ਦੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਪੰਜ ਪਾਤਰ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਸਤ੍ਰੁਕ ਆਦਿ ਸਮੱਗਰੀ ਲਗਾਓ; ਘੇਰਾ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇੰਝ ਹੀ ਇੰਧਨ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਵੀ। ਪ੍ਰਣੀਤ, ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਘੀ ਦਾ ਘੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ; ਚਾਵਲ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਤ, ਜੋੜਾ, ਅਤੇ ਖੁੱਲੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਰੱਖੋ। ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣੀਤ ਤੇ ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਓ; ਪ੍ਰਣੀਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੋ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰੋ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਣੀਤ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ, ਸਮੱਗਰੀ ਮੱਧ ਵਿੱਚ; ਛਿੜਕਣ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੋ, ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ। ਚਾਰੁ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਓ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਬਣਾਓ। ਵਿਣੁ ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ, ਗਰਭਾਧਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਨਮ, ਚੂੜਾਕਰਣ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ। ਨਾਮਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਰਸਮ ਤੱਕ, ਅੱਠ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ; ਹਰ ਰਸਮ ਲਈ ਪੂਰੀ ਆਹੁਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਚਮਚੀਆਂ ਨਾਲ। ਚੌਕ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਜਸਵਲਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰੋ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰੋ; ਚੌਕ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੱਦ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ; ਅੱਗ ਮੋਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਸਤਕ, ਕੋਣਾਂ ਉੱਤੇ ਬਾਂਹਾਂ; ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਤੋੜਾ ਪਾਤਰ ਪੇਟ ਹੈ, ਯੋਨੀ ਗਰਭ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਕਮਰਬੰਧ ਮੰਨੋ, ਇੰਝ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਸਮਿੱਧਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਦਰਾ ਵਾਲੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਪੰਜ ਹੋਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ; ਫਿਰ ਆਘਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਓ। ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਘੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਚੜ੍ਹਾਓ; ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੋ। ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅੱਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੱਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਹੈ। ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਮੁੱਖ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਨੂੰ 108 ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ; ਅੱਧਾ ਮੂਲ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦੱਸ ਹਿੱਸੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ। ਅਗਨੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਸੰਪਾਤ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤ੍ਰਿਸਿੰਘ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖੋ।