ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਚਾ ਵਜ੍ਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਟੁੱਟਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਰੰਗੀਨ, ਹਲਕਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਸੂਦ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮਰਦ ਦੇ ਚਿੱਟੇ-ਹਰੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪਦਮਰਾਗਾ ਰਤਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਟਕੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਤਵੰਗਾ ਰਤਨ ਇਥੇ ਕੁਰੂਵਿੰਦ ਪਥਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਗੰਧਤ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਹਲਕਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੀਪੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁੱਚੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ੰਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨਿ। ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋਂ, ਘੜਿਆਂ, ਸੂਰ ਤੇ ਮੱਛੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਬਾਂਸ ਅਤੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਪ ਦੀ ਮੋਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਾਸ্তু-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ, ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ – ਇਹੀ ਤਰਤੀਬ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿੱਥੇ ਘੀ, ਖੂਨ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਿੱਠੀ, ਕਸੈਲੀ ਅਤੇ ਖੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਰਤੀਬ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ, ਨਲ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੁਣੀਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦਾਈ ਹੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌਂਸਠ ਖਾਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੌਕ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਚੌਕੜੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਆਰਯਮਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਿਵਸਵਤ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਿਤ੍ਰ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਹੀਧਰ ਅਤੇ ਆਪਵਤ, ਕੋਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵਹੁਵੀਗਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਾ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਜਯੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਆਧੀ; ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਕੋਣਗਾ ਅਤੇ ਵਹੀ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਮਹੇਂਦ੍ਰ, ਰਵੀ, ਸਤਯ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਾ ਹਨ; ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਕ੍ਸ਼ਤਾ, ਆਰਯਮਨ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਵਰੁਣ ਹਨ। ਇਥੇ ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ, ਅਸੁਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਹਨ; ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਭਲਾਟ, ਸੋਮਾ, ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਧਨਦਾ ਹਨ। ਨਾਗ ਤੇ ਕਰਗ੍ਰਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਨ; ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਇਹ ਅੱਠ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਰੱਖੇ ਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਜਨਯਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕਰਗ੍ਰਹ; ਮਹੇਂਦ੍ਰ, ਰਵੀ, ਸਤਯ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਗਗਨ ਵੀ ਉਥੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰੋਗਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਵਿਟਟਦਾ; ਗ੍ਰਹਕ੍ਸ਼ਤਾ, ਯਸ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਪੈਤ੍ਰਿਕਾ ਵੀ ਹਨ। ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਦੌਵਾਰਿਕਾ, ਸੁਗਰੀਵ, ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਅਸੁਰ, ਪਾਣੀ, ਯਕਸ਼ਮਾ, ਰੋਗ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਨਾਗਰਾਜਕਾ ਹੈ। ਭਲਾਟ, ਸ਼ਸ਼ਿਨ, ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਕੁਵੇਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ; ਨਾਗ ਤੇ ਹੁਤਾਸ਼ਾ ਵੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਕ੍ਸ਼ਤਾ, ਪੁਸ਼ਪ ਹਨ; ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਸੁਗਰੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ ਉੱਤਰ ਗੇਟ ਤੇ ਹੈ, ਭਲਾਟ ਪੁਸ਼ਪਦੰਤਕਾ ਹੈ। ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਨੰਦਾ, ਨੰਦਯਾ ਅਤੇ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਵਿਚ ਵਸੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਮੇਤ। ਜਿੱਤ ਵਿਚ, ਫਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੋ; ਪੂਰਨਤਾ ਵਿਚ, ਆਂਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਮੰਗਲਤਾ ਵਿਚ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਭਚਿੰਤਕ ਮਨ ਦਿਓ; ਸਭ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਸੁੰਦਰ ਨੰਦਨਾ, ਨੰਦਾ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਚੌਰ-ਕੋਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਭਰੀ ਥਾਂ ਵਿਚ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਧਰਮੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਘਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਵੇ; ਉੱਚੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਘਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆ, ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸੇ; ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਅਟੁੱਟ, ਭਰਪੂਰ ਆਂਗਿਰਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ। ਇੱਟ ਉੱਤੇ, ਮੈਂ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਅਧਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਭੂਮੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨਗਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸਮਪਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ। ਮਨੁੱਖਾਂ, ਧਨ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਵਾਧਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਭ ਪਲਕਸ਼ ਵ੍ਰਿੱਛ ਹੈ; ਘਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੋਲੀ ਹੈ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਉਦੁੰਬਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਸ਼ਵੱਥਾ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬਾਗ ਜਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ। ਵਰਖਾ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ, ਜਦ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਲਗਾਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਿਰਾਂਗਾ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਫਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਕੁਲਥ, ਮਾਸ਼, ਮੁੰਗ, ਤਿਲ ਤੇ ਜੌ ਨਾਲ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੀ ਤੇ ਠੰਢਾ ਦੁੱਧ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਿੰਚਣ ਕਰਕੇ ਰੁੱਖ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਭੇਡ ਦੀ ਲੇੜ, ਜੌ ਦਾ ਚੂਰਨ ਤੇ ਤਿਲ ਵੀ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਤੇ ਪਾਣੀ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਰੱਖੋ; ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਠੰਢੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ ਲਈ, ਕਾਮਿਨੀ ਬੂਟੀ ਦੀ ਜੜ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਜੋਗ ਹੈ। ਖਜੂਰ, ਨਾਰੀਅਲ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪੋਸ਼ਣ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਿਡੰਗ, ਮੱਛੀ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੰਗਲਪੂਰਕ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਾਲਤੀ, ਮੱਲਿਕਾ, ਯੂਥੀ, ਪਾਟਲਾ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਵਨੀ, ਅਤਿਮੁਕਤ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਕੁਰੰਟਕ, ਕੁਬਜਕ, ਤਗਰ, ਨੀਪ, ਵਾਣ ਅਤੇ ਵਰਵਪ-ਮੱਲਿਕਾ ਵੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹਨ। ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਕੁੰਦ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਤਮਾਲਾ ਪੱਤੇ, ਬਿਲਵ ਪੱਤੇ, ਸ਼ਮੀ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਤੁਲਸੀ, ਕਾਲਾ-ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਵਾਸਕਾ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਕਮਲ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਫੁੱਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਰੱਕਾ, ਉਨਮਤਕਾ, ਕੰਗਾਂਚੀ ਅਤੇ ਗਿਰੀਮੱਲਿਕਾ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਉਟਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜਾਂ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ, ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।