ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਯੁਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਮਨਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਬਤਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਧਨਵਾਨਾਗ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਯੁੰਜੀਤਾ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਵਿਧੀਕ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ। ਤੀਰਾਂ ਲਈ ਅਹਿਰਥੇਤਿ ਮਨਤਰ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਾਹਨੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤੂਣੀ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਯੁੰਜੰਤਿ ਮਨਤਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਸ਼ੁ ਸ਼ਿਸਾਨਾ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿ਷ਣੋ ਕ੍ਰਮ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਜੰਗ੍ਹੇਤੀ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਾਹ ਸੇਨਾ ਅਭਿਤਵਰੀਤੀ ਮਨਤਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਯਮੇਨਾ ਦੱਤਮ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਲੱਖ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਜੇਤਾਵਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਯਮੇਨਾ ਦੱਤਮ ਨਾਲ ਲੱਖ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਵੇਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇਤੀ ਮਨਤਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਸੰਕਲਪ ਮਨਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਮਨ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਲੱਖ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਸੰਪੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਮੰ ਜੀਵੇਭਿਆ ਇਤੀ ਮਨਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਘਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰੀ ਮੇ ਗਾਮਨੇਨੇਤੀ ਮਨਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਲਈ; ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਰਨ ਆਵੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਹੀ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੋਜਨ, ਪਾਨ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਲਦੀ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਨੋ ਮਿਤ੍ਰ ਮਨਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਚੌਕਾਂ 'ਤੇ ਹਵਨ ਕਰੋ। ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨਤਰ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਹਨ। ਸ਼ੰਨੋ ਦੇਵੀਰ ਅਭਿਸ਼ਟਯੇ ਮਨਤਰ ਵੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕਚਕ੍ਰਾ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਘੀ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਾਵੋ ਭਗ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਘੀ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਵਾਦਾਂਸ਼ਹ ਸੋਪਾ ਮਨਤਰ ਘਰ-ਹਵਨ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦੇਵੇਭ्यो ਵਨਸਪਤੇ ਮਨਤਰ ਰੁੱਖ-ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਮਨ ਮਨਤਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਜਾਪ ਅਤੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਂਦਸ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਕੰਦੇ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਯਤਾ ਇੰਦ੍ਰ ਭਜਾਮਹੇ ਮਨਤਰ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਵਕੀਰਣੀ ਮੁਚਯਤੇ ਚ ਅਗਨਿਸਤਿਗਮੇਤੀ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਿਖੰਡਨ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮਨਤਰ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਘ੍ਰਤਵਤੀਤੀ ਮਨਤਰ ਜਾਪੋ। ਅਯਾਨੋ ਦੇਵ ਸਵਿਤਰ ਮਨਤਰ ਮੰਦ ਸੁਪਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਬੋਧਯਗਨਿਰ ਮਨਤਰ ਨਾਲ, ਰਾਮਾ, ਘੀ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਬਚੀ ਘੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਕਮਰਬੰਦ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਤਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਝੜ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਤਨ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਰਾਜਾ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਪਸਾਮਨ ਮਨਤਰ ਨਾਲ, ਸੱਪ-ਡਸਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਮਾਦਯ ਤਵਾ ਵਾਦਯਤੇ ਮਨਤਰ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਦਰੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਤਾਵਰੀ ਰਤਨ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਦੀਰਘਤਸਸੋਰਕਾ ਮਨਤਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਆਹਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਵਮਧਿਆਯੰਤੀ ਮਨਤਰ ਜਾਪ ਕੇ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਤੁਵਿਮਾ ਔਸ਼ਧੀ ਮਨਤਰ ਨਾਲ, ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਪਥਿ ਦੇਵਵ੍ਰਤਾ ਮਨਤਰ ਨਾਲ, ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਯਦਿੰਦ੍ਰੋ ਮੁਨਯੇ ਮਨਤਰ ਨਾਲ, ਭਾਗ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਭਾਗੋ ਨ ਚਿਤ੍ਰ ਹਤ੍ਯੇਵੰ ਮਨਤਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ; ਸੌਭਾਗ੍ਯਵਰਧਨਾ ਮਨਤਰ ਭਾਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇੰਦ੍ਰੇਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਮੂਹ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਗ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਪਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੀ ਵਹ ਕਾਰਿਹ—ਇਹ ਦੋ ਮਨਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਰਥੰਤਰ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਚਾਂਟਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਚੂਰਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇੰਦ੍ਰਮਿਦ ਗਾਥਿਨ ਚਾਂਟ ਜਾਪ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਥੰਤਰ ਦੀ ਅਰਪਣ ਤੇ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਈ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨਤਰ ਜਾਪ ਕੇ, ਸੰਪੰਨਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਵਿਕਲਤਾ ਲਈ ਅਠ-ਵਿਧੀਕ ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਸੰਪੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸੱਤ ਜਾਂ ਅਠ-ਵਿਧੀਕ ਰੀਤ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਗਵ੍ਯੇਸ਼ੁਨੇਤੀ ਮਨਤਰ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਘਰ 'ਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਵਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਤਕ ਘੀ ਦਾ ਡੋਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਵਾ ਦਵਾਈ ਲਿਆਉਂਦੀ ਰਹੇ; ਠੀਕ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਮੋਹ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਦੇਵ, ਨੌਕਰ ਰਾਹੀਂ ਤਿਲ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਅਭਿ ਤਵਾ ਪੂਰਵਪੀਤਯੇ ਮਨਤਰ ਅਤੇ ਵਸ਼ਟ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੱਟਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਗੱਠੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਵਿਦਵਾਨ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰਾਂ—ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਮਨੁੱਖ—ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮੁਖੀਆਂ ਲਈ, ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੱਕੀਆਂ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੇਜ਼ਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੋ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮਨਤਰ-ਜਾਣੂ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹ ਮਨਤਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜਾਪ ਕਰੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਮਨ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨਤਰਾਂ ਦੀ ਰੀਤ, ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਕਲਾ-ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ—ਯੁਧ, ਸੰਪੰਨਤਾ, ਰੱਖਿਆ, ਵਸ਼ੀਕਰਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਭਾਗ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ—ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।