ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਰੀ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਇੱਕ ਕੁਰੂ-ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਉਸੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਅਰਜੁਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ ਸੀ।" ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਆ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼, ਹਥਿਆਰ, ਰਥ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਖੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਾਨ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਵਸਾਇਆ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਸਥਿਰ-ਪਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਖੋਏ ਹੋਏ ਸੋ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੋਏ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸਹਦੇਵ, ਨਕੁਲ, ਫਲਗੁਨ ਅਤੇ ਭੀਮ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਗਏ; ਰਾਜਾ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਥੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਹੋਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ। "ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ!" ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ; ਉਹ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ੁਧੋਦਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਬੁੱਧੀ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੈਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਅਰਹਤ ਬਣੇ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਹਤ ਬਣਾਇਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਵੈਦਿਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਵਾਂ ਪੰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਨੈਤਿਕਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਚੋਰ, ਅਤੇ ਵਜਸਨੇਯ ਵੈਦ, ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ; ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੀ ਮਾਪ ਬਣਨਗੀਆਂ। ਧਰਮ ਦੀ ਚਾਦਰ ਓੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਰ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਮਗਨ, ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਖਾਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣਗੇ। ਕਲਕੀ, ਵਿਸ਼ਨੁਯਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਯਜਨਵਲਕਯ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਕੇ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸੀਮਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਕਲਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰੀ ਸਵਰਗ ਜਾਵੇਗਾ; ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆਵੇਗਾ। ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਰਹਿਣਗੇ, ਹੇ ਉਤਮ! ਇਹ ਹਰ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ—ਪੁਰਾਣੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਭੇਦ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਣੋ। ਉਹ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਆਦਿ ਦਾ ਰਚਤਾ ਹੈ, ਰਚਨਾ, ਸਥਿਤੀ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਗੁਣ—all ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਵਿਆਕਤ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਦਿਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ।