ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਤੇ ਹੋਮ-ਕੁੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਧਨਿਆਈ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸਣ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਅਨੰਤ ਤੇਜ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ ਜੋ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ—ਇੰਦਰ ਜੋ ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਮਹੇਸ਼ਾ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਤੇ ਵਿਨਾਇਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਦਿਤਯ, ਵਾਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧਯ, ਭਰਿਗੁ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮਾਰੁਤ ਗਣ, ਲੋਕਪਾਲ, ਗ੍ਰਹ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ—all praise and support Indra’s brilliance. ਸਮੁੰਦਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਰਤੀ, ਗੌਰੀ, ਚੰਡਿਕਾ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਉਸਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਚਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਸ਼ਾਚੀਪਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ, ਚੰਗਿਆਈ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇ, ਰਾਜਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹੇ, ਸੁਭਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਣ। ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਸਮੇਂ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਫੁੱਲ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ, ਧਨੁਸ਼, ਝੰਡਾ, ਛਤਰੀ, ਰਾਜ ਲਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਹਵਨ ਕਰੋ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਭਦਰਕਾਲੀ, ਮਹਾਕਾਲੀ, ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁರ್ಗਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਯਜਨਾ ਕਰੋ। ਚੰਡੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਜਿੱਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਉਥੇ, ਤਿੰਨ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਿਤ੍ਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਸਵਾਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ੰਭੂ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਨਾਇਕ, ਕੁਮਾਰ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ, ਯਮ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਅਤੇ ਅੱਠ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਕੁਮੁਦ, ਐਰਾਵਤ, ਪਦਮਾ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਵਾਮਨ, ਸੁਪ੍ਰਤਿਕ, ਅੰਜਨਾ ਅਤੇ ਨੀਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਘਰ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ। ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ, ਸਮਿੱਧ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਚਾਵਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਅੱਠ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਵਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਵਾਓ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ, ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੋੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਲਕੜੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਵਰੁਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦੀ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦਿਓ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਿਨ, ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਲਕੜੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ, ਛਤਰੀ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪੰਜ ਡੱਗ, ਮਨੁੱਖ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਵਸਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਈ, ਉਹ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਆਪ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਚਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਗੂੰਗਿਆਂ, ਸਭਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਲੱਖ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਛਤਰੀ ਆਦਿਕ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਤੇ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮਾ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਵਧ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਵਿੱਚ, ਹਿਮ, ਚਮੇਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਢੱਕ। ਤੂੰ ਗੰਧਰਵ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਇਹ ਬਚਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮਾ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਵਧ, ਹੇ ਘੋੜੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਯਾਦ ਰੱਖ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈਂ; ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ। ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ, ਪਿਤਾ-ਘਾਤੀ, ਮਾਤਾ-ਘਾਤੀ, ਧਰਤੀ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ— ਤੂੰ ਉਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀਂ; ਉਹ ਪਾਪ ਤੇਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਜੰਗ ਜਾਂ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਵਿਗਾੜ ਨਾ ਆਵੇ, ਹੇ ਘੋੜੇ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੀਂ; ਸ਼ਕ੍ਰ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਗਰੁੜ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੈ—ਉਹ ਅਣਮਾਪ, ਅਜੇਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ, ਤੇਜ਼, ਵੱਡਾ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਗਰੁੜ, ਵਾਯੂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਜਿੱਤ, ਤਾਕਤ ਵਾਧੇ ਲਈ ਹੋਵੇਂ; ਸਾਡੇ ਰਖਿਆ ਕਰ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਥਿਆਰ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ; ਸਾਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇ। ਕੁਮੁਦ, ਐਰਾਵਤ, ਪਦਮਾ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਤੇ ਵਾਮਨ—ਇਹ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ, ਅੱਠਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਭਦਰਾ, ਮੰਦਾ, ਮ੍ਰਿਗ, ਗਜ, ਤੇ ਸੰਕਿਰਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਜਿੱਤ, ਸੁਖ, ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।