ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਜਾਤੀ-ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਅੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਾਂਹ, ਗਰਦਨ, ਅੱਖ ਜਾਂ ਜੰਘ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਮੌਖਿਕ ਅਪਮਾਨ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਨੱਕ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਵੀ ਅੱਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਤੀ ਗੁਆਚਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ, ਤਾਂ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਦਾ ਦੰਡ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ; ਛੋਟੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੰਡ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿਲਡਾਂ ਲਈ ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ। ਜਿੱਥੇ ਗਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਤਰਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਮਾਮਲਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਖ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਧੂੜ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦਸ ਪਣਾਂ ਦੰਡ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਅਸ਼ੁਧ ਪਦਾਰਥ, ਐੜੀ ਜਾਂ ਥੂਕ ਨੂੰ ਛੂਹਣ 'ਤੇ ਦੰਡ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਵੀ ਸੀ; ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਦੰਡ ਦੋ ਗੁਣਾ, ਨੀਵੀਂ ਲਈ ਅੱਧਾ, ਪਰ ਜੇ ਭੁਲ-ਚੁੱਕ, ਅਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅੰਗ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੰਡ, ਪਰ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਨੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ। ਹੱਥ ਜਾਂ ਪੈਰ 'ਤੇ ਨੀਲਾ ਪੈਣ 'ਤੇ ਦਸ ਜਾਂ ਵੀਹ ਪਣਾਂ, ਪਰ ਸਭ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੱਧਮ ਦਰਜਾ। ਵਾਲ, ਕਪੜਾ ਜਾਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚਣ 'ਤੇ ਦਸ ਪਣਾਂ, ਪਰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨਣ, ਪੈਰ 'ਤੇ ਰੌਣ ਜਾਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਦਰਦ ਦੇਣ 'ਤੇ ਸੌ ਪਣਾਂ ਦੰਡ। ਕੁੱਟੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਦਰਦ ਦੇਣ, ਪਰ ਖੂਨ ਨਾ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਬਤੀ-ਦੋ ਪਣਾਂ; ਜੇ ਖੂਨ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਦੋ ਗੁਣਾ। ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਕੰਨ ਜਾਂ ਨੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਜ਼ਖਮ ਖੋਲਣ, ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਦਰਜਾ। ਚਲਣ, ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਅੱਗ ਰੋਕਣ, ਅੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅੰਗ ਨੁਕਸਾਨ, ਜਾਂ ਗਰਦਨ, ਬਾਂਹ, ਜੰਘ ਟੋੜਨ 'ਤੇ ਵੀ ਮੱਧਮ ਦਰਜਾ। ਜੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਦੋ ਗੁਣਾ; ਜਗੜੇ 'ਚ ਜਾਇਦਾਦ ਲੈ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਅਤੇ ਦੰਡ ਵੀ ਦੋ ਗੁਣਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਦਰਦ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਭਰਦਾ, ਅਤੇ ਜਗੜੇ 'ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੰਡ ਲਗਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਟੈਕਸ ਗਲਤ ਵਸੂਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਦਸ ਪਣਾਂ, ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਪੜੋਸੀਆਂ ਲਈ, ਜੇ ਬਿਨਾ ਸੱਦੇ। ਮਾਰ-ਕੁੱਟ, ਟੋੜ-ਫੋੜ, ਕੰਧ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ 'ਤੇ ਪਚੀ-ਪਣਾਂ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪਦਾਰਥ ਸੁੱਟੇ, ਤਾਂ ਸੋਲਾਂ ਪਣਾਂ ਤੋਂ ਦੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ-ਦੋ ਵਧਦਾ। ਦਰਦ, ਖੂਨ ਨਿਕਲਣ ਜਾਂ ਅੰਗ/ਟਾਹਣੀ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਦੰਡ ਲਗਦਾ। ਜਨਾਨਾਂ ਕੱਟਣ ਜਾਂ ਮੌਤ 'ਤੇ ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਅਸਲ ਮੁੱਲ, ਪਰ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਦੰਡ ਦੋ ਗੁਣਾ। ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਦੰਡ ਭਰਦਾ, ਪਰ ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿ ਦੇਵੇ "ਮੈਂ ਭਰਾਂਗਾ", ਤਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ। ਮਰਿਆਦਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਪਮਾਨ, ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣਾ, ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ-ਕਿਨਾਰੇ ਘਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ—ਇਹ ਸਭ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪਚਾਸ ਪਣਾਂ। ਸਥਾਨਕ ਮੁਖੀਆਂ, ਕਾਰੀਗਰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ—ਫ਼ੈਸਲਾ ਪਚਾਸ ਪਣਾਂ। ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਪਾਸ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਉਲਟ, ਪਚਾਸ ਪਣਾਂ। ਸ਼ੂਦਰ ਜੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਏ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ/ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਯਜਨ 'ਚ, ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਕਸਮ ਖਾਏ, ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰੇ—ਦੰਡ ਲਗਦਾ। ਬਲਦ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਪੁੰਸਕ ਕਰਨਾ, ਸਾਂਝੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਜਾਂ ਦਾਸੀ ਦੀ ਗਰਭ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਦੰਡਯੋਗ। ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਭੈਣ, ਭਰਾ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਅਧਿਆਪਕ-ਵਿਦਿਆਰਥੀ—ਜੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਸੌ ਪਣਾਂ। ਦੂਜੇ ਦਾ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਣ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਣਾਂ, ਪਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰਣ, ਜਾਂ ਵੇਚ-ਖਰੀਦ, ਜਮ੍ਹਾ-ਉਧਾਰ 'ਚ ਦਸ ਪਣਾਂ। ਵਜ਼ਨ, ਮਾਪ ਜਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ 'ਚ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕਰਨ ਜਾਂ ਐਸਾ ਵਪਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੰਡ। ਅਸਲ ਨੂੰ ਨਕਲੀ, ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਦੱਸਣ, ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ। ਡਾਕਟਰ ਜੇ ਗਲਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਘੱਟ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮੱਧਮ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੰਡ। ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਨਣ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਏ ਨੂੰ ਬੰਨਿਆ, ਜਾਂ ਬੰਨਿਆ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ, ਜਾਂ ਗਲਤ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਲੜਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੰਡ। ਵਜ਼ਨ ਜਾਂ ਮਾਪ 'ਚ ਅਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ 'ਤੇ ਬਾਈ-ਦੋ ਪਣਾਂ, ਵਾਧਾ-ਘਾਟਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਦਵਾਈ, ਤੇਲ, ਨਮਕ, ਇਤਰ, ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ 'ਚ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਪਣਾਂ। ਕਾਰੀਗਰ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ ਜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਅ ਵਧਾਉਣ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਰੋਕਣ, ਤਾਂ ਦੰਡ ਹਜ਼ਾਰ ਪਣਾਂ। ਰਾਜਾ ਜੋ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਭਾਅ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਵਪਾਰ ਲਈ; ਵਪਾਰੀ ਜੇ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭ ਲਵੇ, ਉਹ ਗਲਤ। ਆਪਣੀ ਦੇਸ਼ੀ ਵਸਤੂ 'ਤੇ ਪੰਜ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ 'ਤੇ ਦਸ—ਇਹ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖਤ 'ਚ ਲਾਭ। ਵਸਤੂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਭਾਅ 'ਚ ਜੋੜੀ ਜਾਵੇ, ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖਤ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਲਾਭ। ਜੇ ਭੁਗਤਾਨ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵਸਤੂ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਆਜ ਸਮੇਤ ਭਰਨਾ, ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਭਰਨਾ। ਵੇਚੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂ, ਜੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਨਾ ਲਿਆ, ਮੁੜ ਵੇਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਪਰ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਖਰੀਦਦਾਰ ਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਪਸ਼ਟ, ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਪਰਾਧ, ਹਮਲਾ, ਵਪਾਰ, ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ।