ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਹੁෂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਯਤੀ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਯਯਾਤੀ, ਉਦਭਵ, ਪੰਚਕ, ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਅਤੇ ਮੇਘਪਾਲਕ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ, ਜਦਕਿ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਯਯਾਤੀ ਨੂੰ ਧ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯਦੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਚੁਕਾਇਆ। ਅਗਨਿ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯਦੁ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਹਸਰਜਿਤ ਸੀ। ਸਾਹਸਰਜਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੀਲਾਂਜਿਕਾ, ਰਧੁ, ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਅਤੇ ਸ਼ਤਜਿਤ ਹੋਏ। ਸ਼ਤਜਿਤ ਤੋਂ ਹੈਹਯ, ਰੇਣੁਹਯ ਅਤੇ ਹਯਾ ਹੋਏ। ਹੈਹਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਨੇਤ੍ਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਹਨਾ ਹੋਇਆ। ਸੰਹਨਾ ਤੋਂ ਮਹਿਮਾ, ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਸੇਨਕ, ਭਦ੍ਰਸੇਨ ਤੋਂ ਦੁರ್ಗਮ, ਅਤੇ ਦੁರ್ಗਮ ਤੋਂ ਕਨਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਕਨਕ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਿਆ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਾਗਨੀ, ਕਰਵੀਰਕ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਕ੍ਰਿਤੌਜਾ ਹੋਏ। ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਿਆ ਤੋਂ ਅਰਜੁਨ ਜੰਮਿਆ। ਦੱਤਾ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਮਰਾਟਤਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਅਧਰਮੀ ਚਾਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹੱਥੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਪਰ, ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਜਿਹੀ ਉਚਾਈ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇਗਾ। ਆਪਣੀਆਂ ਯਜ੍ਯਾਂ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਨੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ: ਸੂਰਸੇਨਾ, ਸੂਰ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੋਕਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਜਯਧ੍ਵਜ। ਜਯਧ੍ਵਜ ਤੋਂ ਤਾਲਜੰਘਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਤਾਲਜੰਘਾ ਤੋਂ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਇੰਝ ਹੈਹਯਾਂ ਦੀ ਪੰਜ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ, ਭੋਜ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਵੰਸ਼ ਚਲੀਆਂ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੌਂਡਿਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋਏ। ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਅਨੰਤ, ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਦੁਰ੍ਜਯਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਅਗਨਿ ਜੀ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਜੰਮੇ। ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁ ਤੋਂ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ, ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਾਨ ਤੋਂ ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੋਂ ਰੁਸ਼ਦਗੁ, ਰੁਸ਼ਦਗੁ ਤੋਂ ਚਿਤ੍ਰਸਥ, ਫਿਰ ਸ਼ਸ਼ਵਿੰਦੁ, ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਰੀ ਭਗਤ ਸਮਰਾਟ ਹੋਏ। ਸ਼ਸ਼ਵਿੰਦੁ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਸਭ ਗਿਆਨੀ, ਸੁੰਦਰ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਉਰਜਾਵਾਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼੍ਰਵਾ ਮੁੱਖ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਯਜ੍ਯਕ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ਼ਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁ ਹੋਇਆ। ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁ ਤੋਂ ਮਰੁੱਤ, ਮਰੁੱਤ ਤੋਂ ਕੰਬਲਵਰਹਿਸ਼; ਪਚਾਸ ਪੁੱਤਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜੰਗੀਆਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੁਰੁਕਮਕ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਹਵਿਰ੍ਜ੍ਯਾਮਘ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਜ੍ਯਾਮਘ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ਜ੍ਯਾਮਘ ਤੇ ਸੇਵ੍ਯਾ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਲੋਮਪਾਦ ਤੋਂ ਕ੍ਰਥਾ, ਕ੍ਰਥਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤੀ, ਲੋਮਪਾਦ ਤੋਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੀਦੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਚੈਦ੍ਯ ਰਾਜੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਥਾ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁੰਤੀ, ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕ ਤੋਂ ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ, ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਵਿਦੂਰਥਾ (ਉਦਰਕਾ) ਹੋਏ। ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਯੋਮ ਤੋਂ ਜੀਮੂਤ, ਜੀਮੂਤ ਤੋਂ ਵਿਕਲ, ਵਿਕਲ ਤੋਂ ਭੀਮਰਥ, ਭੀਮਰਥ ਤੋਂ ਨਵਰਥ, ਨਵਰਥ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਰਥ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਰਥ ਤੋਂ ਸ਼ਕੁੰਤੀ, ਸ਼ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਕਰੰਭਕ, ਕਰੰਭਕ ਤੋਂ ਦੇਵਲਾਤਾ, ਦੇਵਲਾਤਾ ਤੋਂ ਦੇਵਕ੍ਸ਼ੇਤਰ, ਦੇਵਕ੍ਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਮਧੁਰ, ਮਧੁਰ ਤੋਂ ਦ੍ਰਵਰਸ, ਦ੍ਰਵਰਸ ਤੋਂ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਪੁਰੁਹੂਤ ਤੋਂ ਜੰਤੁ, ਜੰਤੁ ਤੋਂ ਗੁਣੀ (ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ), ਅਤੇ ਗੁਣੀ ਤੋਂ ਸਾਤ੍ਵਤ ਹੋਏ। ਭਜਮਾਨਾ ਤੋਂ ਵਾਹ੍ਯ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕ੍ਰਿਮੀ ਅਤੇ ਨਿਮੀ ਹੋਏ। ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧਾ ਤੋਂ ਵਭ੍ਰੁ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧਾ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਸੀ। ਵਭ੍ਰੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ: ਕੁਹੁਰਾ, ਭਜਮਾਨਾ, ਸ਼ਿਨੀ ਅਤੇ ਕੰਬਲਵਰਹਿਸ਼। ਕੁਹੁਰਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਕਪੋਤਰੋਮ, ਕਪੋਤਰੋਮ ਤੋਂ ਤਿੱਤਿਰੀ, ਤਿੱਤਿਰੀ ਤੋਂ ਨਰਾ, ਨਰਾ ਤੋਂ ਚੰਦਨਦੁੰਦੁਭਿ, ਚੰਦਨਦੁੰਦੁਭਿ ਤੋਂ ਪੁਨਰਵਸੁ, ਤੇ ਆਹੁਕੀ ਤੋਂ ਆਹੁਤੀ ਹੋਏ। ਆਹੁਕਾ ਤੋਂ ਦੇਵਕਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਦੇਵਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਵ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਦੇਵਕੀ, ਸ਼੍ਰੁਤੇਦੇਵੀ, ਮਿਤ੍ਰਦੇਵੀ, ਯਸ਼ੋਧਰਾ, ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ, ਸਤ੍ਯਦੇਵੀ ਅਤੇ ਸੁਰਾਪੀ। ਉਗ੍ਰਸੇਨਾ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਂਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ, ਸੁਨਾਮਾ, ਕਂਕ, ਸ਼ਂਕੁ (ਰਾਜਾ), ਸੁਤਨੂ, ਆਸ਼੍ਟ੍ਰਪਾਲ, ਯੁੱਧਮੁਸ਼ਟੀ, ਅਤੇ ਸੁਮੁਸ਼ਟਿਕਾ। ਭਜਮਾਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਥਮੁਖਯ ਅਤੇ ਵਿਦੂਰਥਾ ਸੀ। ਵਿਦੂਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾਧਿਦੇਵ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰ ਹੋਏ। ਰਾਜਾਧਿਦੇਵ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ: ਸ਼ੋਣਾਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਨ। ਸ਼ੋਣਾਸ਼੍ਵ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ: ਸ਼ਮੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਆਦਿ ਹੋਏ। ਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਭੋਜਕ, ਭੋਜਕ ਤੋਂ ਹ੍ਰਦਿਕ, ਅਤੇ ਹ੍ਰਦਿਕ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਸ਼ਤਧਨ੍ਵ, ਦੇਵਾਰ੍ਹ, ਭੀਸ਼ਣ ਆਦਿ ਹਨ। ਦੇਵਾਰ੍ਹ ਤੋਂ ਕੰਬਲਵਰ੍ਹਿਰਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਸਮੌਜਸ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਦੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਚਲਦੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਭਗਤ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਨੇ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ।