ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਾਰਗ ਪਿਤ੍ਰ-ਘਾਤੀ, ਮਾਤਾ-ਘਾਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ, ਧਰਤੀ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਪਾਪ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਵੇ, ਨਾ ਜੰਗ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਪਮਾਨ ਜਾਂ ਅਪਾਹਜਤਾ ਆਵੇ, ਐ ਘੋੜੇ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬੈਨਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਬੈਨਰ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਂਦਾ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਜ਼ੀ, ਅਤੇ ਅਮੋਘਤਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਤੈਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਣ ਲਈ, ਹਥਿਆਰ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਕਾਬ, ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੜ ਜਾਣ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਕੁਮੁਦ, ਐਰਾਵਤ, ਪਦਮ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤੇ, ਜੋ ਅੱਠ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਭਦ੍ਰ, ਮੰਦ, ਮ੍ਰਿਗ, ਗਜ, ਅਤੇ ਸੰਕੀਰਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਥੀ ਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਉਤਪਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਏ; ਇੰਦਰ, ਵਜਰਧਾਰੀ, ਐਰਾਵਤ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਪਿੱਛੇ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਦੇਵੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਐਰਾਵਤ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲੇ, ਸੋਮ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਤਾਕਤ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਤੇਜ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਮਿਲੇ। ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸਥਿਰਤਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਜਿੱਤ, ਪੁਰੰਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੂ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਾਯੂ, ਸੋਮ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਗ, ਕਿਨਰ, ਯਕਸ਼, ਭੂਤ, ਗ੍ਰਹ, ਪ੍ਰਮਥ, ਆਦਿਤਯ, ਮਾਤਾਵਾਂ—all ਤੈਨੂੰ ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਤੇਰੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੇ। ਜੋ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਣ। ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਚਮਕ, ਵਾਅਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖ; ਇਹ ਨੀਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਰਾਜੇ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਹੋਏ—ਪੂਤਨਾ, ਰੇਵਤੀ, ਲੇਖਾ, ਅਤੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਵਾ ਨੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ; ਨੰਦਕਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ, ਐ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਨਾਸਕ। ਤੂੰ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਗੂੜ੍ਹ ਕਾਲਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਪਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਤਲਵਾਰਧਾਰੀ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਅੱਠ ਨਾਮ ਹਨ: ਔਗਰਭ, ਵਿਜਯ, ਧਰਮਪਾਲ ਆਦਿ, ਜੋ ਸਵੈਯੰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਚਾਰੇ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇਰਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਗੁਰੂ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਦੇਵਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ। ਤੂੰ ਰਾਜੇ, ਤਲਵਾਰ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਉਹ ਡੰਕ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਤੇਰਾ ਨਾਦ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਗੜਗੜਾਹਟ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਤੇਰਾ ਨਾਦ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਵੇ। ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਘਿਉ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਲਈ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖਸ਼—ਚਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ—ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਗ, ਅਥਰਵ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਂਖਿਆਯਨ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਆਸ਼ਵਲਾਇਨ ਸ਼ਾਖਾ; ਦਸ ਸੌ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੁਆਰਾ ਹੋਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ। ਯਜੁਰ ਮੰਤ੍ਰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਦਸ ਸੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਛਿਆਸੀ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਕਾਣਵਾ, ਮਧਯੰਦਿਨੀ, ਕਾਠੀ, ਮਧਯਕਾਠੀ, ਮੈਤ੍ਰਾਯਣੀ, ਸੰਜਨਾ, ਅਤੇ ਤੈਤਰੀਯਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਯਜੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਸਾਮ ਦੇ, ਕੌਥੁਮ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਥਰਵਣਯਾਨੀ ਦੂਜੀ। ਚਾਰ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਆਰਣ੍ਯਕ ਵੀ ਹਨ। ਉਕਥ, ਉਹਾ ਅਤੇ ਚੌਥਾ—ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਚਾਰ ਸੌ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸੰਘ੍ਰਹ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਸਦੇ ਰਥ, ਹਥਿਆਰ, ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਕਤ, ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਦਿਵ੍ਯ ਅਰਦਾਸ, ਮੰਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।