ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਾਰਕਾਮਯ ਦੇ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੱਖ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਬਣੇ। ਹਰੀ, ਜੋ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਹਰੀ ਨੇ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਹਾਲਾਹਲ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਇਕ ਅਸੁਰ ਦਾ ਭਾਰ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਲਾਹਲ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਹਾਲਾਹਲ ਵਿਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਕੋਲਾਹਲ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ, ਯੁਵਰਾਜ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਹਰੀ ਦੇ ਹੀ ਅਵਤਾਰ ਹਨ। ਹੁਣ, ਅਗਨਿ ਜੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਰਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਭਾਨੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਗੋਭਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰੈਸ਼ਾਨੀ ਹੋਇਆ। ਤ੍ਰੈਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਕਰੰਧਮ ਜੰਮੇ। ਕਰੰਧਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੁਸ਼ਮੰਤ, ਫਿਰ ਵਰੂਥ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗਾਂਡੀਰ। ਗਾਂਡੀਰ ਤੋਂ ਗਾਂਧਾਰਾ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ: ਗਾਂਧਾਰ, ਕੇਰਲ, ਚੋਲ, ਪਾਂਡ੍ਯ, ਅਤੇ ਕੋਲ—all ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਅਤੇ ਵਭ੍ਰੁਸੇਤੁ, ਫਿਰ ਵਭ੍ਰੁਸੇਤੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੋਵਸੁ, ਫਿਰ ਗਾਂਧਾਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਘਰਮਾ, ਅਤੇ ਘਰਮਾ ਤੋਂ ਘ੍ਰਿਤ। ਘ੍ਰਿਤ (ਘੀ) ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੌ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਆਨਦਰਾ, ਸਭਾਨਰ, ਆਕਸ਼ੁਪ, ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਕ। ਸਭਾਨਰ ਤੋਂ ਕਾਲਾਨਲ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਕਾਲਾਨਲ ਤੋਂ ਸ੍ਰੰਜਯਾ, ਸ੍ਰੰਜਯਾ ਤੋਂ ਪੁਰੰਜਯਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯਾ। ਜਨਮੇਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਸ਼ਾਲਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਮਨਾ, ਫਿਰ ਉਸ਼ੀਨਰਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਰਿਗਾਂਤੁ, ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਗਾ। ਨਰਾਯੰਤੁ ਤੋਂ ਨਰਾ, ਕ੍ਰਿਮੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਮੀ, ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਬਰਤਾ, ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵੀ ਜੰਮੇ। ਸ਼ਿਵੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਪ੍ਰਿਥੁਦਰਭ, ਵੀਰਕ, ਕੈਕੇਯ, ਅਤੇ ਭਦਰਕ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਉਸ਼ੀਨਰਾਜਾ ਤੋਂ ਤਿਤਿਕਸ਼ੁ, ਤਿਤਿਕਸ਼ੁ ਤੋਂ ਰੁਸ਼ਦਰਥ, ਰੁਸ਼ਦਰਥ ਤੋਂ ਪੈਲਾ, ਅਤੇ ਪੈਲਾ ਤੋਂ ਸੁਤਪਾ। ਸੁਤਪਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਬਲੀ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਅੰਗ ਅਤੇ ਵੰਗ, ਮੁੱਖ; ਪੁੰਡੁ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਬਾਲੋਯਾ। ਬਲੀ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਦਧਿਵਾਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਦਿਵਿਰਥ; ਦਿਵਿਰਥ ਤੋਂ ਧਰਮਰਥ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤਰਰਥ। ਚਿਤਰਰਥ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਰਥ, ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਮਪਾਦ; ਲੋਮਪਾਦ ਤੋਂ ਚਤੁਰੰਗ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਠੁਲਾਖ੍ਸ਼। ਪਠੁਲਾਖ੍ਸ਼ ਤੋਂ ਚੰਪੋ, ਚੰਪੋ ਤੋਂ ਹਰਿਆਂਗਕ; ਹਰਿਆਂਗਕ ਤੋਂ ਭਦਰਰਥ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਤਕਰਮਾ। ਬ੍ਰਹਤਕਰਮਾ ਤੋਂ ਵ੍ਰਹਦਭਾਨੂ, ਵ੍ਰਹਦਭਾਨੂ ਤੋਂ ਵ੍ਰਹਾਤਮਵਾਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਯਦਰਥ, ਅਤੇ ਜਯਦਰਥ ਤੋਂ ਵ੍ਰਹਦਰਥ। ਵ੍ਰਹਦਰਥ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ ਤੋਂ ਕਰਣ; ਕਰਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਥੁਸੇਨਾ। ਇਹ ਹਨ ਅੰਗ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਸੁਣੋ। ਅਗਨਿ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰੂ ਤੋਂ ਜਨਮੇਜਯਾ ਜੰਮੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀੰਨੰਤ, ਪ੍ਰਾਚੀੰਨੰਤ ਤੋਂ ਮਨਸਯੁ, ਅਤੇ ਮਨਸਯੁ ਤੋਂ ਵੀਤਮਯ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਵੀਤਮਯ ਤੋਂ ਸ਼ੁੰਧੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਵਿਧ, ਬਹੁਵਿਧ ਤੋਂ ਸੰਯਾਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰਹੋਵਾਦੀ। ਰਹੋਵਾਦੀ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਰਿਚੇਯੁ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੇਯੁ, ਸਨਾਤੇਯੁ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ। ਘ੍ਰਿਤੇਯੁ, ਚਿਤੇਯੁ, ਸਥੰਡਿਲੇਯੁ, ਧਰਮੋਯੁ, ਸਨਾਤੇਯੁ, ਕ੍ਰਿਚੇਯੁ, ਅਤੇ ਮਤਿਨਾਰਕ। ਤੰਸੁਰੋਘਾ, ਪ੍ਰਤਿਰਥ, ਪੁਰਸਤ ਅਤੇ ਮਤਿਨਾਰਕ ਜੰਮੇ। ਪ੍ਰਤਿਰਥ ਤੋਂ ਕਣ੍ਵ, ਅਤੇ ਕਣ੍ਵ ਤੋਂ ਮੇਧਾਤਿਥੀ। ਤੰਸੁਰੋਘਾ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ: ਦੁਸ਼ਮੰਤ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਵੀਰਕ, ਸੁਮੰਤ, ਅਨਯੋ ਅਤੇ ਵੀਰ। ਦੁਸ਼ਮੰਤ ਤੋਂ ਭਰਤ ਜੰਮੇ। ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਪਰ ਮਾਂ ਦੀ ਰੁੱਸਣ ਕਾਰਨ, ਭਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਰੁਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਤਥਾ ਨਾਮ ਪਾਇਆ। ਵਿਤਥਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਸੁਹੋਤ੍ਰ, ਸੁਹੋਤਾਰ, ਗਯਾ, ਗਰਭ, ਅਤੇ ਕਪਿਲ। ਕਪਿਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਕੇਤੁ—ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ; ਫਿਰ ਕਉਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਪਤੀ, ਇਹ ਹਨ ਗ੍ਰਿਤਸਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਅ ਅਤੇ ਵੈਸ਼—ਇਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤਰੀ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੇਤੁਮਾਨ। ਕੇਤੁਮਤ ਤੋਂ ਹੇਮਰਥ, ਅਤੇ ਦਿਵੋਦਾਸ, ਫਿਰ ਦਿਵੋਦਾਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਤੋਂ ਭਰਗਵਤਸ। ਵਤਸ ਤੋਂ ਅਨਰਕ, ਅਨਰਕ ਤੋਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਤੋਂ ਵਰਸ਼ਕੇਤੁ, ਅਤੇ ਵਰਸ਼ਕੇਤੁ ਤੋਂ ਵਿਭੂ। ਵਿਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਰਟ, ਅਤੇ ਵਿਭੂ ਤੋਂ ਸੁਕੁਮਾਰਕ; ਸੁਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਕੇਤੁ, ਅਤੇ ਵਤਸਕ ਤੋਂ ਵਤਸਭੂਮੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ।