ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਤੇ ਭਗਤ ਲਈ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦੁਇਜ), ਭਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਦੇ ਕੰਮ, ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਅਗਨੀ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੂਰਜਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਵੰਸ਼, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਮਰੀਚਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਮਰੀਚਿ ਤੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਹੋਏ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਾਣੀਆਂ ਸੰਜਨਾ, ਰਾਜਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਸਨ, ਜੋ ਰੈਵਤ ਦੀ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਘਰ ਰੇਵੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਾਏ। ਤਵਸ਼ਟ੍ਰੀ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵਾ—ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਏ। ਛਾਇਆ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਸਾਵਰਨਿ ਮਨੂ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਨੀ, ਤਪਤੀ, ਵਿ਷ਟੀ ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਹੋਏ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਨਾਭਾਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਯਾਤੀ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੂ, ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟਾ, ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਜੀਵ ਸਨ; ਕਰੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਧ੍ਰਾ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਮਨੂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਇਲਾ ਸੀ। ਇਲਾ ਨੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲਾ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਬਣ ਗਈ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰਾਜੇ ਹੋਏ: ਉਤਕਲਾ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾਸ਼ਵ। ਉਤਕਲਾ ਦਾ ਰਾਜ ਉਤਕਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਵਿਨਤਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਗਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿ਷ਠਾਨਾ ਨਗਰੀ ਮਿਲੀ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਇਹ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਕ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਭਾਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੀ। ਅੰਬਰਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਧਾਰਸ਼ਟਕ ਵੰਸ਼ ਹੋਈ। ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਤੋਂ ਸੁਕਲਗ ਅਤੇ ਨਰਤੂ, ਅਤੇ ਅਨਰਤਾ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਵੈਰੋਹਿਆ ਹੋਇਆ। ਅਨਰਤਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਰੇਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੈਵਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਕੁਦਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੌ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗੰਧਰਵ ਗੀਤ ਸੁਣਣ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ ਕਈ ਯੁਗ ਲੰਘ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਸੀ—ਇਹ ਨਗਰੀ ਕਈ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਬਲਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੂਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੈਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਗਏ। ਕਰੂਸ਼ਾ ਤੋਂ ਕਾਰੂਸ਼ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਯ ਹੋਏ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤੀਖੇ ਸਨ। ਪૃਸ਼ਧ੍ਰਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਤੋਂ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੇਵਰਾਟ ਹੋਇਆ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥਾ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਯੋਧਨਾ ਸੀ। ਸੁਯੋਧਨਾ ਤੋਂ ਪృਥੁ, ਅਤੇ ਪૃਥੁ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਗਸ਼ਵਾ ਹੋਇਆ। ਆਯੁਸ਼ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਥੋਧਨਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਥੋਧਨਾ ਤੋਂ ਪૃਥੁ, ਤੇ ਪૃਥੁ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਗਸ਼ਵਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰਾਵੰਤ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਹਦਸ਼ਵਾ, ਫਿਰ ਕੁਬਲਾਸ਼ਵਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਧੁੰਧੁ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵਾ, ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ। ਦ੍ਰਿੜਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਹਰਿਆਸ਼ਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਦਕਾ ਹੋਏ। ਹਰਿਆਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਨਿਕੁੰਭਾ, ਨਿਕੁੰਭਾ ਤੋਂ ਸੰਹਤਾਸ਼ਵਾ, ਅਤੇ ਸੰਹਤਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਅਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ, ਰਣਾਸ਼ਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਮਾਂਧਾਤਾ ਹੋਇਆ; ਮਾਂਧਾਤਾ ਤੋਂ ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਹੋਇਆ। ਪੁਰੁਕੁਤਸਾ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਘਰ ਤ੍ਰਸਦਸਯੂ ਹੋਇਆ; ਤ੍ਰਸਦਸਯੂ ਤੋਂ ਸੁਧਨਵਾ, ਅਤੇ ਸੁਧਨਵਾ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਧਨਵਾ। ਤ੍ਰਿਧਨਵਾ ਤੋਂ ਤਰੁਣਾ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਸੀ; ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਰਥਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਤੋਂ ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵਾ, ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕਾ, ਵ੍ਰਿਕਾ ਤੋਂ ਵਾਹੂ, ਅਤੇ ਵਾਹੂ ਤੋਂ ਸਗਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਭਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਾਏ। ਤੁਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਔਰਵਾ ਤੋਂ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਨੇ ਅਸਮੰਜਸਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਖੋਦਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ ਹੋਇਆ। ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਨਾਭਾਗ, ਨਾਭਾਗ ਤੋਂ ਅੰਬਰਿਸ਼। ਅੰਬਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੂ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੂ ਤੋਂ ਰਿਤਪਰਣ, ਅਤੇ ਰਿਤਪਰਣ ਤੋਂ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਾਂਘਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੋਂ ਅਨਰਣਯ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਅਨਰਣਯ ਤੋਂ ਨਿਘਨਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਨਮਿਤ੍ਰ, ਫਿਰ ਰਘੁ। ਰਘੁ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ, ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਅਜਾ ਹੋਇਆ। ਅਜਾ ਤੋਂ ਦੀਰਘਵਾਹੁ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਲਾ, ਫਿਰ ਅਜਾਪਾਲਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਿਖੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਏ। ਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਤਿਥਿ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ, ਨਿਸ਼ਧ ਤੋਂ ਨਲ, ਨਲ ਤੋਂ ਨਭ, ਨਭ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੋਂ ਸੁਧਨਵਨ। ਸੁਧਨਵਨ ਤੋਂ ਦੇਵਾਨੀਕ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਹਿਨਾਸ਼ਵਾ, ਅਹਿਨਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਸਹਸ੍ਰਾਸ਼ਵਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਦਰਾਵਲੋਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਰਾਜਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਗਈ।