ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਲਈ 'ਤੇਜੋਸੀ', ਦੀਵੇ ਲਈ 'ਸ਼ੁਕ੍ਰੰ', ਮਿਠੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਈ 'ਮਧੁਪর্কੰ', ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਲਈ 'ਦਧੀਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਹਿਰਣਯਗਰਭ' ਦੇ ਅੱਠ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭੋਜਨ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼, ਪੱਖਾ, ਚਮਚਾ, ਜੁੱਤੇ, ਛਤਰੀ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਆਸਨ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵੀ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਉਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੂਰਤੀ ਉਪਲੱਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੇਦੀ, ਜੋੜੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ, ਪੂਰੀ ਜਲ-ਕੰਡੀ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਕੰਢਾ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਭੇਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਬ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਚੋੜਾ ਕਰਕੇ। ਸ਼ੁੱਧ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭਾਗ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਨੀ, ਸੋਮਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਮਹਾਂਭਾਗ ਇੰਦਰ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਨੁਮਤੀ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਸਤੋਸ਼ਪਤੀ, ਦੇਵੀ, ਯਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਰੁੰਧੀ, ਧੂਮ੍ਰਿਨੀਕਾ, ਅਸ਼ਵਪੰਤਿ, ਅਤੇ ਮੇਘਪਤਨੀ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਆਗਨੇਯੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਤੇ ਭੇਟ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਨੰਦਿਨੀ, ਸੁਭਾਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਮੰਗਲਿਆ ਨੂੰ ਵੀ। ਭਦਰਕਾਲੀ, ਸਤੰਭ, ਸ਼੍ਰੀ, ਹਿਰਣਯਕੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ, ਘਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ, ਬਾਹਰ ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਜਲ-ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ। ਬਾਹਰ, ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਆਸ਼ਰੇ 'ਤੇ ਧਨਦਾ ਨੂੰ; ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ-ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ। ਯਮ ਅਤੇ ਯਮ-ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਰੁਣ-ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਸੋਮਾ-ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ। ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਰ, ਸਥੰਡਿਲਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ; ਦਿਨ 'ਤੇ ਦਿਨ-ਚਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਰਾਤ 'ਤੇ ਰਾਤ-ਚਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਬਾਹਰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੇਰੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ, ਫਿਰ ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਾ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਯਮ ਜਾਂ ਨੈਰਿਤੀ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਉਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਿੰਡ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਕਉਆਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕੁੱਤੇ—ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ-ਚਿੱਟਾ—ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ। ਗਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਗਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਵਧਾਈ ਲਈ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਖੁਦ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਨਾਨ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਸਭ ਇਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਰੋਗ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਨਾਇਕ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਹੋਵੇ; ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਪੋਖੇ ਵਿੱਚ; ਜਿੱਤ ਦੀ ਇਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ 'ਤੇ। ਮਹਿਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਗਰਭ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਮਲ-ਪੋਖੇ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ; ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। ਜੋ ਫੁੱਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ; ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ; ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। ਸਭ ਲਈ, ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰੇਵਤੀ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਯਾ ਤਾਰੀਖ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਸਨਾਨ ਦੀ ਇਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੁਨਰਨਵਾ, ਰੋਚਨਾ, ਸ਼ਤਾਂਗਾ, ਗੁਰੂਨੀ ਦੀ ਛਾਲ, ਮਧੁਕਾ, ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹਲਦੀ, ਤਾਗਰਾ, ਨਾਗ-ਕੇਸ਼ਰ—ਇਹ ਸਮਗਰੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਐਂਬਰ, ਮੰਜੀਠ, ਮਾਂਸੀ, ਯਾਸਕਾ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਰਾਈ, ਕੁਸ਼ਥਾ, ਅੰਬਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਕੇਸਰ ਵੀ। ਪੰਜ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮਲ ਕੇ, ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਨਾਨ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਨਾਨ ਚਕ੍ਰ ਬਣਾਉਣੇ; ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਘਿਆ ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ, 108 ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਘੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਭਦਰਾ, ਸੁਭਦਰਾ, ਸਿਧਾਰਥ, ਕਲਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ। ਅਮੋਘਾ, ਚਿਤ੍ਰਬਾਨੁ, ਪਰਜਨਯਾ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ—ਇਹ ਕਲਸ਼ਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨੇ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਸਭ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵਣ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੀ। ਪਤਲੇ ਵਿੱਚ ਜਯੰਤੀ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯਾ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਵਿਸ਼ਨੂਕ੍ਰਾਂਤਾ, ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਜੜੀਆਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚੰਦਨ, ਉਸੀਰਾ, ਕੇਸਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕੈਮਫਰ, ਬਾਲਕਾ, ਪੱਤਰਾ ਅਤੇ ਛਾਲ। ਜਾਤੀ ਫਲ, ਲਵੰਗ, ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਉਤਪਾਦਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਆਸਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾ-ਜਨ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਧੀਕਥਾ ਪੂਰੀ ਉਤਸਾਹ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ, ਹਵਨ, ਅਤੇ ਸਨਾਨ ਦੇ ਪਾਵਨ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।