ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਜੇ ਦੀ ਘੜੀ ਆਈ, ਤਾਂ ਫਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਂਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਕਾਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਸੁਭਚਿੰਤਕ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਸੁੰਦਰ ਨੰਦਨ ਵਣ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਅਤੇ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਇਸ ਚੌਕੋਣੇ, ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਐ ਧਨਵੰਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣ ਵਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਰ ਜੋ ਆਂਗੀਰਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਟੁੱਟ ਨਹੀਂ, ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਇੱਟ ਉੱਤੇ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਮੂਲ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨਗਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਆਰਜ਼ੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ’ਤੇ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁਭ ਪਲੱਖਸ਼ ਰੁੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਘਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਾਕ ਸਥਿਤ ਹੋਵੇ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉਡੁੰਬਰ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਸ਼ਵਥ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕੋਈ ਬਾਗ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਠੰਢਾ ਮੌਸਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਰਖਾ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਗਾਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ, ਵਿਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਫਲ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕੁਲਥ, ਮਾਸ, ਮੁੰਗ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਜੌ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਿਉ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਦੁੱਧ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਮੱਛੀ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਰੁੱਖ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਭੇੜ ਦੀ ਲੇੜ, ਜੌ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਅਤੇ ਤਿਲ ਵੀ ਵਰਤਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਮੱਛੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਕਾਮਿਨੀ ਪੌਦੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਝਟਕਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਜੂਰ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨਮਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੌਸ਼ਣ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦੰਗ, ਮੱਛੀ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਗਨਿ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਯੂਥੀ, ਪਾਟਲਾ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਾਵਨੀ, ਅਤਿਮੁਕਤ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਕੁਰੰਟਕ, ਕੁਬਜਕ, ਤਗਰ, ਨੀਪ, ਵਾਣਾ ਅਤੇ ਵਰਵਪ-ਮੱਲਿਕਾ ਵੀ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਨਾਲ ਹੀ ਤਮਾਲਾ, ਬਿਲਵ, ਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਲਸੀ, ਕਾਲਾ-ਤੁਲਸੀ, ਵਾਸਕ ਪੱਤੀਆਂ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਪੱਤੀਆਂ, ਕਮਲ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਫੁੱਲ ਵੀ ਵਰਤਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਨਾਰੱਕ, ਉਨਮਤਕ, ਕੰਗਾਂਚੀ ਅਤੇ ਗਿਰੀਮੱਲਿਕਾ ਵੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਕਉਟਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਘਿਉ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਆਢਕ ਘਿਉ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਵਾਂਗੂੰ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਨਿ ਜੀ ਨੇ ਧਨੁਰਵੇਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਭਾਗ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਰਥੀ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਯੋਧਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਇਹ ਪੰਜ ਤਰੀਕੇ ਹਨ: ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਛੱਡੇ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੱਡੇ, ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਫੜੇ, ਨਾ ਛੱਡੇ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਹ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਕਪਟ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਦੋ ਵੰਡ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਯੰਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ "ਯੰਤਰ ਛੁੱਟ" ਹੈ; ਪੱਥਰ, ਭਾਲੇ ਆਦਿ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ "ਹੱਥ ਛੁੱਟ" ਹਨ। ਜੋ ਛੱਡ ਕੇ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਲਾ, ਉਹ ਉਸ ਵਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਤਲਵਾਰ ਆਦਿ ਜੋ ਨਾ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਹਨ। ਜੋ ਯੋਧਾ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਨੁਕੂਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਮੱਧਮ, ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਨੀਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀ ਹੈ। ਧਨੁਰਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀਯ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਰਾਜ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਲੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋ ਅੰਗੂਠੇ, ਟਖਣੇ, ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਇਹ "ਸਮਪਾਦ ਸਥਿਤੀ" ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਅੰਗੂਠੇ ਮਿਲਣ, ਦੋਵੇਂ ਘੁਟਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਤਸਤੀਆਂ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ "ਵੈਸ਼ਾਖ" ਅਸਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਘੁਟਣ ਹੰਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਂਗ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਚਾਰ ਵਿਤਸਤੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ "ਮੰਡਲ" ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਹਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਸੱਜਾ ਘੁਟਣਾ ਤੇ ਜੰਘ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪੰਜ ਵਿਤਸਤੀਆਂ ਚੌੜੀ, "ਆਲੀਢ" ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਸਨ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ "ਪ੍ਰਤਿਆਲੀਢ" ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਲੰਬਾ ਜਾਂ ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਖਣੇ ਤੇ ਐੜੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਇਹ ਅਸਨ ਬਾਰ੍ਹ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਖੱਬਾ ਘੁਟਣਾ ਸਿੱਧਾ, ਸੱਜਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਜਾਂ ਸੱਜਾ ਘੁਟਣਾ ਮੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਡੋਲ ਤੇ ਵਕਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਪੈਰ, ਘੁਟਣ ਸਮੇਤ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਹ "ਵਿਕਟ" ਅਸਨ ਦੋ ਹੱਥ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਉਠੇ ਹੋਣ, ਦੋਵੇਂ ਘੁੱਟਣ ਮੁੜੇ ਹੋਣ, ਇਹ "ਸੰਪੁਟ" ਅਸਨ ਹੈ। ਪੈਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਹੋਣ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੇ, ਸੋਲਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੋਣ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੈ। ਇਥੇ, ਪਹਿਲਾਂ "ਸਵਸਤਿਕ" ਅਸਨ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੀਰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ, ਵੰਸ਼ ਵਾਧੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਤੱਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।