ਅਗ੍ਨਿਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਧਨੁਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਈ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਧਨੁਸ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਮਾਪ ਦੇ ਜਾਂ ਮਧਯਮ ਗੁਣ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਨਿਮਣੇ ਵਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪਕੜ ਮੱਧ ਵਿਚ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਿੰਗ ਛੋਟਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਧਨੁਸ਼ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰਾ ਔਰਤ ਦੇ ਭੰਵਰੇ ਵਰਗਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ। ਉਚਿਤ ਧਨੁਸ਼ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਧਨੁਸ਼ ਟੇਢਾ, ਟੁੱਟਿਆ ਜਾਂ ਛੇਦ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਲੋਹਾ – ਇਹ ਸਭ ਧਨੁਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਭੈਂਸ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਸ਼ਾਰਭ ਦੇ ਸਿੰਗ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਬੰਸ, ਸਾਲ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਅੰਗਕੂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਬੰਸ ਤੋਂ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਲਵਾਰ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਰ, ਚਾਹੇ ਲੋਹੇ, ਬੰਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦਾ, ਸਿਨ੍ਹੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਖ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਖ ਲਾਇਆ ਤੇ ਤੇਲ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਸੰਸਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਝੰਡਿਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਯਜਨ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਜਨਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਨੰਦਕਾ ਤਲਵਾਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਰੀ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਈ। ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ, ਉਹ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਹਿਲਟ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੈਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੈਤ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਭਜਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦੈਤ ਦੇ ਅੰਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਅੰਗ, ਨੰਦਕਾ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਨਾਲ, ਲੋਹਾ ਬਣ ਗਏ। ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਰੀਰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਹਥਿਆਰ ਅੰਬਾ ਅਤੇ ਹਥੌੜੇ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਣ, ਉਹ ਆਰਸ਼ਿਕਾ ਕਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੰਗ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਗ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਜੋ ਇੱਕ ਅੱਧ ਉਂਗਲ ਚੌੜੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਮੱਧਮ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਜੋ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਘੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੀ ਚਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਸਿਰਾ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀ ਜਾਂ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਰਵੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਰਗੀ, ਘੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਤਲਵਾਰ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇਕਸਾਰ ਤੇ ਉਂਗਲ-ਲੰਬੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਅਨਿਯਮਤ, ਕੋਇਲ ਜਾਂ ਉੱਲੂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ। ਤਲਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਾ, ਨਾ ਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਧਾਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਜਾਂ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਣਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ: ਹੀਰਾ, ਪੰਨਾ, ਮਾਣਕ, ਨੀਲਮ ਤੇ ਮੋਤੀ। ਇੰਦਰਨੀਲ, ਮਹਾਨ ਨੀਲਮ, ਵਿਡਾਲਨੈਣ (ਕੈਟਸ ਆਈ), ਪੀਲਾ ਪੋਖਰਾਜ, ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤ, ਸੂਰਜਕਾਂਤ, ਸਫੈਦ ਸੁਆ, ਤੇ ਪੁਲਕਾ ਵੀ। ਕਾਰਕੇਤਨਾ, ਪੁਸ਼ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਜ੍ਯੋਤੀਰਸ – ਹੇ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮੇ! – ਸਫੈਦ ਸੁਆ, ਰਾਜਸੀ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰਾਜਸੀ ਧਾਤੂ ਵੀ। ਸੌਗੰਧਿਕਾ, ਗੰਜਾ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਧਾਤੂ, ਗੋਮੇਦ, ਰੁਧਿਰਾਖ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਭੱਲਾਤਕ ਵੀ, ਹੇ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮੇ। ਧੂੜ, ਪੰਨਾ, ਤੁਤਥਾ, ਤਿਲ, ਪੀਲੂ, ਮੂੰਗਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਹੀਰਾ, ਹੇ ਦੋਵਾਰਾ ਜਨਮੇ! ਸਰਪ-ਮਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹੀਰਾ-ਮਣੀ; ਟਿੱਟਿਭਾ, ਪਿੰਡ, ਭ੍ਰਾਮਰ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਵੀ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਰਤਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਜਯਾ, ਅੰਦਰਲੀ ਚਮਕ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਰਤਨ ਗੰਦੇ, ਚਮਕ ਰਹਿਤ, ਟੁੱਟੇ ਜਾਂ ਕਣਕੜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਨਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਵਜ੍ਰ ਵਿੱਚ ਜੜੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਸੱਚਾ ਵਜ੍ਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਨ ਟੁੱਟੇ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ, ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ, ਹਲਕਾ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਰਗਾ, ਚਿੱਟਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧੂੜ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਨਾ-ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ, ਜੋ ਸੁਆ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਰੰਗਦਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਤਵੰਗ ਰਤਨ ਇੱਥੇ ਕੁਰਵਿੰਦ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁਗੰਧਤ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਮੋਤੀ ਲਾਲੀਮਾਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੰਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਮੋਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਮੋਤੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ! ਹਾਥੀ ਦੀ ਦੰਦ, ਘੜਿਆਂ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਮੋਤੀ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹਨ; ਬੰਸ ਅਤੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਮੋਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਮੋਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਾਸਤੁ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਲਕੜ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਹਨ – ਸਫੈਦ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਕਾਲੇ, ਇਸੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੀ, ਖੂਨ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਫ਼ਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਿੱਠੀ, ਕਸੈਲੀ ਅਤੇ ਖੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਚਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਕਾਸ, ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦਾਈ ਹੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌਂਸਠ ਖਾਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ ਤੇ ਆਰਯਮਨ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਿਵਸਵਤ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਿਤ੍ਰ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਹੀਧਰ ਅਤੇ ਆਪਵਤ, ਅਤੇ ਕੋਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਹਵਿਗਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਵਾਸਤੁ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਤਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਨ।