ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਯਜ్ఞ-ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੇ ਮੂਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਮਝਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਸਤੁ-ਪਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਵਨ ਜਾਂ ਹੋਮ ਸਮੇਂ ਜਾਨਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਮ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਹੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਅਨਾਜ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਹਰ ਥਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾਰਥਕ, ਜੌ, ਅਨਾਜ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਘਿਉ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਨੇੜੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਸਾਰਸੋਂ, ਰਕਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਦੂ-ਟੋਨੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਥਰ, ਭੋਜਨ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਹੀਂ, ਭਿਖਿਆ, ਫਲ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ-ਬਲੀ ਵੀ ਉਲਲੇਖਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਉਹ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਰਾਮ ਜੀ। ਵੱਡੇ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਓਮਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।" ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੌ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ; ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਲ ਵਰਤੋ। ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਰਥਕ ਦੇ ਬੀਜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਡੁੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਧ ਦੀ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਵਧੀਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਰਤੋ। ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋੜੇ-ਜੋੜੇ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਤਿਲ ਅਤੇ ਚੌਲ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿਓ। ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਖੋਟਾ ਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਰਤੋ। ਰੋਗ ਨਾਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਰਕਤ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ, ਜੋ ਰੋਗ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੇਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਕੱਪੜਾ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਪ੍ਰਤਯੰਗਿਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਕੰਟਕ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ। ਵੈਰੀਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਾਂ ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਿਕ ਪੰਛੀ ਦੀ ਪਲਕਾਂ, ਕਪਿਲਾ ਘਿਉ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ। ਵਚਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਿਰੇ, ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੜਕ ਦੀ ਲੋਹੀ ਦੀ ਸੂਈ, ਜਾਂ ਖਦੀਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੂਈ, ੧੧ ਅੰਗੁਲ ਲੰਮੀ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਘਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪੋ। ਇਹ ਵੈਰੀ ਨਿਕਾਸ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਪਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਫੇਰੋਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। 'ਉਪਯੁੰਜਤਾ' ਅਤੇ 'ਤਨੂਪਾਗਨੇ ਸਦ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਰੋਗ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਤ੍ਰਯੰਬਕੰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਭਾਗ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਯੋਗ ਕੁੜੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਭੈ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਘਿਉ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਗਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਯੁੰਜਤੇ ਮਨੋ' ਅਨੁਵਾਕ ਦੇ ਜਾਪ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਨੋਰਰਾਟਮ' ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਅਯੰਨੋ ਅਗਨਿਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ ਕਿ ਪਾਪ ਲੈ ਜਾਵੋ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਲੰਮੀ ਲੋਹ ਦੀ ਸੂਈ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੂਈ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਾਉ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਵੀਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਾਕਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਲ, ਜੌ ਅਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਚੌਲ ਨਾਲ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਉਚਾਰ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ। ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਪਿੱਤ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਅਤੇ ਹੋਮ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਧ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਬੱਕਰੀ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਾਂ, ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰ, ਜਾਂ ਜੋ ਰੋਗੀ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵਿਧੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ, ਵੈਰੀ ਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਡਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹੋਮ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਚੌਲ ਜਾਂ ਘਿਉ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਘਿਉ ਅਤੇ ਲੌਕੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੌ ਦੀ ਖੀਰ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗੀ ਰੋਟੀ ਖਾਵੇ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬਾਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਮਧੁਵਾਤਾ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੋਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਣ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 'ਘ੍ਰਿਤਵਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਘਿਉ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 'ਸੁਵਸਤੀ ਨ ਇੰਦ੍ਰ' ਮੰਤ੍ਰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, 'ਇੱਥੇ ਗਾਵਾਂ ਵਧਣ' ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਧਨ-ਧਾਨਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਘਿਉ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਪਾਮਾਰਗ ਚੌਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ 'ਦੇਵਤਾ ਦੀ' ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਵਿਅੰਗਤਾ ਅਤੇ ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਚੌਲ 'ਸ਼ਿਵੋ ਭਵ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ। 'ਯਾਹ ਸੇਨਾਹ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਯਜ्ञ-ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਏ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਭਾਗ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥ-ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।